II SA/Bd 471/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2012r., Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 14 kwietnia 2012r. E. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2012r., Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Wraz ze skargę skarżąca złożyła wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych. Jak wynika z treści formularza wniosku o przyrzynanie prawa pomocy, skarżąca prowadzi wraz z mężem wspólne gospodarstwo domowe, osiągając łączny, comiesięczny dochód ze stosunku pracy [...] zł. Jako posiadany majątek skarżąca wskazała nieruchomość o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz działkę o powierzchni [...] m². Jednocześnie skarżąca zadeklarowała, że nie posiada innych nieruchomości, jak również oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Jako ponoszone comiesięczne wydatki, skarżąca wskazała bieżące comiesięczne wydatki związane z utrzymaniem siebie i małżonka. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia określonych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, skarżąca nadesłała kserokopie zeznań podatkowych małżonków za 2010 i 2011 rok, wyciągi z konta skarżącej, a także kopie rachunków, podając, że na koszty utrzymania mieszkania skarżąca przeznacza ok. [...] zł, na bieżące utrzymanie siebie i męża natomiast [...] zł miesięcznie. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej, wraz z małżonkiem są współwłaścicielami działki o powierzchni [...] m² wraz z posadowionym na niej domem o powierzchni [...] m², posiadają ponadto nabyte w 1989r. mieszkanie o powierzchni [...] m². Skarżąca wskazała również, że przychód z działalności gospodarczej męża pokrywa stratę poniesioną w ubiegłym roku. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2012r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie skarżąca nie wskazała żadnych dodatkowych okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 - dalej powoływana jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie natomiast częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Jak wynika z zawartych w przedłożonym przez skarżącą formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy informacji, skarżąca prowadzi wraz z mężem wspólne gospodarstwo domowe i – jak wskazała skarżąca – jedynym źródłem utrzymania małżonków jest dochód z wynagrodzenia za pracę skarżącej w wysokości [...] zł. Skarżąca wskazała przy tym, iż przychód z działalności gospodarczej męża pokrywa jedynie stratę z 2011 r. w wysokości [...] zł. Jako konieczne, ponoszone comiesięcznie wydatki stałe, skarżąca wskazała typowe wydatki ponoszone przez większość osób – opłatę za gaz w wysokości [...] zł miesięcznie, opłatę za wodę i odprowadzanie ścieków ([...] zł), opłatę za energię elektryczną ([...] zł) – w łącznej kwocie [...] zł oraz ok. [...] zł innych, nieudokumentowanych wydatków, bowiem jak wynika z twierdzenia skarżącej, comiesięczny koszt utrzymania mieszkania to ok. [...] zł. Składka na ubezpieczenie samochodu wskazana przez skarżącą w kwocie [...] zł stanowi opłatę roczną. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż bieżące utrzymanie skarżącej wraz z mężem, określone przez skarżącą jako "towary (wyżywienie) i usługi konsumpcyjne" wynoszą ok. [...] miesięcznie, łącznie z kosztami utrzymania mieszkania ([...] zł), kwota ta wzrasta do [...] zł, przekracza zatem dochód małżonków ([...] zł), skarżąca natomiast wskazała, że "dochody jej dwuosobowej rodziny zaledwie pokrywają wydatki". W związku z powyższym nie jest wiadome w jaki sposób skarżąca, nie deklarując żadnego zaciągniętego kredytu, pożyczki, czy też innego tego typu zobowiązania, uzupełnia brakującą lukę w budżecie. Wskazać należy, że informacje wskazane przez wnioskodawcę domagającego się przyznania prawa pomocy muszą być informacjami wiarygodnymi i rzetelnymi, nie pozostawiającymi wątpliwości interpretacyjnych. W niniejszej sprawie niewyjaśniona pozostała kwestia trzech nieruchomości posiadanych przez skarżącą i jej małżonka – gruntu wraz z posadowionym na nim budynkiem oraz mieszkania. Nie jest bowiem wiadomo, czy skarżąca wraz mężem zamieszkują w domu i mieszkaniu jednocześnie, czy też może zajmują jedną z tych nieruchomości (na co wskazują kopie rachunków przedłożonych przez skarżącą) a druga ma inne przeznaczenie, co nie zostało wyjaśnione. Wskazać ponadto należy, ze skarżąca nie przedstawiła żadnych szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy, ani żadnych szczególnych wydatków uszczuplających jej comiesięczny budżet, takich jak raty kredytu, pożyczki, czy inne konieczne zobowiązania. Podkreślenia wymaga, że szczególnie wnosząc sprzeciw, skarżąca miała szanse przekonać sąd, iż winna znaleźć się w gronie beneficjentów prawa pomocy, w sprzeciwie jednak nie zawarte zostały żadne informacje istotne z punktu widzenia prawa pomocy. Jak już zostało powiedziane na wstępie – rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy brana jest jedynie pod uwagę bieżąca sytuacja majątkowa i rodzinna strony. Powyższe wynika z samego celu instytucji prawa pomocy, jakim jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie taka sytuacja natomiast nie występuje, skarżąca bowiem jest osoba zatrudnioną, a mąż nadal prowadzi działalność gospodarczą. Skarżąca wskazała, że wydatki ponoszone na jej rodziną nie odbiegają od danych ogłaszanych przez GUS i Instytut Pracy i Spraw socjalnych, prawo pomocy natomiast przyznane być powinno jedynie osobom, których sytuacja finansowa gorsza jest od przeciętnej, które ponoszą szczególne wydatki, bądź też nie uzyskują dochodu. Zwrócić należy uwagę na treść art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wszczynając zatem postępowanie przez sądem administracyjnym, należy mieć na uwadze również okoliczność, iż postępowanie takie generuje koszty, do opłacenia których zobowiązana jest strona, która inicjuje czynności w postępowaniu. Biorąc pod uwagę powyższe informacje uznać należy, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co wyklucza przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.