II SA/Bd 473/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej oddala skargę. W dniu 28 czerwca 2007 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. wpłynął wniosek o przyznanie renty strukturalnej, złożony przez skarżącego J. D.. W tabeli B wniosku "Oświadczenie o posiadanych i zadeklarowanych do przekazania/przekazanych działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego" strona zadeklarowała do przekazania gospodarstwa następcy czternaście działek ewidencyjnych, a jako osobę następcy wskazała M. D.. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w wyniku pozytywnej weryfikacji wniosku wydał w dniu 24 października 2007 r. postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej z zaznaczeniem, że wnioskodawca w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia winien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. W dniu 7 marca 2008 r. skarżący J. D. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. zmianę do wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej w postaci aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] - umowa darowizny (celem uzyskania renty strukturalnej) z dnia [...]008 r. Z treści przedmiotowego aktu wynikało, iż J. D. wraz z małżonką K. D. darowali: córce i zięciowi Iwonie D. i R. małżonkom R. działkę nr 478/4 (działka powstała po podziale działki nr 478/3) o powierzchni 0,1645 ha, córce i zięciowi U. A. i S.i małżonkom K. działkę nr 478/5 (działka powstała po podziale działki nr 478/3) o powierzchni 0,10 ha i działkę nr 296/3 o powierzchni 2,14 ha. Ponadto J. i K. D. darowali w trybie przepisów rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, swojemu synowi M. D. działkę nr 254/2 (działka powstała po podziale działki nr 254), działkę nr 278/8 (działka powstała po podziale działki nr 478/3) oraz działki o nr 408, 479/3, 482/1, 487/2, 9/1, 534/1, 141/2, 489/3, 535/1, 486/2 i 481/1. Działki nr 478/6 i 478/7 - powstałe po podziale działki 478/3, o łącznej powierzchni 0,2422 ha pozostały nadal własnością J. i K. D.. Po przekazaniu gospodarstwa rolnego oraz po zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] r. decyzją nr [...]przyznał wnioskodawcy rentę strukturalną w wysokości 165% kwoty najniższej emerytury, tj. 1.049,88 zł. Następnie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. w dniu 26 lutego 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.. Po przeprowadzeniu postępowania organ nadzoru ustalił, że skarżący nie spełnił warunku przekazania gospodarstwa rolnego zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem z dnia 19 czerwca 2007 r. W przytoczonym § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a) jednoznacznie określono, kiedy należy uznać, że warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony. Przekazanie gospodarstwa rolnego może nastąpić przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy albo na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych. Przeniesienie własności części gospodarstwa rolnego na rzecz następcy – M. D. i części na rzecz małżonków R. i małżonków K. - w ocenie organu narusza zapis cytowanego przepisu. Biorąc pod uwagę powyższe Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji organu I instancji. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...]r. W przypadku, gdyby po uchyleniu decyzji administracyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] r. organ II instancji nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania, strona wniosła o ponowne przekazanie sprawy organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), zwana dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Organ II instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Strona na to rozstrzygnięcie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd w dniu 19 października 2010 r. oddalił przedmiotową skargę. W wyniku ponownej weryfikacji wniosku skarżącego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...] o odmowie przyznania renty strukturalnej. Odmowa ta wynikała z braku spełnienia warunku określonego w § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007. Od powyższej decyzji J. D. złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie. W przypadku, gdyby po uchyleniu decyzji administracyjnej organ II instancji nie znalazł podstaw do przyznania renty strukturalnej, strona wniosła o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji również w zakresie ustalenia równoważnego odszkodowania za poniesione szkody wobec wprowadzenia jej w błąd w zakresie przepisów skutkujących odmową przyznania renty strukturalnej. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. W treści uzasadnienia odwołujący wskazał, że przekazanie części gruntów córkom było konsultowane pod względem prawnym z pracownikami organu I instancji, którzy zapewnili go, iż jest to możliwe. Dalej skarżący podniósł, że zaakceptowana została przez organ zmiana do wniosku i wydana została decyzja o przyznaniu renty strukturalnej. Tym samym w jego ocenie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR od początku znał stan faktyczny i nie budził on w nim żadnych wątpliwości, skoro wydał decyzję o przyznaniu stronie renty strukturalnej. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczywszy stan faktyczny i prawny sprawy podał, że skarżący nie spełnił warunku przekazania gospodarstwa rolnego zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. W przytoczonym przepisie § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a) jednoznacznie określono, kiedy należy uznać, że warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony. Przekazanie gospodarstwa rolnego może nastąpić przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy albo na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych. Przeniesienie własności części gospodarstwa rolnego na rzecz następcy – M. D. i części na rzecz małżonków R. i małżonków K. - w ocenie organu narusza zapis cytowanego przepisu. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W przedmiotowej skardze skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie wskazując, iż wszelkie działania podejmował po zasięgnięciu informacji w Biurze Powiatowym ARiMR w B. oraz po konsultacjach z pracownikami biura. Nie kwestionował ustaleń faktycznych dokonanych przez organy, jednakże wnosił o ustalenie odszkodowania za poniesione w wyniku wprowadzenia go w błąd straty. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie przytaczając tę sama argumentację co w swej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania administracyjnego. Zasady przyznawania rent strukturalnych zostały określone w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64,poz.427 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 109, poz.750). Warunki, które musi obecnie spełnić producent rolny w celu uzyskania renty strukturalnej, zostały określone w § 4 rozporządzenia: 1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty; 2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników; 3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną: a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników; 4) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha; 6) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Z kolei według § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli: 1) zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1; 2) przekazanie nastąpiło: a) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy, (...), albo b) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na powiększenie jednego gospodarstwa rolnego, przy czym powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, z tym że w przypadku przekazywania gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych większej niż 10 ha powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu powinna być większa co najmniej o 10 % od powierzchni użytków rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest kwestia dotycząca przekazania gospodarstwa rolnego przez skarżącego. Bezsporne w sprawie jest to, że gospodarstwo rolne zostało przeniesione w części na rzecz następcy – M. D. i w części na rzecz małżonków R. i małżonków K.. Wyżej wskazane przepisy wyraźnie mówią, że przekazanie gospodarstwa rolnego może nastąpić przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy albo na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych. W § 6 rozporządzenia sformułowano zamknięty katalog przypadków rozporządzeń gruntami w ramach renty strukturalnej, ustanawiając dodatkowo alternatywę rozłączną pomiędzy przekazaniem gospodarstwa na rzecz następcy, a przekazaniem na powiększenie innych gospodarstw rolnych. Spójnik "albo" oznacza wzajemne wyłączanie się zdań równorzędnych (vide Portal PWN). W konsekwencji dopuszczalne jest jedynie przekazanie gospodarstwa w całości na rzecz następcy albo w całości na powiększenie jednego gospodarstwa rolnego. Z dołączonego do akt sprawy aktu notarialnego nie wynika w szczególności, aby przekazanie gospodarstwa na rzecz małżonków R. i małżonków K. nastąpiło w celu powiększenia ich gospodarstw rolnych, co i tak jednak nie ma znaczenia, gdyż w przedmiotowej sprawie możliwe było jedynie przekazanie użytków rolnych tylko na rzecz następcy skarżącego - syna M. D. (§ 6 ust. 1 pkt 2 lit a rozporządzenia), który to, jak wynika z akt administracyjnych, spełnia warunki zawarte w § 2 tego rozporządzenia. W konsekwencji, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Odnosząc się do zarzutu skarżącego związanego z odszkodowaniem za szkodę powstałą w wyniku wprowadzenia go w błąd przez pracownika organu, należy wskazać, że może on dochodzić z tego tytułu roszczenia przed sądem powszechnym (art. 417 i nast. Kodeksu cywilnego).