II SA/Bd 472/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Mariusz Pstruś po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Kazimierza K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kazimierza K. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2003 r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] 2001 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] 2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Decyzja to została podjęta na podstawie art. 127 § 3, 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że uprawnienia kombatanckie skarżący uzyskał na mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w T. z dnia [...] 1986 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...] 1947 r. do [...] 1948 r. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją z dnia [...] 2000 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] 2001 r., Kierownik Urzędu pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2003 r. Kierownik Urzędu odmówił uchylenia w/m decyzji. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w następstwie którego upadła zaskarżona decyzja. W dalszym ciągu w zaskarżonej decyzji powołano się na art. 16 § 1 Kpa, który wyraża zasadę trwałości decyzji ostatecznej. Jednym z przepisów pozwalających na wzruszenie decyzji ostatecznej jest przepis art. 154 Kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organy administracji obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i w sytuacji braku podstaw do zachowania przyznanych uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich pozbawieniu. Nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w Ludowym Wojsku Polskim. Skarżący nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 wskazanej wyżej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od [...] 1945 r. do [...] 1947 r. Kazimierz K. został powołany do służby wojskowej w Wojsku Polskim dopiero od [...]1947 r. i pełnił ją w Pułku [...] do [...] 1049 r. Powołano się na zaświadczenie WKU z B. z [...] 1986 r., z którego wynika, że skarżący osobiście uczestniczył w walkach zbrojnych z bandami w okresie od [...] 1947 r. do [...] 1948 r. w składzie grup operacyjnych wydzielonych z [...] pułku [...] do likwidacji reakcyjnego podziemia. Zaświadczenie to korzysta z domniemania prawdziwości. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał także na fakt, że świadek, na którego powołuje się skarżący, a który miał służyć w tym samym oddziale, także został pozbawiony uprawnień kombatanckich. Służby wojskowej nie można uznać za działalność kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Kazimierz K. wniósł skargę na powyższą decyzję. Zarzucił jej naruszenie art. 7 Kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, w wyniku czego decyzję wydano na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego, co naruszyło słuszny interes skarżącej strony, naruszenie art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach ... poprzez zastosowanie go do niewłaściwe ustalonego stanu faktycznego i naruszenie art. 154 § 1 Kpa poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały nowe okoliczności faktyczne uzasadniające uchylenie decyzji z [...] 2003 r. Wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem ustalenia stanu faktycznego zgodnie z wymogami art. 7 Kpa. W uzasadnieniu skargi wskazano na treść art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach ..., która ustanawia jedną z podstaw materialnoprawnych uzyskania uprawnień kombatanckich, a mianowicie, że status kombatanta nabywają osoby, które służąc w Wojsku Polskim brały udział w zwalczaniu Ukraińskiej Powstańczej Armii lub Wehrwolfu. Skarżący wskazywał źródła dowodowe w postaci danych zawartych w Centralnym Archiwum Wojskowym, jak i osobowe źródła dowodowe, tj. Jerzego K., zam. [...], jak również dowódców poruczników K., S. i J. oraz teren działania, tj. powiaty L. i P. oraz okolice W. Pomimo tego Kierownik Urzędu oparł się jedynie na niepełnych informacjach zawartych w zaświadczeniu CAW dotyczącym tylko osoby skarżącego i działań, w jakich brał udział. Nie próbował ustalić stanu faktycznego w oparciu o inne informacje zawarte w CAW, które można ustalić na podstawie danych dotyczących miejsca działania, czasu i osób dowódców. Pobieżna była ocena zaświadczenia z CAW, dotycząca osoby skarżącego. Stwierdzenie, że skarżący osobiście uczestniczył w walkach zbrojnych z bandami w okresie od[...] 1947 r. do [...] 1948 r. nie musi oznaczać, że skarżący brał udział tylko i w ogóle w zwalczaniu polskiego podziemia niepodległościowego. Reakcyjne były bowiem wszystkie formacje, które przeciwstawiały się tzw. "władzy ludowej" niezależnie od przyczyn. Kierownik Urzędu nie ustalił zakresu "reakcyjne podziemie". W okresie tzw. "władzy ludowej" często posługiwano się eufemizmami typu "utrwalanie władzy ludowej", bądź "walka z reakcyjnym podziemiem", za czym kryły się różne treści, zarówno walka z UPA, jak i z AK. Należy ustalić rzeczywistą treść działań, które kryją się pod stwierdzeniami "walka z reakcyjnym podziemiem", czy "utrwalanie władzy ludowej". Art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach umożliwia pozbawienie uprawnień kombatanckich tylko w przypadku takiego utrwalania władzy ludowej, które wiązało się z walką z polskim podziemiem niepodległościowym. Walka przeciwko UPA nie uniemożliwiała odebranie skarżącemu uprawnień kombatanckich, zaś że miała miejsce dowodzi teren, czas i miejsce działania, kiedy skarżący służył w Wojsku Polskim oraz zeznania w/w osób i informacje zawarte w CAW. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Ostateczna decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich została podjęta 25 maja 2001 r. Zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie art. 154 § 1 Kpa, który przewiduje, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Ten sposób uchylenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczy w zasadzie decyzji niewadliwych. Przyczynami uchylenia decyzji ostatecznej w tym trybie jest tylko interes społeczny lub słuszny interes strony. Oczywiście w interesie strony leży uzyskanie określonych uprawnień, w tym przypadku kombatanckich, jednakże należy mieć na uwadze ogólną regułę, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa). Nie budzi w sprawie wątpliwości, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu "utrwalania władzy ludowej od [...] 1947 r. do [...] 1948 r.". Z innych tytułów nie uzyskał tych uprawnień. Zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1945-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Nie dotyczyło to m.in. żołnierzy z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Jeżeli ustawodawca wprowadził takie rozwiązanie, to nie jest trafne stanowisko skarżącego, że to Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ma poszukiwać dowodów, że było inaczej. Kierownik Urzędu oparł się na zebranych w sprawie dokumentach m.in. zaświadczeniu Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. nr [...] z dnia [...] 1986 r., z którego wynika, że skarżący osobiście uczestniczył w walkach zbrojnych z bandami w okresie od [...] 1947 r. do [...] 1948 r. w składzie grup operacyjnych wydzielonych z pułku [...] do likwidacji reakcyjnego podziemia. Jak to słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, dowody z dokumentów korzystają z domniemania prawdziwości dokumentów urzędowych przewidzianego w przepisie art. 76 Kpa. Żądanie przeprowadzenie dalszych dowodów, w tym poszukiwania dowódców skarżącego, w obliczu dowodów z dokumentów, nie jest celowe. Skarżący nie przedstawił innych, przeciwstawnych dowodów wskazujących na to, że uprawnienia kombatanckie nabył z innych tytułów niż jako uczestnik walk o ustanawianie i utrwalanie władzy ludowej. Nie uzyskano dowodów wskazujących na to, że skarżący mógł uzyskać uprawnienia kombatanckie z innych tytułów. W ocenie Sądu nie jest trafny zarzut naruszenia art. 7 Kpa w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ... . Wątek walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii pojawił się w trakcie postępowania weryfikacyjnego. Jak to wskazał Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zarówno Wojskowa Komenda Uzupełnień, jak i Centralne Archiwum Wojskowe wydając zaświadczenia o ugrupowaniach, z którymi walczyły poszczególne jednostki wojskowe, rozróżniają organizacje proakowskiego podziemia od oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii. W sytuacji, gdyby jednostka, w której służył skarżący, uczestniczyła w walkach z UPA, WKU i CAW uwzględniłyby ten fakt w zaświadczeniu o służbie skarżącego. Sąd podziela pogląd, że sama służba wojskowa w Wojsku Polskim w okresie, w którym służył skarżący, nie uprawnia do nabycia uprawnień kombatanckich. Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalenie skargi.