II SA/Bd 473/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. K. ("PINB") - po ponownym rozpoznaniu pisma H. S. ("Skarżącego") oraz H. S. z dnia [...] maja 2023 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] listopada 2023 r. – działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 oraz art. 56 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że zobowiązani, tj. Skarżący oraz H. S. wnieśli zarzut wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego, starając się uzasadnić brak istnienia zobowiązania, przy czym w obydwu pismach – jak wskazał organ – brak było merytorycznego uzasadnienia. Jednocześnie organ wyjaśnił, że powstałe zobowiązanie jest efektem prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej powstałej na działce nr [...] przy ul. [...] w C., stanowiącej własność Państwa S., którzy nie zaakceptowali legalizacji oraz nie dokonali rozbiórki powstałej samowoli, dokonując jej jedynie częściowo. W związku z tym organ nałożył na ww. grzywnę w celu przymuszenia, która nie została uiszczona, co skutkowało wydaniem tytułu wykonawczego. W zażaleniu od powyższego postanowienia wniesionym na piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. Skarżący zarzucił organowi I instancji liczne nieprawidłowości, w tym dokonywanie fałszerstw oraz oszustw w toku postępowania, a ponadto podniósł, że zobowiązanie nie istnieje, więc nałożenie grzywny było bezpodstawne. W uzupełnieniu ww. zażalenia w piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. przedłożył teczkę zawierającą dowody na nieprawidłowości w działaniu organu I instancji, powołując się jednocześnie na okoliczności zaistniałe w toku postępowania dotyczącego zabudowy tarasowej, do której to rozbiórki został bezpodstawnie zobligowany. Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ("WINB") postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i – działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. - orzekł co do istoty sprawy o oddaleniu zarzutu H. oraz H. S. w sprawie egzekucji administracyjnej. W treści uzasadnienia organ odwoławczy wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania, w tym w szczególności: na wydanie przez PINB wobec H. i H. S. prawomocnej decyzji z dnia [...] marca 2013 r. nakazującej rozbiórkę wykonanej zabudowy tarasu od strony ogrodowej budynku mieszkalnego, jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej w C. przy ul. [...], dz. nr [...]; na wydanie w związku z niewykonaniem ww. nakazu dwóch prawomocnych postanowień nakładających jednorazową grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł; a następnie na wystawienie w dniu [...] maja 2023 r. odrębnych tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych dla H. S. oraz dla Skarżącego. W piśmie z dnia [...] listopada 2023 r. – jak wyjaśnił organ – Skarżący wskazał, że jego pisma z dnia [...] maja oraz z [...] sierpnia 2023 r. są m.in. zarzutami podniesionymi na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Przy czym, jak wskazał WINB podstawą zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczność wymienione w art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a., które wymieniono w sposób enumeratywny, a ponadto zarzuty te nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Oparcie zarzutów na innych podstawach niż w art. 33 § 2 u.p.e.a. winno zatem skutkować, jak podkreślił organ odwoławczy, pozostawieniem zarzutów bez rozpoznania. Oceniając zaskarżone postanowienie, organ II instancji stwierdził, że organ nie wskazał w podstawie prawnej, który punkt art. 33 § 2 u.p.e.a. zastosował. Niemniej jednak w treści zaskarżonego postanowienia prawidłowo wskazał, jaki zarzut został podniesiony, w związku z czym organ odwoławczy mógł skorygować powyższe uchybienie. Jednocześnie WINB wskazał, że przywołany w zaskarżonym postanowieniu art. 56 § 3 u.p.e.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem odnosi się do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto, jak ustalił, w analizowanej sprawie zobowiązany zarzuca nieistnienie obowiązku – o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. – co nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach sprawy, ponieważ w chwili wszczęcia, jak i w okresie późniejszym rozbiórka wykonanej zabudowy tarasu nie została całkowicie wykonana, co potwierdzają przeprowadzone kontrole, z których wynika, że zabudowa tarasu nie została rozebrana i do których dołączone zostały fotografie pozwalające stwierdzić, że obowiązek nie został wykonany. Poza tym podkreślił, że zarzut nieistnienia obowiązku dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego, a zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa. Zaznaczył również, że w postępowaniu egzekucyjnym nie ma możliwości zanegowania nakazu rozbiórki orzeczonego na podstawie przepisów Prawa budowlanego. Ponadto w zakresie w jakim pismo z [...] maja 2023 r. stanowiło skargę na działanie PINB w oparciu o art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. WINB wskazał, że organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K., a zatem to do niego Skarżący winien zwrócić się z ewentualną skargą. Odnosząc się zaś do zarzutów Skarżącego dotyczących rozebrania tarasu, organ wskazał, że obowiązek ten nie został wykonany w całości, podkreślając przy tym, że wykonanie rozbiórki zadaszenia tarasu to tylko część robót rozbiórkowych, które Skarżący oraz H. S. zobowiązani byli wykonać. Przy czym, postępowanie egzekucyjne winno być prowadzone do czasu całkowitego, a nie częściowego wykonania przez zobowiązanych nałożonego obowiązku. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając nieprawidłowości w procedowaniu organu I instancji, a w szczególności niezasadne twierdzenie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje, mimo iż organowi temu jest wiadome, że obowiązek nie istnieje. Do skargi dołączył dokumenty na poparcie swojego stanowiska oraz wniósł o przeprowadzenie wizji przez tut. Sąd. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, co oznacza, że sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu, Skarżący uczynił postanowienie WINB wydane w przedmiocie oddalenia przez wierzyciela zarzutu Skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej grzywny w celu przymuszenia realizacji nakazu rozbiórki zabudowy tarasu. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że w okolicznościach sprawy, wobec Skarżącego wydano ostateczną decyzję PINB z dnia [...] marca 2013 r. o nakazie rozbiórki, która następnie została utrzymana w mocy przez WINB. Na skutek skargi wniesionej od powyższej decyzji WINB, tut. Sąd wyrokiem z dnia [...] września 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 695/13 wydał wyrok oddalający wniesioną skargę. Następnie zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt II OSK 496/14 oddalił wniesioną od ww. wyroku skargę kasacyjną. W toku postępowania organ – po uprzednim stwierdzeniu, że zrealizowana została jedynie rozbiórka zadaszenia tarasu i tym samym stwierdzeniu niewykonania w całości obowiązku określonego w egzekwowanej decyzji z dnia [...] marca 2013 r. oraz skierowaniu do Skarżącego upomnienia – wydał wobec Skarżącego postanowienie z dnia [...] listopada 2020 r. nakładające na niego jednorazową grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. Postanowienie to utrzymane zostało w mocy postanowieniem WINB, na które Skarżący wniósł skargę, którą to następnie WSA prawomocnym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 298/21 oddalił. Powyższa procedura ma swe umocowanie w art. 124 § 1 u.p.e.a., według którego nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w niniejszej ustawie. Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, na podstawie którego zostanie przeprowadzona egzekucja nieuiszczonej grzywny. Organ prowadzący egzekucję obowiązku o charakterze niepieniężnym składa tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do organu egzekucyjnego właściwego do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych (tak P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 124). Organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy w dniu [...] maja 2023 r. TW-1 nr [...] (k. 2 akt adm. organu I instancji). Tytuł wykonawczy został doręczony Skarżącemu w dniu [...] maja 2023 r. wraz z pouczeniem m.in. o możliwości wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut jest środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu w określonych przypadkach nieuzasadnionego lub nieprawidłowego uruchomienia postępowania egzekucyjnego. Sformułowany w sprawie zarzut, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie, oparty został na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zarzut ten został wniesiony przez Skarżącego w piśmie z dnia [...] maja 2023 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] listopada 2023 r., w którym to Skarżący jednoznacznie wskazał na podstawę prawną podniesionego zarzutu. W przypadku zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia bada się, czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia. Owo zniekształcenie przedmiotu postępowania egzekucyjnego może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów, w tym daty jego powstania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 12 kwietnia 2022 r., I SA/Gd 1606/21, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W związku z powyższym wskazać należy, że na podstawie analizy akt administracyjnych, w szczególności treści wystawionego wobec Skarżącego tytułu wykonawczego, Sąd ustalił, że ww. tytuł wykonawczy z dnia [...] maja 2023 r. dotyczy nieuiszczonej nałożonej na Skarżącego grzywny w celu przymuszenia realizacji nakazu rozbiórki tarasu, którą nałożono na niego prawomocnym postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. Wobec powyższego stwierdzić, należy że skoro w tytule wykonawczym określone zostało źródło obowiązku podlegającego egzekucji zgodnie z orzeczeniem, z którego wynika, tj. z postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r., to tym samym niezasadny jest zarzut podniesiony na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez Skarżącego. Tym samym prawidłowo orzekł WINB w zaskarżonym postanowieniu o oddaleniu przedmiotowego zarzutu. Odnośnie zaś podnoszonych przez Skarżącego kwestii związanych z realizacją nakazanej decyzją PINB z [...] marca 2013 r. rozbiórki zabudowy tarasu należy uznać, że nie mieszczą się one w katalogu okoliczności z art. 33 § 2 u.p.e.a. Podkreślić należy, że w ramach postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów, organ nie rozpatruje sprawy pod względem merytorycznym, ani też nie może dokonywać oceny orzeczenia będącego podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Wobec tego Sąd stwierdzając, że podniesione w tym zakresie zarzuty pozostają poza zakresem rozpoznawanej sprawy, za niezasadne uznał odnoszenie się do nich. W tym stanie rzeczy, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.