II SA/Bd 493/08

13 listopada 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2008r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] maja 2008r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę W. K. wystąpiła do Kierownika Urzędu z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Decyzją z [...] marca 2008 r., Nr [...] Kierownik Urzędu [...] na podstawie art.1-4 oraz art.22 ust.1 ustawy z dn. 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) odmówił W. K. przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu, bowiem urodzenie oraz przebywanie na terenie N. w miejscowości S. nie jest represją (działalnością kombatancką) w rozumieniu cytowanej ustawy, a nadto dodał, iż zagadnienia prac przymusowych reguluje ustawa z dnia 31 maja 1996r.o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej.... /Dz.U. z dnia 23.07.1996r. Nr 87, poz.395/ oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 12 1999r. /Dz .U. 31.12.1999r./ i z tego tytułu skarżąca otrzymała uprawnienia do świadczenia pieniężnego na mocy decyzji Kierownika Urzędu z dnia 07.02.2005 r., Nr DO-6/KO772/0045604931/4/2005. W przepisanym terminie W. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż jej zdaniem, złożone do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich dokumenty bezspornie świadczą o tym, że podczas drugiej wojny światowej przebywając na terenie N. w miejscowości S. była prześladowana przez władze hitlerowskie, a te represje odbiły się na jej zdrowiu psychicznym i fizycznym. Wobec powyższych argumentów W. K. wniosła o uznanie jej za osobę represjonowaną i przyznanie uprawnień kombatanckich w myśl ustawy o kombatantach. Kierownik Urzędu [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy W. K. decyzją z [...] maja 2008 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Kierownik uzasadniając swoje stanowisko podzielił ustalenia faktyczne i prawne wskazane w decyzji własnej z [...] marca 2008 r. wskazując jednocześnie, iż ustawodawca w art. 1-4 ustawy o kombatantach szczegółowo określił, jaką działalność można uznać za działalność kombatancką, a także, do jakiego rodzaju represji należy stosować niniejszą ustawę. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż podnoszone przez stronę okoliczności przebywania w latach 1942-1945 skarżącej wraz z rodziną na pracach przymusowych w miejscowości S. w N. oraz trudności, na które była narażona nie stanowią represji w rozumieniu ustawy o kombatantach i nie mogą zostać potraktowane jako działalność kombatancka lub jej równorzędna. Kierownik Urzędu nie kwestionował ponadto faktu przebywania strony wraz z rodziną w miejscowości S. na terenie N. i wykonywania pracy przymusowej przez stronę jednak ustawodawca jasno określił, jaką działalność można uznać za działalność kombatancką bądź działalność z nią równorzędną i tylko z nią związane jest przyznanie uprawnień kombatanckich. Nadto Kierownik podkreślił, iż miejscowość S. nie została wymieniona w treści rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, ani też nie było w niej obozu karnego (Strafarbeitslager) lub wychowawczego (Arbeitserziehungslager), o których mowa w § 5 pkt 2 i 3 cyt. wyżej rozporządzenia. Sam fakt represji oraz przebywania w miejscowości S. na terenie N. nie został zakwalifikowany przez ustawodawcę polskiego jako uprawniającego do przyznania uprawnień kombatanckich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. na decyzję Kierownika Urzędu [...] wniosła o jej uchylenie powołując się na argumenty podniesione już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając jednocześnie, iż zupełnie zostały pominięte skutki przebywania na pracach przymusowych na terenie N., a także, że zignorowane zostało to, że w okresie tym doskwierał jej głód i choroby, czego konsekwencją są obecne problemy zdrowotne. Nadto niezrozumiałym jest dla skarżącej, dlaczego akurat ta miejscowość, w której przebywała i doznała licznych represji, znęcania fizycznego i psychicznego nie została zakwalifikowana przez ustawodawcę polskiego jako uprawniającą do przyznania uprawnień kombatanckich. Ponadto zarzuciła, iż niedopuszczalne jest nierówne traktowanie przez państwo osób, które przebywały na przymusowych robotach w zależności od miejsca tego zesłania. Takie nierówne i odmienne traktowanie nie ma racjonalnej i obiektywnie uzasadnionej podstawy, gdyż sytuacja osób zesłanych do prac przymusowych jest analogiczna. W odpowiedzi na skargę Kierownik wniósł o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wbrew podnoszonym zarzutom skarżącej Kierownik Urzędu [...] rozstrzygnął sprawę dotyczącą przyznania uprawnień kombatanckich zgodnie z prawem, nie naruszając zarówno przepisów prawa materialnego tj. art. 1-4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przyznanie uprawnień kombatanckich nie zależy od uznania organu, który wydaje decyzję, ale od spełnienia przez osobę, która ubiega się o te uprawnienia ustawowych przesłanek, a przesłanki te określają przepisy art. 1-4 cytowanej wyżej ustawy. I tak zgodnie z art. 1 niniejszej ustawy kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast za działalność kombatancką zgodnie z powołanym wyżej przepisem uznaje się między innymi: pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie, uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej, w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej, pełnienie służby wojskowej bądź służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Natomiast art. 2 wskazanej ustawy określone zostały sytuacje, które traktowane są jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Na mocy tego przepisu za taką działalność uznaje się między innymi: pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego Państwa Polskiego w okresie wojny 1939-1945, a także w podziemnych niepodległościowych organizacjach cywilnych w latach 1945-1956, udział w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych, prowadzenie w okresie wojny 1939-1945 zorganizowanego i profesjonalnego tajnego nauczania dzieci i młodzieży, dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci. Należy również wskazać, iż do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się zgodnie z art. 3 ustawy o kombatantach również czas przebywania: w niewoli lub obozach internowanych oraz w obozach podległych Głównemu Zarządowi do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych (GUPWI) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, i obozach podległych Wydziałowi Obozów Kontrolno-Filtracyjnych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, spowodowanego działalnością kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2 bądź też w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych (GUŁag) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, a także w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski - spowodowanego działalnością, o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2. Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. b), bądź też w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c). W związku z powyższym nie sposób przyjąć by skarżąca spełniła przesłanki określone w art. 1-4 ustawy o kombatantach. Przebywanie i praca przymusowa w miejscowości S. w N. nie jest ustawową przesłanką do uzyskania uprawnień kombatanckich, tym bardziej, że miejscowość ta nie została wymieniona w treści rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości /Dz.U. z 2001 r. Nr 106 poz. 1154/, ani też nie było w niej obozu karnego (Strafarbeitslager) lub wychowawczego (Arbeitserziehungslager) o których mowa w § 5 pkt 2 i 3 cyt. wyżej rozporządzenia. Fakt nie umieszczenia danego obozu w wykazie wydanym na podstawie art. 8 ustawy ma jednak tylko takie znaczenie, że to w toku prowadzonego przed organem postępowania przeprowadzone dowody muszą wykazać, iż osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa a pobyt w tym miejscu dzieci miał charakter eksterminacyjny, bądź też warunki pobytu nie odbiegały od tych, które panowały w obozach koncentracyjnych. Ponadto, podzielając argumentację organu, wykluczyć można, by w ww. miejscu istniał obóz, którego charakter wyczerpywałby normę art. 4 ustawy o kombatantach. Miejscowość S. nie figuruje w wykazie obozów podległych Reichsfuhrerowi SS, sporządzonego przez Międzynarodową Służbę Poszukiwawczą ITS Arolsen. Natomiast sam fakt przebywania skarżącej na tereny N. i wykonywanie przez nią prac przymusowych nie jest kwestią sporną w niniejszej sprawie, tym bardziej, że okoliczność wykonywania prac przymusowych stała się podstawą do wydania w dniu [...] lutego 2005 r. pozytywnej decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996 r. Nr 87 poz. 395 ze zm.). Reasumując należy stwierdzić, że podnoszone przez skarżącą okoliczności przebywania i wykonywania pracy przymusowej w miejscowości S. na terenie N. nie uzasadniają przyznania uprawnień kombatanckich, gdyż w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego podnoszone przez skarżącą okoliczności nie stanowią represji w rozumieniu tej ustawy. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organu administracji naruszenia postanowień art. 32 ust. 1 Konstytucji RP gwarantującego wszystkim równość wobec prawa. Sposoby represjonowania obywateli polskich w niniejszym okresie były mocno zróżnicowane, a zdaniem Sądu ustawodawca w dostateczny sposób uzasadnia zróżnicowanie podstaw przyznawania uprawnień kombatanckich. Z tych względów, mając na uwadze treść wskazanych powyżej przepisów oraz okoliczności faktycznych nie można skutecznie postawić zarzutu, że decyzja odmawiająca przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich narusza prawo, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.