II SA/Bd 493/20

WyrokWSA w Bydgoszczy2021-01-12

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Grzegorz Saniewski, Elżbieta Piechowiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, wydana na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zostać wydana, gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.) nie jest jeszcze ostateczna lub została zaskarżona do sądu administracyjnego?
Ratio decidendi
Decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać wydana, nawet jeśli decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie jest jeszcze ostateczna lub została zaskarżona. Kluczowe jest jedynie wydanie decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. oraz spełnienie przesłanek z art. 108 k.p.a. lub istnienie ważnego interesu gospodarczego. Wystąpienie tych przesłanek, takich jak interes społeczny i ważny interes gospodarczy, uzasadnia wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, nawet jeśli nie wystąpiło bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi H. M. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty zezwalającą PKN S.A. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącego w celu budowy podziemnego rurociągu przesyłowego paliw. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, powołując się na ważny interes gospodarczy i społeczny związany z bezpieczeństwem paliwowym państwa. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując istnienie przesłanek do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz zakres ingerencji w jego prawo własności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oddala skargę. Wojewoda K. – P. zaskarżoną decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2019 r. zezwalającą [...] K. N. [...] S. A. z siedzibą w P. (zwanym dalej "PKN [...]") na niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowiącej własność H. M. (Skarżącego). Ww. decyzja zapadła w następującym stanie sprawy: W wyniku rozpatrzenia wniosku PKN [...] z [...] lipca 2017 r. Starosta I. decyzją z [...] października 2017 r. nr [...], na podstawie art. 124 ust. 1, 2, 4, 6 i 7 w związku z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm., w skrócie "u.g.n.") ograniczył sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego, położonej w O. gm. G., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 4,7 ha, poprzez udzielenie PKN [...] zezwolenia na zakładanie i na przeprowadzenie przewodu służącego do przesyłania płynów (oleju napędowego i paliw) – podziemnego rurociągu przesyłowego o średnicy DN 350 wraz z infrastrukturą towarzyszącą (słupki oznaczeniowe, elementy ochrony katodowej, itp.) na długości 73,8 metra ze strefą bezpieczeństwa o szerokości 12 metrów o powierzchni 885 m2, w tym zajęcie części nieruchomości w pasie montażowym o szerokości 22 metrów o całkowitej powierzchni 1440 m2, zaznaczonej kolorem niebieskim na mapie stanowiącej załącznik nr [...] do decyzji. Wskutek rozpatrzenia złożonego przez Skarżącego odwołania Wojewoda K. – P. decyzją z [...] stycznia 2018 r. (nr [...].RS) utrzymał w mocy decyzję Starosty. Wniesiona przez właściciela nieruchomości skarga na decyzję Wojewody została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] września 2018 r. (sygn. II SA/Bd 423/18). Od wyroku tego właściciel nieruchomości wniósł skargę kasacyjną. P. z [...] października 2019 r. PKN [...], na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. zwrócił się do Starosty [...] o wydanie decyzji w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości Skarżącego w zakresie oznaczonym w decyzji Starosty z [...] października 2017 r. Wnioskodawca wskazał, że realizuje zadanie pn. "Budowa drugiej nitki rurociągu przesyłowego paliw z PMRiP G. - W. w ramach dostosowania infrastruktury przesyłowej paliw do wymogów ustawy o zapasach interwencyjnych". Inwestycja ma charakter strategiczny dla bezpieczeństwa paliwowego i energetycznego państwa, umożliwi pełne zaspokojenie podstawowych potrzeb konsumentów na terenie kraju w zakresie dostępności paliw do celów transportowych. W interesie Państwa oraz zabezpieczenia podstawowych potrzeb bytowych całego społeczeństwa jest zatem jej niezwłoczna realizacja. Decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...]) Starosta I. zezwolił PKN [...] na niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego, położonej W O. gmina G., oznaczonej ewidencyjnie jako działka numer [...] o pow. 4,7 ha, celem założenia i przeprowadzenia przewodu służącego do przesyłania płynów (oleju napędowego i paliw) - podziemnego rurociągu przesyłowego o średnicy DN350 wraz z infrastrukturą towarzyszącą (słupki oznaczeniowe, elementy ochrony katodowej, itp.) na długości 73,8 metra ze strefą bezpieczeństwa o szerokości 12 metrów o powierzchni 885 m2, w tym zajęcie części nieruchomości w pasie montażowym o szerokości 22 metrów o całkowitej powierzchni 1440 m2 w zakresie zgodnym z decyzją Starosty [...] z [...] października 2017 r. nr [...]. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącego Wojewoda K. – P. na podstawie art. 124 ust 1a u.g.n. wydał wskazaną na wstępie decyzję z [...] marca 2020r. nr [...], która utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2019 r. Wojewoda wskazał, że na podstawie art.124 ust.1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Natomiast zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1 art. 124 u.g.n. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda, wskazując na wyrok WSA w Poznaniu z 1 czerwca 2016 r (II SA/Po 217/16) podniósł, że pomiędzy decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., a decyzją o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., zachodzi związek tego typu, że ta druga decyzja jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja ta implikuje wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Ponadto Wojewoda wskazał, że NSA w wyroku z 8 marca 2017 r. (sygn. akt I OSK 2418/16) uznał, iż dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. ma znaczenie tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność czy prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie. Wojewoda podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądowo - administracyjnym jeżeli spełnione zostały przesłanki określone w art. 124 ust. 1a u.g.n., to wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest obligatoryjne.(wyrok WSA w Krakowie z 30 października 2015 r., II SA/Kr 898/15 i wyrok WSA W Białymstoku z 20 stycznia 2015 r., II SA/Bk 994/14). Wojewoda wskazał, że w rozpatrywanej sprawie skarżona decyzja Starosty została wydana w związku z decyzją, którą ograniczono sposób korzystania z ww. nieruchomości z uwagi na konieczność realizacji celu publicznego jakim jest budowa drugiej nitki rurociągu przesyłowego paliw z PMRiP G. - W. w ramach dostosowania infrastruktury przesyłowej paliw do wymogów ustawy o zapasach interwencyjnych. Natomiast decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości została wydana w celu realizacji inwestycji liniowej przebiegającej przez obręby: W., Bąbolin, Wierzchosławice, O. i Szadłowice w gminie G., przewidzianej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej G. z [...] maja 2017 r. dla lokalizacji inwestycji celu publicznego. Tym samym realizacja budowy rurociągu przesyłowego paliw jest realizacją celu publicznego i wiąże się z wykonaniem na znacznym obszarze zamierzenia dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Budowa rurociągu ma charakter strategiczny dla bezpieczeństwa paliwowego i energetycznego państwa, umożliwi pełne zaspokojenie podstawowych potrzeb konsumentów na terenie kraju w zakresie dostępności paliw do celów transportowych. Wobec powyższego zdaniem Wojewody niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia na części nieruchomości skarżącego rurociągu przesyłowego paliw przyczyni się do pełnego zaspokojenia podstawowych potrzeb konsumentów na terenie kraju w zakresie dostępności paliw do celów transportowych tj. benzyny i oleju napędowego (diesel) oraz celów grzewczych (oleje opałowe grzewcze) w sytuacjach kryzysowych. Ponadto Wojewoda podkreślił, że PKN [...] jako wiodący producent petrochemikaliów jest spółką o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa wymienioną w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie określenia wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz.U. z 2017 r. poz. 95). Na producentach paliw ciekłych oraz handlowcach spoczywa ustawowy obowiązek tworzenia i utrzymywania obowiązkowych zapasów ropy naftowej i paliw na zasadach określonych w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym zgodnie z przepisami prawa unijnego. Realizacja planowanej inwestycji wynika z konieczności dostosowania infrastruktury przesyłowej do wymogów ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 900) wprowadzającej parametry dostępności zapasów interwencyjnych w celu zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego kraju. Wojewoda podniósł, że konieczność realizacji zadań niezbędnych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego regionu i Państwa, czy też służących zapewnienia mu lepszego potencjału energetycznego, stanowi interes społeczny w rozumieniu art. 108 § 1 k.p.a., a charakter tego interesu świadczy o jego znacznej wadze. Wojewoda wskazał, że powyższe fakty potwierdza przedstawiona przez wnioskodawcę dokumentacja dotyczącą charakteru zamierzonej inwestycji, w tym m.in. Uchwała Nr 182/2017 Rady Ministrów z dnia 28 listopada 2017 r. W sprawie przyjęcia "Polityki Rządu RP dla infrastruktury logistycznej w sektorze naftowym", w której jest mowa o planowanej inwestycji polegającej na budowie drugiej nitki rurociągu paliwowego P. - G. (k. 29). Nadto organ II instancji podzielił pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowo - administracyjnym, z którego wynika że przesłanki z art. 108 § 1 k.p.a. są samodzielne, co oznacza, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości wystarczy przykładowo istnienie "innego interesu społecznego". W opinii Wojewody istnienie w przedmiotowej sprawie interesu gospodarczego i społecznego jest niepodważalne, a budowa ww. rurociągu przesyłowego paliw stanowi cel publiczny. Nie jest zatem konieczne wystąpienie zagrożenia zdrowia lub życia ludzkiego. Nie można również zgodzić się ze stwierdzeniem, że realizacja inwestycji ma na celu wyłącznie poprawę komfortu realizacji zadań przez inwestora. Z wnioskiem w sprawie wystąpił inwestor PKN [...], tj. podmiot uprawniony, o którym mowa w art. 124 ust. 2 u.g.n. Wojewoda uznał za słuszne stanowisko organu I instancji, że budowa rurociągu przesyłowego paliw ma na celu zagwarantowanie dostępności paliw stanowiących fundament stabilności gospodarczej i bezpieczeństwa państwa, a zatem jest niewątpliwie ważnym interesem gospodarczym. Korzyści płynące z ciągłości dostaw paliw dla podmiotów publicznych i prywatnych na znacznym obszarze świadczą o ważnym interesie społecznym. Zdaniem Wojewody należy zgodzić się, że istotą sprawy jest zabezpieczenie gospodarki przed stratami w przypadku wystąpienia niestabilności na rynku paliw, które są produktem importowanym. Skuteczność uruchomienia zgromadzonych zapasów w sposób gwarantujący zaspokojenie potrzeb uzależniona jest od możliwości przesyłowych dystrybutora. Wynikający z ustawy z dnia [...] lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego i zakłóceń na rynku naftowym, obowiązek gromadzenia zapasów i ich uwalniania może być wykonany jedynie w 60 % z uwagi na brak możliwości rozbudowy infrastruktury objętej wnioskiem. Dążenie PKN [...] do uzyskania ustawowo określonych możliwości przesyłowych wymaga terminowego przeprowadzenia przedsięwzięcia, a zatem stanowi również ważny interes strony. Wobec tego Wojewoda uznał, że niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa paliwowego państwa wskutek ograniczonych możliwości istniejących połączeń przesyłowych, czego skutkiem będzie zahamowanie rozwoju regionu, a w konsekwencji kraju. Wojewoda podkreślił należy, że wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma na celu umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenie inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami w przypadku awarii rurociągu. Wojewoda wskazał, że w sprawie istotne jest także zabezpieczenie interesu społecznego, gdyż zagrożenie ciągłości dostawy paliw ma realny charakter, a w przypadku zaistnienia tego faktu spowoduje duże straty. Organ odwoławczy uznał za bezpodstawny zarzut Skarżącego wskazującego na wadliwość wydania przedmiotowej decyzji z uwagi na okres czasu jaki upłynął od wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości do czasu złożenia wniosku o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Wojewoda podniósł, że ustawodawca uzależnił możliwość wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. od następujących przesłanek: złożenia wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny, uprzedniego wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oraz zaistnienia przesłanek z art. 108 k.p.a. lub istnienie ważnego interesu gospodarczego. Wojewoda zauważył przy tym, że jego decyzja z [...] stycznia 2018 r. (nr [...].RS) utrzymująca w mocy decyzję Starosty z [...] października 2017 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości, pomimo jej zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego (która to skarga do chwili wydania decyzji nie została jeszcze rozpatrzona) zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. posiada walor ostateczności, a więc stanowi jedną z ww. przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Wojewoda podkreślił, że z mocy art. 124 ust. 1a u.g.n. starosta zobowiązany jest – po wydaniu decyzji na podstawie ust. 1 - do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu, jeżeli decyzja ta nie stała się jeszcze ostateczna albo w wyniku złożenia od niej odwołania wydana została decyzja przez organ odwoławczy, która została zaskarżona do sądu administracyjnego. Jest to zatem odrębny rodzaj decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu rozpoczęcia realizacji celu publicznego, nawet jeżeli sama decyzja o zezwoleniu wydana na podstawie ust. 1 nie może być jeszcze wykonywana przez fakt, iż nie stała się decyzją ostateczną albo też jako decyzja organu odwoławczego nie stała się decyzją wykonalną. W takiej sytuacji nie nadaje się decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz z przyczyn, które uzasadniałyby nadanie takiego rygoru, istnieje możliwość wydania odrębnej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a, i to tej decyzji nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności. Niezwłoczność zajęcia nieruchomości dyktowana jest przy tym intencją uniknięcia sytuacji, w której zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiłaby realizację celu publicznego. Wojewoda uznała za niezasadny zarzut Skarżącego, iż w prowadzonym postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości pomiędzy stronami pozostawała sporna nie kwestia posadowienia urządzeń, lecz wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, a tym samym organ I instancji błędnie utożsamił rozbieżność stanowisk stron z brakiem zgody właściciela nieruchomości. Wojewoda podniósł, że zarzut ten dotyczy decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. i Wojewoda odniósł się do tego zarzutu w uzasadnieniu decyzji z [...] stycznia 2018 r. wydanej na skutek wniesionego odwołania od decyzji Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie bez wątpienia występuje ważny interes gospodarczy nie tylko strony wnioskującej, ale ponadlokalny i narodowy. O randze i istotności inwestycji dla stabilności dostaw paliw na rynek świadczy fakt, iż została ona ujęta w dokumentach rządowych dla infrastruktury logistycznej w sektorze naftowym. Nie ulega więc żądnej wątpliwości, że inwestycja ma znaczenie absolutnie wpisujące się w przesłankę ważnego interesu gospodarczego. Wpływ na okoliczności wydania przedmiotowej decyzji ma fakt, iż inwestycja musi być zrealizowana niezwłocznie, albowiem konieczność dostosowania infrastruktury przesyłowej do wymogów ustawy z dnia 30 maja 2014 roku o zmianie ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym oraz niektórych ustaw jest pilna z uwagi na długotrwałe postępowanie ze skargi na decyzję wydaną w tej sprawie na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., która aktualnie czeka na rozpoznanie skargi kasacyjnej. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody z [...] marca 2020 r. H. M. wniósł o jej uchylenie, uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty z [...] grudnia 2020 r. i umorzenie postępowania względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez: - błędne uznanie, że w sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, uzasadniające wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w szczególności takie jak interes społeczny lub ważny interes gospodarczy, podczas gdy w niniejszej sprawie wystąpienie takiego interesu nie zostało w żaden sposób udowodnione, organ nie przedstawił bowiem żadnych dowodów, na podstawie których wydał zaskarżoną decyzję, wskazując jedynie ogólniki, które mógłby powołać w każdym uzasadnieniu rozstrzygnięcia w podobnej sprawie, co czyni je niemożliwym do zwery?kowania w świetle brakuj jakichkolwiek dowodów potwierdzających tezy organu; - brak poczynienia ustaleń faktycznych, wystarczających do dokonania oceny, czy przesłanka "ważnego interesu społecznego" bądź "interesu gospodarczego" jest w okolicznościach niniejszej sprawy realizowana w wystarczającym stopniu, co polega na co najmniej uprawdopodobnieniu rzeczywistego wpływu realizacji inwestycji na cechy prawnie relewantne takie jak poprawa bezpieczeństwa paliwowego państwa i odbiorców oraz stabilności dostaw paliwa; - dokonywaniu w nienależyty sposób oceny przesłanek pozwalających na wydanie zaskarżonej decyzji, co przejawiło się w przyjęciu apriorycznego założenia, że realizacja inwestycji przez wnioskodawcę jest ex de?nitione inwestycją spełniającą przesłankę "ważnego interesu społecznego"; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania do organów administracji publicznej, bezstronności oraz równego traktowania, przejawiające się przede wszystkim w uznawaniu wszystkich twierdzeń wnioskodawcy za prawdziwe w zakresie m.in. konieczności niezwłocznej realizacji inwestycji na spornej działce oraz ignorowanie twierdzeń Skarżącego, a także uznanie, że skoro wnioskodawca jest spółką o istotnym znaczeniu dla gospodarki to każda jej inwestycja jest przeprowadzana w interesie społecznym i interesie gospodarczym; 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki, które implikowałyby konieczność wydania decyzji ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes, w szczególności: - organ nie wskazał, na czym polega realność zagrożenia w ciągłości dostaw paliw, jedynie lakonicznie stwierdził w uzasadnieniu, że brak niezwłocznego zrealizowania inwestycji stanowi zagrożenie dla regionu i państwa, w sytuacji gdy trudno mówić o występowaniu realnego zagrożenia, gdy od momentu złożenia pierwszego z wniosków, tj. ponad dwa lata nie doszło do ograniczenia w dostawie paliw w tym regionie; 4. naruszenie przepisów, tj. art. 6 pkt 2 w zw. z art. 124 u.g.n. poprzez uznanie, że założenie i przeprowadzenie rurociągu przesyłowego przez nieruchomości Skarżącego to inwestycja celu publicznego, w sytuacji gdy nie były zgłaszane problemy z ciągłością dostaw, a ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym nie wymaga zwiększania procentu w utrzymywaniu zapasów obowiązkowych paliw, a więc w ocenie skarżącego planowana inwestycja ma służyć jedynie poprawie komfortu realizacji zadań przez wnioskodawcę; 5. naruszenie przepisów, tj. art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust.1a u.g.n. poprzez pominięcie przez organ konsekwencji wynikających z tego, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiamy w stosunku do decyzji o ograniczeniu prawa korzystania z nieruchomości, a tym samym zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może nastąpić wyłącznie w takim zakresie, w jakim uprzednio ograniczono sposób korzystania z nieruchomości, co powoduje, że skoro decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości została zaskarżona do NSA i do tej pory Sąd nie wypowiedział się w kwestii prawidłowości określenia przez organ zakresu wywłaszczenia, a Skarżący w głównej mierze, w skardze zarzucał organowi właśnie zbyt szeroki zakres uprawnień uczestnika postępowania, nieuwzględniający ochrony interesu Skarżącego, stopnia uciążliwości oraz poziomu ingerencji w prawo własności, co z kolei czyni decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości skarżącego przedwczesną, 6. naruszenie art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z 21 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nadmierne ograniczenie prawa własności Skarżącego oraz zbyt ogólne zapisy zaskarżonej decyzji, pozwalające w istocie na umieszczenie na nieruchomości Skarżącego wszelkiej infrastruktury niezbędnej do korzystania z urządzeń przesyłowych, pomimo, iż przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście "małego wywłaszczenia" mają charakter uregulowania szczególnego, w ramach którego stosowanie wykładni rozszerzającej jest niedopuszczalne, a decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma subsydiarny charakter w stosunku do decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym - w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Z treści cytowanego przepisu wynika, że postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W niniejszej sprawie, wnioskiem z [...] lipca 2017 r., spółka PKN [...] zwróciła się o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości Skarżącego. Bezsporne jest w sprawie, że decyzją z [...] stycznia 2018 r., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2017 r., ograniczającą sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości Skarżących, a wyrokiem tutejszego Sądu z 25 września 2019 r. (sygn. akt II SA/Bd 423/18) skarga na tę decyzję została oddalona. W związku z tym w momencie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody z [...] marca 2020 r. obrocie prawnym pozostawała decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wbrew zarzutom skargi z treści art. 124 ust. 1a u.g.n. nie wynika, aby możliwość wydania decyzji w oparciu o ten przepis było uzależnione od uzyskania waloru prawomocności przez decyzję wydaną dla tej samej inwestycji w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. Jedynie zatem na marginesie należy wskazać, że skarga kasacyjna od ww. wyroku tutejszego Sądu z 25 września 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 423/18 została oddalona wyrokiem NSA z 10 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 1248/19. Kolejnym warunkiem wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 108 § 1 k.p.a. lub ważnego interesu gospodarczego. Stosownie do art. 108 § 1 zd. pierwsze k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Należy zauważyć, że w art. 124 ust. 1a u.g.n. ustawodawca oprócz przesłanek wymienionych w cytowanym art. 108 § 1 k.p.a. po słowie "lub" jako odrębną przesłankę wymienia "ważny interes gospodarczy". Tak więc samo stwierdzenie, że występuje przypadek uzasadniony ważnym interesem gospodarczym możliwe jest wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W przedmiotowej sprawie Wojewoda uznał, że za niezwłocznym zajęciem przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. przemawia interes społeczny i ważny interes gospodarczy. Należy zgodzić się z Wojewodą, że planowana budowa podziemnego rurociągu przesyłowego do przesyłania oleju napędowego i paliw jest niewątpliwie realizacją celu publicznego. Stosownie bowiem do art. 6 pkt 2 u.g.n. - celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Nie ma przy tym znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem – Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna, jak również to, czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy, czy też docelowy. Jeżeli realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej, ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, to jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Występuje tu zatem zarówno interes społeczny, jak i gospodarczy, bowiem budowa sieci przesyłowej paliw służy zapewnieniu stałego źródła energii warunkującego stabilne funkcjonowanie licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze. Taka inwestycja ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Powyższe stanowisko jest analogiczne do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie administracyjnym odnośnie innego aspektu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego tj. budowy sieci elektroenergetycznych (por. wyrok NSA z 20 września 2019 r. sygn. I OSK 2713/17). Zasadnie zatem Wojewoda uznał, że za niezwłocznym zajęciem przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. przemawia interes społeczny polegający na zapewnieniu ciągłości dostaw paliw dla podmiotów publicznych i prywatnych na znacznym obszarze oraz ważny interes gospodarczy polegający na zapewnieniu stabilności dostaw paliw. Należy przy tym zauważyć, że jak wynika ze stylistyki art. 124 ust. 1a u.g.n. przesłanki w nim wymienione są rozłączne, o czym świadczy użycie spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej tym przepisem. Uprawnione jest przy tym stanowisko, że przesłanki "ważnego interesu gospodarczego" i "interesu społecznego" mogą się przenikać i można je kwalifikować łącznie, skoro realizacja inwestycji w postaci podziemnego rurociągu do przesyłania oleju napędowego i paliw może służyć obu tym interesom. Organy administracyjne nie mają w takim przypadku obowiązku prowadzenia wszechstronnego postępowania wyjaśniającego w takim kształcie jak domaga się tego Skarżący, a więc takiego którego wyniki będą mogły zostać ściśle określone w postaci wykazania, że od momentu wydania dla przedmiotowej inwestycji decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. wystąpiło naruszenie bezpieczeństwa energetycznego w zakresie dostawy oleju napędowego i paliw. Zaistnienie takiej sytuacji nie musiało być podstawą rozstrzygania przez organ. Zaistnienie przesłanek określonych w art. 124 ust. 1a u.g.n. jest bowiem kwestią przedstawienia stosownej argumentacji a nie wykazania ich jako faktów (por. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r., sygn. I OSK 1834/18). Niezasadne są zatem zarzuty skargi w zakresie odnoszącym się do braku przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego. W przedmiotowej sprawie organ słusznie przy analizowaniu wystąpienia interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego wskazał na cel budowy rurociągu przesyłowego paliw tj. zagwarantowanie dostępności paliw stanowiących fundament stabilności gospodarczej i bezpieczeństwa państwa. Słusznie także argumentował, że korzyści płynące z ciągłości dostaw paliw dla podmiotów publicznych i prywatnych na znacznym obszarze świadczą o ważnym interesie społecznym. Zasadnie organ wskazuje, że istotą sprawy jest zabezpieczenie gospodarki przed stratami w przypadku wystąpienia niestabilności na rynku paliw, które są produktem importowanym. Zasadne jest też zwrócenie uwagi na konieczność zapewnienia skuteczności uruchomienia zgromadzonych zapasów w sposób gwarantujący zaspokojenie potrzeb, wynikający z ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego i zakłóceń na rynku naftowym. Słusznie inwestor zwrócił we wniosku uwagę (czego Wojewoda nie uwypuklił w swoim uzasadnieniu) na art. 3 ust. 12 tej ustawy, który wymaga, aby zapasy interwencyjne utrzymywane były w magazynach, których parametry techniczne oraz parametry techniczne związanych z tymi magazynami systemów przesyłowych umożliwiają interwencyjne uwolnienie całości zapasów interwencyjnych zmagazynowanych w danym magazynie, w tym wytłoczenie tych zapasów, w okresie 90 dni. Potrzeba podjęcia inwestycji w celu zapewnienia takich zdolności przesyłu wynika z dołączonej do wniosku uchwały nr 182/2017 Rady Ministrów z dnia 28 listopada 2017 r. w sprawie przyjęcia "Polityki Rządu RP dla infrastruktury logistycznej w sektorze naftowym", gdzie wskazano zarówno na znaczenie magazynu PMRiP G. (ze względu na jego wielkość) jak też potrzebę zapewnienia wymaganych ustawą możliwości wytłoczenia zgromadzonych w nim zapasów za pomocą rurociągów łączących ten magazyn z systemem przesyłu paliw (por. załącznik do Uchwały str. 6 ostatni akapit, str. 10 – pkt 5, str. 14 przedostatni akapit). Wobec powyższego należy stwierdzić, że zgodnie z prawem, bez naruszenia przepisów wskazanych w skardze Wojewoda uznał, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n., warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło