II SA/Bd 485/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat M. L. 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W związku z wnioskiem D. M. z dnia [...] Prezydent Miasta I., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wydał w dniu [...] decyzję nr [...] przyznającą mu na podstawie art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362) zasiłek stały na okres od 1 grudnia 2010 r. do 30 kwietnia 2013 r. - do czasu zmiany sytuacji materialnej w kwocie 199,00 zł miesięcznie. W odwołaniu od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. D. M. , wnosząc o jej uchylenie podniósł, iż decyzja ta jest bezpodstawna, gdyż niezakończone pozostaje postępowanie w sprawie wstrzymania decyzją z dnia [...] wypłaty zasiłku, w następstwie której nie wypłacono mu przez trzy miesiące tego świadczenia, w związku z czym nie ma środków na utrzymanie. Ponadto w [...] organ zaprzestał odprowadzania jego składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wyżej wymieniony wniósł też o nakazanie MOPS w Inowrocławiu przekazywania zasiłku na podane przez niego konto bankowe. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekło w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją z dnia [...] nr [..] było już przyznane stronie świadczenie pieniężne w formie zasiłku stałego na okres od 1 maja 2010 r. do 30 kwietnia 2013 r. w wysokości 199 zł miesięcznie, a jego wypłatę jedynie wstrzymano z powodu niepodjęcia go przez dwa kolejne miesiące kalendarzowe - do czasu zakończenia postępowania mającego na celu wyjaśnienie przyczyny tego stanu rzeczy- na podstawie art. 106a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wobec powyższego w obrocie prawnym pozostawały dwie decyzje rozstrzygające o tym samym uprawnieniu, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Ze względu na to, iż wyjaśniono powód nieodebrania przez stronę świadczenia, organ I instancji winien aktualnie wznowić jego wypłatę z wyrównaniem za okres, w którym zasiłek nie był wypłacany. D. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie lub sprostowanie i przyznanie zasiłku w wysokości 257 zł. Skarżący zarzucił, iż w obrocie prawnym istnieje kilka sprzecznych prawomocnych decyzji, przy czym badany jest jego stan majątkowy mimo przyznania zasiłku stałego na trzy lata. Według niego jedna decyzja jest zgodna z prawem, ale wydaje się być sprzeczna z innymi decyzjami, zaś druga uchylona decyzja SKO narusza inną prawomocną, wobec czego sam się w tym gubi. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Kryterium kontroli zaskarżonej decyzji stanowi, w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) jej legalność, czyli zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Skarga rozpatrzona z uwzględnieniem powyższego kryterium nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie ze sformułowaną w art. 16 § 1 kpa zasadą trwałości decyzji administracyjnych decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, zaś uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Ze zdania pierwszego art. 16 § 1 kpa nie tylko wynika, że decyzja ostateczna to taka, od której nie można wnieść odwołania, ale przede wszystkim, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej. Pewność obrotu prawnego bowiem wymaga, by decyzje administracyjne stawały się w określonych warunkach trwałe. W związku z tym nie może być mowy o powstaniu nowej sprawy (powtórnym rozstrzyganiu) tylko z powodu zakwestionowania decyzji ostatecznej przez stronę, o której prawach decyzja ta rozstrzyga. Formalna strona zasady trwałości decyzji administracyjnych wyraża się w tym, że decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego przez nowe decyzje oparte na przepisach zawierających podstawy do pozbawienia ich mocy. Oznacza to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Normy zaś prawa stanowiące o możliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, czy stwierdzenia jej nieważności lub wygaszenia zawarte są w art. 145, art. 154-156, art. 161-163 kpa. Naruszenie wyznaczonych przepisem art. 16 § 1 kpa granic trwałości decyzji administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa i jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, która poza te granice wykracza. Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...] przyznany został skarżącemu na okres od 1 maja 2010 r. do 30 kwietnia 2013 r. zasiłek stały w wysokości 199 zł miesięcznie, a wstrzymanie kolejną decyzją z dnia [...] jego wypłaty do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie przyczyny nieodbierania tego świadczenia, nie jest równoznaczne z pozbawieniem wskazanej wyżej decyzji mocy obowiązującej. Pozostawała on nadal w prawnym obrocie. Tymczasem organ I instancji, nie wnikając w akta sprawy, uznał wniosek skarżącego z dnia [...] za podstawę do prowadzenia nowego postępowania i orzekł wydaną w dniu [...] decyzją po raz wtóry o przyznaniu mu zasiłku stałego na czas od 1 grudnia 2010 r. do 30 kwietnia 2013 r. i w tej samej, co wcześniej wysokości zamiast, jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poprzestać na wznowieniu wypłaty świadczenia z wyrównaniem za okres wstrzymania jego wypłaty. Niewątpliwe przedmiot postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta I. z dnia [...] pokrywał się z przedmiotem sprawy, którą kończyła jego decyzja z dnia [...], bowiem w obydwu przypadkach przyznano skarżącemu uprawnienie do tego samego świadczenia w oparciu o tę samą podstawę prawną i ten sam stan faktyczny, a okres jakiego dotyczyło rozstrzygnięcie z dnia [..] mieścił się w czasie wymienionym w sentencji wcześniejszej decyzji. Ponowne rozpatrzenie tożsamej sprawy dotyczącej tego samego podmiotu (strony) stanowi obejście regulacji prawnej przewidzianej w art. 16 § 1 kpa i zarazem, jak już wyżej zaznaczono, przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Jednak w postępowaniu odwoławczym, w świetle treści art. 138 kpa, organ II instancji nie jest władny stwierdzić nieważności dotkniętej powyższą wadą decyzji -może wydać tylko jedno z rozstrzygnięć wymienionych w tym przepisie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. trafnie orzekło na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta I. i umorzeniu postępowania pierwszoinstancyjnego. Umorzenie postępowania może bowiem wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych - gdy brak jest z jakiegokolwiek powodu podstaw procesowych do rozpoznania sprawy drodze postępowania administracyjnego, inaczej mówiąc - do załatwienia sprawy poprzez rozstrzygnięcie co do istoty - pozytywne czy też negatywne, a taka sytuacja ma miejsce między innymi wówczas, gdy dana sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną (zaistniała przeszkoda przedmiotowa). Z przedstawionych wyżej względów uznając, iż wobec pozostawania w obrocie prawnym decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta I. z dnia [...], kolejne rozstrzygnięcie w tej samej materii przez tenże organ było niedopuszczalne, a w konsekwencji - że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.