II SA/Bd 481/18

WyrokWSA w Bydgoszczy2018-10-02

Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Joanna Janiszewska - Ziołek, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinno być ustalane na podstawie art. 128 ust. 1 czy art. 128 ust. 4 tej ustawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy wcześniej zostało już ustalone odszkodowanie na podstawie art. 128 ust. 4?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinno być ustalane na podstawie art. 128 ust. 4 tej ustawy, a nie art. 128 ust. 1. Skoro zostało już wydane ostateczne odszkodowanie na podstawie art. 128 ust. 4, które obejmuje szkody i zmniejszenie wartości nieruchomości, brak jest podstaw do ustalenia dalszego odszkodowania w trybie art. 128 ust. 1.
Stan faktyczny
Skarżący domagał się ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, argumentując, że dotychczasowe odszkodowanie ustalone na podstawie art. 128 ust. 4 nie rekompensuje w pełni szkody. Organy administracji odmówiły, wskazując, że odszkodowanie zostało już ustalone w prawidłowej wysokości na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. przez Starostę w 2008 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2018 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczenia własności nieruchomości oddala skargę. Decyzją z [...] września 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 poz. 2147 ze zm., zwanej w skrócie "u.g.n.") Starosta M. odmówił skarżącemu M. R. ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia decyzją Wojewody B. nr [...] z dnia [...] lipca 1998 r. prawa własności nieruchomości położonej w obrębie Ż. , gmina M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą KW [...]. Organ ustalił, że decyzją z [...] lipca 1998 r. nr [...] Wojewoda B. , na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ograniczył władztwo nad nieruchomością, a zakres tego ograniczenia wynikał z decyzji Wojewody B. z [...] grudnia 1994r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji p.n. "S. gazociągów tranzytowych przez terytorium Rzeczypospolitej [...] – gazociąg DN 1400 pr 8,4 MPa na terenie województwa bydgoskiego". Ostateczną decyzją z [...] września 2008 r. nr [...](2)/08 Starosta M., na podstawie art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 u.g.n. ustalił skarżącemu odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości, obejmujące odszkodowanie za zniszczone zasiewy, niemożność zbioru plonów z części odciętego pola, za utracony dochód z pola, zmniejszenie plonowania, koszty rekultywacji biologiczno – chemicznej, odchwaszczania gruntu i zmniejszenie wartości gruntu. Organ wskazał, że skoro w niniejszej sprawie doszło jedynie do ograniczenia prawa własności, to brak jest podstaw do wydania, zgodnie z wnioskiem, decyzji w sprawie odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Wojewoda K. – P. decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda wskazał, że konieczność uwzględnienia przy ustalaniu kwoty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości polegające na decyzyjnym ograniczeniu uprawnień właścicielskich, elementu związanego z obniżeniem użyteczności lub wartości nieruchomości wskutek trwałego obciążenia jej urządzeniami przesyłowymi wynika z przepisów Konstytucji RP (art. 21 ust. 2 Konstytucji), ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 128 ust. 4 u.g.n.) oraz rozporządzenia wykonawczego (§ 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego; Dz. U. Nr 207 poz. 2109). W niniejszej sprawie decyzją z [...] lipca 1998 r. [...] Wojewoda B. na podstawie art. 124 ust. 1 i art. 216 u.g.n. zezwolił Spółce Akcyjnej S. G. T. [...] w W. na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości nr [...], położonej we wsi Ż., gm. M., stanowiącej współwłasność B. i Z. R., podziemnego przewodu o średnicy DN 1400 do przesyłania gazu oraz kabla światłowodowego, według miejsca i granic lokalizacji obejmujących powierzchnie 2800 m2, oznaczonych na załącznikach graficznych do decyzji Wojewody B. z [...] grudnia 1994 r. nr [...] o lokalizacji inwestycji polegającej na budowie gazociągu tranzytowego J. – E. na terenie województwa b. . Umową darowizny z [...] lutego 1999 r. nieruchomość została zbyta na rzecz skarżącego M. R.. Następnie decyzją z [...] września 2008 r. nr [...](2)/08, wydaną na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 128 ust. 4 i art. 132 u.g.n., Starosta M. ustalił na rzecz skarżącego M. R. odszkodowanie w wysokości [...] zł za szkody powstałe wskutek prac inwestycyjnych określonych w ww. decyzji z [...] lipca 1998 r. W. odszkodowania została określona przez rzeczoznawcę majątkowego; strony jej nie kwestionowały. Z dołączonego do akt operatu szacunkowego wynika, że odszkodowanie obejmowało zarówno wartość poniesionych szkód, pieniężne wyrównanie zniszczeń jak i zmniejszenie wartości gruntu. Wojewoda wskazał, że z akt sprawy wynika, iż poniesione przez właściciela szkody, łącznie z obniżeniem wartości nieruchomości zostały uwzględnione przez rzeczoznawcę majątkowego przy ustaleniu odszkodowania. Nie ma zatem podstaw do orzeczenia o dalszym odszkodowaniu na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n., bowiem odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości polegające na ograniczeniu sposobu jej korzystania poprzez założenie i przeprowadzenia na niej urządzeń przesyłowych zostało objęte decyzją wydaną na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. W związku z tym podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 128 ust. 1 u.g.n. nie zasługuje na uwzględnienie. Organ za nieuzasadniony uznał także zarzut pominięcia przystąpienia do sprawy rodziców skarżącego jako uprawnionych do żądania przedmiotowego odszkodowania. Organ podniósł, że zakresem roszczeń odszkodowawczych objęci są właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości. Zaspokojenie roszczeń zgłoszonych przez uprawnione do tego podmioty wyłącza dopuszczalność ich zgłoszenia w przyszłości przez następców prawnych podmiotów uprawnionych. Jeżeli jednak roszczenia te nie zostały dotychczas zgłoszone, a nieruchomość została zbyta na rzecz innego podmiotu, to wtedy nabywca tej nieruchomości może zgłosić takie roszczenie. W dniu wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości tj. [...] lipca 1998 r. stanowiła ona własność rodziców skarżącego - B. i Z. R.. Następnie [...] lutego 1999 r. stała się własnością skarżącego na podstawie umowy darowizny. Wobec tego odszkodowanie zostało ustalone i wypłacone na rzecz następcy prawnego B. i Z. R. tj. na rzecz skarżącego M. R.. Wniosek w przedmiotowej sprawie został wniesiony przez M. R., zaś poprzednia właścicielka nieruchomości przystąpiła do sprawy na etapie odwołania. Wobec tego stwierdzono, że nie posiada ona przymiotu strony, a wniesione przez nią odwołanie zostało uznane postanowieniem z [...] września 2017 r. za niedopuszczalne. Za nieuzasadniony Wojewoda uznał także zarzut błędnego przyjęcia przez organ I instancji, że okres ograniczenia prawa własności minął i nie ma podstaw prawnych do ustalenia odszkodowania na rzecz obecnego właściciela przedmiotowej działki, gdy skarżący jako następca prawny swoich rodziców jest uprawniony do odszkodowania za wywłaszczenie, a tym samym posiada legitymację czynną do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania zgodnie ze złożonym wnioskiem. W tym względzie Wojewoda podniósł, że organ I instancji nie przestawił stanowiska dotyczącego stwierdzenia "że okres ograniczenia prawa własności minął". Odmowa nastąpiła w związku z tym, że na rzecz wnioskodawcy ustalono i wypłacono odszkodowanie za szkody spowodowane ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, brak jest zatem podstaw wydania decyzji o przyznaniu dalszego odszkodowania. Podobnie zdaniem Wojewody nieuzasadniony jest zarzut błędnego przyjęcia przez organ I instancji, że wypłata dotychczas ustalonego odszkodowania za zniszczone zasiewy, niemożność zbioru plonów i zmniejszenie wartości gruntów wyczerpuje roszczenie uprawnionego. Wojewoda wskazał, że Starosta M. decyzją z [...] września 2008 r. ustalił odszkodowanie za utracony dochód w sezonie 1999/2000, za zniszczone plony i utracony dochód w sezonie 2000/2001, za zmniejszenie plonowania, koszty rekultywacji biologiczno – chemicznej, koszty zastosowania środków chemicznych oraz za zmniejszenie wartości gruntów. Wobec tego należy uznać, że odszkodowanie został ustalone i wypłacone za szkody jak i obniżenie wartości ww. działki, obejmuje zatem nie tylko niemożność zbioru plonów i zmniejszenie wartości gruntów za lata 1999/2001, lecz całość poniesionej szkody. Z powyższego Wojewoda wywiódł, że w sprawie brak jest przesłanek do ustalenia i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n., bowiem na rzecz wnioskodawcy ustalono już i wypłacono odszkodowanie w związku z wywłaszczeniem nieruchomości polegającym na ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wojewoda podniósł, że jak wskazuje analiza akt, intencją wnioskodawcy jest ustalenie odszkodowania odpowiadającego wynagrodzeniu za służebność przesyłu, której ustanowienia odmówił właściciel urządzeń przesyłowych. Zdaniem Wojewody kwestia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości polegające na ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości uregulowana jest w przepisach u.g.n. i nie może ono być utożsamiane z wynagrodzeniem z tytułu ustanowienia służebności, które jako sprawa cywilnoprawna może stanowić przedmiot umowy lub orzeczenia sądu powszechnego. W skardze do sądu M. R. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając: 1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") w związku z art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich przesłanek niezbędnych do uznania, czy skarżący ma prawo do przyznania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości – działki nr [...] w wyniku posadowienia na tej działce gazociągu DN 1400 użytkowanego przez [...] S.A. – podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki do przyznania odszkodowania zgodnie z art. 128 ust. 1 u.g.n., a dotychczas wypłacone odszkodowanie z tytułu obniżenia wartości użytkowej nieruchomości ustalone w opinii szacunkowej rzeczoznawcy majątkowego z [...] maja 2008 r. nie rekompensuje szkody w ograniczeniu własności skarżącego skutkiem posadowienia ww. gazociągu, 2) naruszenie art. 128 ust. 1 u.g.n. poprzez przyjęcie, iż skarżący uzyskał odszkodowanie w związku z ograniczeniem prawa własności poprzez posadowienie gazociągu DN 1400 użytkowanego przez [...] S.A., 3) naruszenie art. 130 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz § 43 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez posiadania wiadomości specjalnych wymagających sporządzenia opinii przez rzeczoznawcę majątkowego, gdy dotychczas wypłacone odszkodowanie nie uwzględnia trwałego ograniczenia prawa własności skarżącego wskutek trwałego posadowienia gazociągu, w tym nieuwzględnienie przez organ odszkodowania za spadek wartości nieruchomości zajętej pod inwestycję, zmiany warunków korzystania z nieruchomości, zmiany przydatności użytkowej nieruchomości oraz skutków spowodowanych obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że przez wywłaszczanie nieruchomości, o którym mowa art. 128 ust. 1 u.g.n. należy rozumieć nie tylko pozbawianie, ale także ograniczanie wymienionych w tym przepisie praw do nieruchomości. Odszkodowanie za wywłaszczenie ma odpowiadać wartości odjętych praw tj. ma obejmować również spadek wartości nieruchomości zajętej pod inwestycję, zmianę warunków korzystania z nieruchomości, zmianę przydatności użytkowej nieruchomości oraz skutki spowodowane obowiązkiem udostępniania nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń. Tych elementów nie zawiera odszkodowanie określone w opinii z 2008 r. Skarżący podkreślił, że organ oczekiwał od niego określenia, jaką poniósł szkodę, co wydaje się oczywiste wobec wyraźnego brzmienia art. 128 ust. 1 u.g.n.. Twierdzenie, że nie doszło do wywłaszczenia jest nieuprawnione, gdyż przepis ten stosuje się również do ograniczenia własności i nie może on być tożsamo traktowany z przepisem art. 128 ust. 4 u.g.n. – jak uczyniły to organy. Skarżący wskazał, że choć nie doszło do wywłaszczenia nieruchomości, to jednak doszło do jej ograniczenia w wyniku trwałego posadowienia gazociągu, z czym wiąże się ograniczenie w wykonywaniu prawa własności i zagospodarowania tej nieruchomości w sposób swobodny. Te okoliczności ograniczenia prawa własności wymagają wiadomości specjalnych biegłego. Skarżący, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wskazał, że słuszne odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość to odszkodowanie ekwiwalentne, odnoszące się do wartości wywłaszczanej nieruchomości. Wobec nieuregulowania sprawy odszkodowania w przeszłości na dzień dzisiejszy nadal trwa stan, gdy ma miejsce ograniczenie prawa własności a kwestia zadośćuczynienia za to nie jest uregulowana, co z zasady dotyczy każdoczesnego właściciela nieruchomości. Skarżący podkreślił, że posiadanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości wyklucza możliwość ustanowienia służebności przesyłu na drodze cywilnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontrolowanego postępowania była kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie art. 128 ust. 1 u.g.n. za ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości w wyniku założenia i przeprowadzenia przez nią urządzeń przesyłowych. Nie jest kwestionowane, że w sprawie miało miejsce ograniczenie prawa własności polegające na ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oraz że ograniczenie to dokonane zostało na podstawie decyzji z [...] lipca 1998 r., którą Wojewoda B. na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. zezwolił na założenie na nieruchomości podziemnego przewodu do przesyłania gazu i kabla światłowodowego. W sprawie doszło zatem do ograniczenia prawa własności w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepis ten stanowił w dniu wydania decyzji ograniczającej własność nieruchomości, że wojewoda może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zgodnie z art. 112 ust. 2 u.g.n. wywłaszczenie może polegać na pozbawieniu (odebraniu) prawa własności (prawa użytkowania wieczystego, innego prawa rzeczowego) lub też tylko na ograniczeniu tego prawa. Unormowanie zawarte w art. 124 ust. 1 u.g.n. jest tym drugim rodzajem wywłaszczenia, polegającym na ograniczeniu prawa własności nieruchomości. Stosownie do treści art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości (użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego) następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tego prawa. Wywłaszczenie, o którym mowa w przytoczonym przepisie, należy rozumieć w znaczeniu nadanym w art. 112 ust. 2 u.g.n., co oznacza, że odszkodowanie przysługuje zarówno w przypadku pozbawienia, jak i ograniczenia prawa własności. Odszkodowanie za wywłaszczenie powinno odpowiadać wartości wywłaszczonego prawa, co wynika wprost z przepisu art. 128 ust. 1 u.g.n. [...] jednak w przypadku zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126, odszkodowanie ustala się według wysokości powstałej szkody, chyba że zmniejszy się także wartość nieruchomości, gdyż w tym wypadku odszkodowanie powiększa się o kwotę zmniejszonej wartości nieruchomości. Stanowi o tym przepis art. 128 ust. 4 u.g.n., który określa jednoznacznie, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Z powyższego wynika, że w przypadku wywłaszczenia polegającego na ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 124 u.g.n., a z takim mamy do czynienia w przypadku przedmiotowej nieruchomości, odszkodowanie przysługuje uprawnionemu podmiotowi na mocy art. 128 ust. 4 u.g.n., a nie art. 128 ust. 1 u.g.n.. Podkreślić należy, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 128 ust. 1 u.g.n. odnosi się do wartości odejmowanych praw, a odszkodowanie z art. 128 ust. 4 u.g.n., a więc m.in. z tytułu zdarzenia określonego w art. 124 u.g.n., ustala się według wysokości powstałej szkody, chyba że zmniejszy się także wartość nieruchomości. Zauważyć należy przy tym, że w świetle art. 124 ust. 4 u.g.n., przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, które jest obowiązkiem podmiotu realizującego inwestycję, wyłącza odpowiedzialność odszkodowawczą, jeżeli na nieruchomości nie zaistnieją jakiekolwiek szkody i jej wartość nie uległa zmniejszeniu. W świetle poczynionych uwag należy podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów, że skoro w sprawie ograniczenie prawa własności nieruchomości nastąpiło w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., to podstawę prawną do ustalenia odszkodowania stanowi art. 128 ust. 4 u.g.n.. W tym kontekście istotną okolicznością jest, że w sprawie wydana została już ostateczna decyzja odszkodowawcza w trybie art. 128 ust. 4 u.g.n.. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...](2)/08 Starosta M., na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n., ustalił bowiem na rzecz skarżącego odszkodowanie w wysokości [...] zł za szkody powstałe na skutek prac wynikających określonych decyzją Wojewody B. z [...] lipca 1998 r. Jak wcześniej wskazano, odszkodowanie, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., obejmuje zatem zarówno wartość poniesionych szkód, jak i kwotę zmniejszenia wartości nieruchomości, w sytuacji gdy takie zmniejszenie wartości będzie miało miejsce. W. tego odszkodowania określa organ po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego. Szczegółowe zasady określania wartości poniesionych szkód na nieruchomości oraz określenia zmniejszenia wartości nieruchomości, zawarte są § 43 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego. Zgodnie z § 43 ust. 1 tego rozporządzenia przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości, o których mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., uwzględnia się w szczególności: 1) stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji; 2) utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań uzasadniających jej wydanie. Z kolei z § 43 ust. 3 ww. rozporządzenia wynika, że przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się: 1) zmianę warunków korzystania z nieruchomości; 2) zmianę przydatności użytkowej nieruchomości; 3) trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości; 4) skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ugn. W świetle przytoczonej regulacji nie ulega wątpliwości, że przy ustalaniu zmniejszenia wartości nieruchomości bierze się pod uwagę zarówno zmianę warunków korzystania z nieruchomości i jej przydatności użytkowej, jak i trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości oraz obowiązek udostępnienia jej w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że w sprawie wydana została w trybie art. 128 ust. 4 u.g.n. decyzja z dnia [...] września 2008 r. ustalająca odszkodowanie na rzecz skarżącego za ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości oraz że decyzja ta wydana została na podstawie "Opinii szacunkowej wartości odszkodowania " wykonanej przez rzeczoznawcę majątkowego L. D.. We wskazanej opinii, w dziale V pkt 10, rzeczoznawca majątkowy oszacował wartość odszkodowania również za obniżenie wartości użytkowej gruntu, wskazując że po rewaloryzacji na dzień [...] maja 2008 r. wynosi ono [...] zł. Kwota ta uwzględniona została w ramach ogólnej kwoty oszacowania wartości odszkodowania. Należy także zauważyć, że stosownie do art. 124 ust. 6 u.g.n. "Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Przepisy ust. 4 stosuje się odpowiednio". Z kolei art. 124 ust. 4 u.g.n. do którego odsyła cytowany przepis stanowi, że na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Cytowany już wyżej art. 128 ust. 4 u.g.n. statuuje zaś obowiązek odszkodowania za szkody, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, a także obowiązek powiększenia odszkodowania o kwotę odpowiadającą ewentualnemu zmniejszeniu wartości nieruchomości. Powyższe prowadzi do wniosku, że nawet jeżeli wskutek realizacji obowiązku udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii gazociągu powstaną szkody skutkujące obniżeniem wartości nieruchomości, których nie można było przewidzieć w momencie ograniczania sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. – ustawodawca przewidział procedurę pozwalającą właścicielowi nieruchomości na uzyskanie stosownego odszkodowania, tak by odpowiadało ono zarówno obniżeniu wartości nieruchomości wskutek samego ograniczenia prawa własności, jak też wskutek wykonywania czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii przewodu i urządzeń o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. W świetle powyższego nie można uznać, że przyznane skarżącemu dotychczas odszkodowanie jest odszkodowaniem niepełnym, nieekwiwaletnym i wymaga uzupełnienia poprzez ustalenie odszkodowania w oparciu o art. 128 ust. 1 u.g.n. Możliwy do oszacowania w momencie ograniczenia prawa własności ubytek wartości tego prawa uwzględniający zmianę warunków korzystania z nieruchomości i jej przydatności użytkowej, jak i trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości oraz obowiązek udostępnienia jej w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń - winien zostać uwzględniony przy wydawaniu decyzji Starosty [...] z [...] września 2008 r., tak jak przewidują to przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości. O ile zatem skarżący uznaje, że określona wówczas kwota odszkodowania nie spełniało warunku ekwiwalentności – winien zakwestionować w odpowiednim trybie ww. decyzję Starosty [...]. Natomiast na wypadek zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek wykonania konkretnych czynności związanych z konserwacją lub usuwaniem awarii założonych przewodów i urządzeń ustawodawca w art. 124 ust. 6 u.g.n. przewidział możliwość uzyskania stosownego odszkodowania, tak aby nie doszło do naruszenia zasady ekwiwalentności odszkodowania. Wobec tego brak jest podstaw prawnych do określania w odrębnym trybie, na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n.. niejako "uzupełniającego" (względem decyzji z [...] września 2008 r.) odszkodowania, czego w istocie domaga się skarżący. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło