II SA/Bd 487/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. R. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 487/18 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 13 czerwca 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Konieczność przyznania prawa pomocy strona skarżąca uzasadniła trudną sytuacją materialną. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z konkubiną, z którą wychowuje [...] dzieci. Podał, że uzyskuje łączny dochód w wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Posiada dom o powierzchni [...], nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz [...]. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto wskazał, że ponosi stałe wydatki i zobowiązania (m.in. media, wyżywienie). Poza tym wnioskodawca podał, że spłaca raty kredytu [...]. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 czerwca 2018r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu 6 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z konkubiną, z którą wychowuje [...] dzieci. Podał, że uzyskuje łączny dochód w wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Posiada dom o powierzchni [...] nieruchomość rolną o powierzchni [...] oraz [...]. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto wskazał, że ponosi stałe wydatki i zobowiązania (m.in. media, wyżywienie). Poza tym wnioskodawca podał, że spłaca raty kredytu [...]. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 czerwca 2018 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu 6 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując na trudną sytuację materialną swego mandanta. W związku z tym, że oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a. okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, pełnomocnik skarżącego został zobowiązany na podstawie zarządzenia sędziego WSA z dnia 18 lipca 2018r., przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące stanu majątkowego skarżącego, dochodów i stanu rodzinnego w terminie 10 dni, w szczególności: 1/ aktualnych dokumentów wykazujących wysokość uzyskiwanych przez stronę skarżącą oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów z tytułu: umowy o pracę, diet, stypendiów, renty, emerytury, najmu, dzierżawy, prac dorywczych lub sezonowych, działalności gospodarczej, rolniczej, stażu, zasiłków itp.; 2/ udokumentowanych wysokości przeciętnych comiesięcznych wydatków związanych wyłącznie z koniecznym utrzymaniem strony skarżącej i rodziny oraz ponoszonych i udokumentowanych opłat związanych z zamieszkiwaniem w domu/lokalu takich jak: czynsz, energia elektryczna, gaz, opał itp.; 3/ kopii rachunków potwierdzających, że skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty zakupu niezbędnych dla ochrony życia leków; 4/ oświadczenia czy skarżący posiada rachunki bankowe, jeżeli tak należy przedłożyć wyciągi z tych kont za okres ostatnich 3 miesięcy, 5/ udokumentowania wysokości rat spłacanych kredytów; 6/ podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochód, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, ewentualnie w przypadku nie posiadania pojazdu zaświadczenie o niefigurowaniu w ewidencji z właściwego starostwa 7/ oświadczenia o dodatkowych źródłach utrzymania, 8/ potwierdzone przez właściwy US pełne kopie zeznań podatkowych skarżącego i jego partnerki za ostatnie dwa lata. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 sierpnia 2018r. (k. 42 akt sądowych). W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżącego nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu. Nie nadesłał też wymaganych dokumentów. Analiza informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i finansowej strony, zawartych jedynie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozwala na przyjęcie, że skarżący wyjaśnił okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Ilość posiadanych informacji jest przede wszystkim zbyt mała, a same informacje zbyt ogólne do rzetelnego rozpoznania wniosku. Prawo pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i stanowi instytucję przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach – przy czym – jak już wskazano na wstępie, okoliczności te muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę domagającą się przyznania prawa pomocy. Skarżący natomiast, zdaniem Sądu, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie nie sposób ocenić, czy taka sytuacja występuje. Pełnomocnik skarżącego bowiem, nie przedstawił żadnych oświadczeń i dokumentów o comiesięcznych koniecznych wydatkach, ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym. Pełnomocnik skarżącego nie skorzystał również z możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających sytuację finansową skarżącego. Nie przedłożył również żadnego dokumentu potwierdzającego prawdziwość oświadczeń zawartych we wniosku. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie posiadanych informacji uznać należy, iż pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Nie wykazano, bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.