II SA/Bd 484/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie prawa do korzystania ze świadczeń ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat M. L. 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta I. między innymi na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 54 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 73 pkt 9, art. 75 ust. 10, art. 81 ust. 8 pkt 7 i 86 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.) orzekł o przyznaniu D. M. prawa do korzystania ze świadczeń ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 grudnia 2010 r. do 30 kwietnia 2013 r. i ustaleniu składki na to ubezpieczenie w wysokości 9% podstawowego wymiaru, którą stanowi wielkość zasiłku stałego. Wydane rozstrzygnięcie organ uzasadnił przyznaniem D. M. decyzją znak [...] z dnia [...] prawa do zasiłku stałego oraz nie podleganiem aktualnie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. W odwołaniu od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. D. M. , wnosząc o jej uchylenie i nakazanie MOPS przesłania mu wszystkich raportów miesięcznych ZUS RUMA dla osoby ubezpieczonej od początku opłacania składki podniósł, iż decyzja ta jest bezprawna, gdyż niezakończone pozostaje postępowanie w sprawie wstrzymania decyzją z dnia [...] wypłaty zasiłku. W następstwie zaś tej decyzji organ zaprzestał odprowadzać jego składki na ubezpieczenie zdrowotne. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekło w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji wstrzymując decyzją dnia [...] wypłatę stronie zasiłku stałego przyznanego decyzją z [...] nr [...] wstrzymał tym samym prawo do korzystania przezeń ze świadczeń ubezpieczenia zdrowotnego. Ze względu na to, iż wyjaśnione zostały przyczyny nieodbierania przez stronę przez dwa miesiące przyznanego świadczenia, co było przyczyną wstrzymania na mocy art. 106 a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jego wypłaty, zaistniała tym samym, jak podniósł organ odwoławczy, podstawa do wznowienia tak wypłaty świadczenia, jak i prawa korzystania ze świadczeń ubezpieczenia zdrowotnego. Wydanie w dniu [...] kolejnej decyzji przyznającej prawo do korzystania z tychże świadczeń spowodowało, że w obrocie prawnym były dwie decyzje rozstrzygające o tym samym prawie, co stanowiło rażące naruszenie prawa. D. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił, iż w obrocie prawnym istnieje kilka sprzecznych prawomocnych decyzji, przy czym badany jest jego stan majątkowy mimo przyznania zasiłku stałego na trzy lata. Według niego jedna decyzja jest zgodna z prawem, ale wydaje się być sprzeczna z innymi decyzjami, zaś druga uchylona przez SKO narusza inną prawomocną, wobec czego sam się w tym gubi. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu swej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kryterium kontroli zaskarżonej decyzji stanowi, w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) jej legalność, czyli zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Podstawę orzekania przy tym stanowią akta sprawy. Skarga rozpatrzona z uwzględnieniem powyższego kryterium nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie ze sformułowaną w art. 16 § 1 kpa zasadą trwałości decyzji administracyjnych decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, zaś uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Ze zdania pierwszego art. 16 § 1 kpa nie tylko wynika, że decyzja ostateczna to taka, od której nie można wnieść odwołania, ale przede wszystkim, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej. Pewność obrotu prawnego bowiem wymaga, by decyzje administracyjne stawały się w określonych warunkach trwałe. W związku z tym nie może być mowy o postaniu nowej sprawy (powtórnym rozstrzyganiu) tylko z powodu zakwestionowania decyzji ostatecznej przez stronę, o której prawach decyzja ta rozstrzyga. Formalna strona zasady trwałości decyzji administracyjnych wyraża się w tym, że decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego przez nowe decyzje oparte na przepisach zawierających podstawy do pozbawienia ich mocy. Oznacza to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Normy zaś prawa stanowiące o możliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, czy stwierdzenia jej nieważności lub wygaszenia zawarte są w art. 145, 154-156,161-163 kpa. Naruszenie wyznaczonych przepisem art. 16 § 1 kpa granic trwałości decyzji administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa i jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, która poza te granice wykracza. Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...] przyznane zostało skarżącemu prawo do korzystania ze świadczeń ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 maja 2010 r. do 30 kwietnia 2013 r. i ustalona składka na to ubezpieczenie w wysokości 9% podstawy wymiaru, którą stanowi wielkość przyznanego decyzją z tej samej daty na ten sam okres zasiłku stałego. Wstrzymanie decyzją Prezydenta I. z dnia [...] wypłaty zasiłku stałego do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie przyczyny nieodbierania przez stronę tego świadczenia, skutkowało wstrzymaniem także prawa do korzystania przezeń ze świadczeń ubezpieczenia zdrowotnego, co jednak nie jest równoznaczne z pozbawieniem wskazanej decyzji w przedmiocie prawa do świadczeń zdrowotnych mocy obowiązującej. Pozostała ona nadal w prawnym obrocie. Tymczasem organ I instancji nie wnikając w akta sprawy, uznał wniosek skarżącego z dnia [...] za podstawę do przeprowadzenia nowych postępowań i wydania w dniu [...] kolejnych decyzji - tak przyznającej mu po raz wtóry zasiłek stały na czas od 1 grudnia 2010 r. do 30 kwietnia 2013 r. w wysokości 199 zł miesięcznie, jak i orzekającej po raz wtóry o przyznaniu mu prawa do korzystania ze świadczeń ubezpieczenia zdrowotnego na ten sam czas, z jednoczesnym określeniem identycznej wysokości składki ubezpieczeniowej, zamiast - jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - poprzestać na wznowieniu wpłaty świadczenia wraz z jego wyrównaniem oraz wznowieniu prawa do korzystania ze świadczeń ubezpieczenia zdrowotnego. Niewątpliwie przedmiot postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta I. z dnia [...] pokrywał się z przedmiotem sprawy, którą kończyła jego decyzja z dnia [...], bowiem w obydwu przypadkach przyznano skarżącemu uprawnienie do korzystania z tych samych świadczeń w oparciu o tę samą podstawę prawną i ten sam stan faktyczny, a okres jakiego dotyczyło rozstrzygnięcie z dnia [...] mieścił się w czasie wymienionym w sentencji wcześniejszej decyzji. Ponowne rozpatrzenie tożsamej sprawy dotyczącej tego samego podmiotu (strony) stanowi obejście regulacji prawnej przewidzianej w art. 16 § 1 kpa i zarazem, jak już wyżej zaznaczono, przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Jednak w postępowaniu odwoławczym, w świetle treści art. 138 kpa, organ II instancji nie jest władny stwierdzić nieważności dotkniętej powyższą wadą decyzji - może wydać tylko jedno z rozstrzygnięć wymienionych w tym przepisie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. trafnie orzekło na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta I. i umorzeniu postępowania pierwszoinstancyjnego. Umorzenie postępowania może bowiem wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych - gdy brak jest z jakiegokolwiek powodu podstaw procesowych do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego, inaczej mówiąc - do załatwienia sprawy poprzez rozstrzygnięcie co do istoty - pozytywne czy też negatywne, a taka sytuacja ma miejsce między innymi wówczas, gdy dana sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną (zaistniała przeszkoda przedmiotowa). Z przedstawionych wyżej względów uznając, iż wobec pozostawania w obrocie prawnym decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta I. z dnia [...] kolejne rozstrzyganie w tej samej materii przez tenże organ było niedopuszczalne, a w konsekwencji - że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.