II SA/Bd 503/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lipca 2010r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta B., na podstawie art. 73 ust. 1 i ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 873 ze zm.) oraz art. 4 pkt 9b¹, art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. k.p.a. (t. jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz K. K. za nieruchomość położoną w B., przy ul. K., stanowiącej działkę oznaczoną w rejestrze gruntów numerem [...], o powierzchni 0,0041ha, znajdującą się w obrębie [...], zajętą pod drogę krajową i nabytą z mocy prawa z dniem [...], przez Skarb Państwa, zapisaną w dacie nabycia w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. Decyzja wydana została po rozpoznaniu wniosku K. K. z dnia [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] ([...]) Wojewoda [...] potwierdził nabycie z dniem [...] nieruchomości, o której mowa przez Skarb Państwa. Powyższa decyzja wydana została, jak zauważył organ pierwszej instancji, w oparciu o Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, która to ustawa reguluje również kwestie związane z ustaleniem odszkodowania, w tym termin złożenia wniosku o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, który winien być przez właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r. , po upływie bowiem wskazanego terminu roszczenie wygasa. W związku z powyższym, jak zauważył organ pierwszej instancji, wniosek K. K. złożony został z przekroczeniem ustawowego terminu, z uwagi na co należało orzec o odmowie ustalenia odszkodowania. W złożonym odwołaniu, K. K. zakwestionował podaną przez Prezydenta datę zajęcia przedmiotowej działki pod drogę publiczna, wskazując, na podstawie zawiadomienia z Sądu Rejonowego w B. ([...]), dzień [...]. Odwołujący się podniósł, iż podstawą ustalenia odszkodowania jest dla niego obciążenie nieruchomości od ponad 10 lat podatkiem od nieruchomości, za co odpowiedzialność ponosi Wydział Mienia i Geodezji Urzędu Miasta B. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Wojewoda [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w związku z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję. Jak wynika z uzasadnienia decyzji drugoinstancyjnej, przepisami dającymi podstawę do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, są przepisy zawarte w ustawie Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, podkreślając, ze z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania może wystąpić jedynie właściciel nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998r., w ściśle określonym przez ustawodawcę terminie, który to termin, będący terminem zawitym, nie może być przez organ administracji przedłużony, skrócony, ani również przywrócony. Wojewoda wskazał również, iż decyzja z dnia [...], stwierdzająca nabycie przedmiotowej działki, ma charakter deklaratoryjny, przejęcie natomiast własności działki nastąpiło w dniu [...]. Organ zauważył ponadto, iż kwestia nienależnie uiszczanego podatku może zostać rozstrzygnięta przez właściwe organy podatkowe, roszczenia natomiast dotyczące ewentualnego odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu, może być realizowane na drodze procesu cywilnego. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się K. K., który w związku z powyższym złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymująca argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasada i jako taka nie może zostać uwzględniona, zarówno bowiem będąca jej przedmiotem decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa ani materialnego, ani procesowego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zakwestionowanego w skardze, będącej przedmiotem niniejszego postępowania stanowi art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 873 ze zm.), zgodnie z ustępem 1. którego nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z art. 73 ust. 2 ustawy odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, lub Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg. Jak natomiast stanowi ust. 4 wspomnianego artykułu, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Ponadto w art. 73 ust 5 wskazano, iż podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Jak wynika z przytoczonego powyżej art. 73 ust. 4 wyłączną przesłanką wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajęta pod drogę publiczną jest złożenie stosownego wniosku przez osobę uprawnioną do uzyskania odszkodowania w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie. Termin ten, jak wynika wprost z ustawy zakreślony został w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Przekroczenie powyższego terminu skutkuje, co również expressis verbis wynika z cytowanego przepisu, wygaśnięciem roszczenia. Powyższe oznacza, że aby roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania było roszczeniem skutecznym i mogło spowodować tym samym merytoryczne rozpoznanie sprawy, jest łączne spełnienie ustawowych przesłanek: złożenia stosownego wniosku, złożenia go przez uprawnioną do tego osobę i złożenia w wyraźnie w ustawie wskazanym do dokonania tej czynności terminie – zatem terminie ustawowym. Terminy ustawowe są terminami, które w sposób wyraźny i precyzyjny zostały w ustawie wskazane. Ustawa wprost określa początek oraz długość trwania terminów, o których mowa, nie ma w związku z tym miejsca na swobodną interpretację, co oznacza swoisty rygoryzm w egzekwowaniu dotrzymywania terminów przez stronę. Zaniechanie dokonania czynności w terminie wskazanym w ustawie, skutkuje jej bezskutecznością i wygaśnięciem przysługującego prawa. Podkreślenia wymaga ponadto, iż terminy ustawowe nie są terminami, do których stosuje się przepisy K.p.a. o przywracaniu terminów, przywracalne są bowiem terminy procesowe, nie natomiast materialnoprawne – takie jak rzeczony termin dochodzenie roszczenia odszkodowawczego, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy. Wracając na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, iż część nieruchomości, położonej w B. przy ul. K. , stanowiącej działkę oznaczoną numerem [...] o powierzchni 0,0041ha, obręb 59, zapisanej w księdze wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy X Wydział Ksiąg Wieczystych w B., zajęta została w dniu [...] pod drogę publiczną krajową, z dniem natomiast [...] powyższa nieruchomość nabyta została z mocy prawa przez Skarb Państwa. Powyższa okoliczność stwierdzona została decyzją Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...]. Decyzja wydana w dniu [...] stanowi decyzję, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. Decyzja ta jednak ma charakter jedynie deklaratoryjny. Fakt, że dopiero na podstawie tej decyzji właściciel, czyli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, może skutecznie żądać ujawnienia swojego prawa nie powoduje jeszcze, że automatyzm skutku, czyli nabycia przez te uprawnione podmioty z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, nie nastąpił (vide wyrok NSA z dnia 2 lutego 2009r., sygn. akt I OSK 260/08 (LEX nr 515991). W związku z powyższym uznać należy, iż nie podlega zakwestionowaniu fakt, że nieruchomość należąca do K. K., przeszła na własność Skarbu Państwa z dniem [...]. Okolicznością nie stanowiącą w niniejszym postępowaniu kwestii spornej, jest okoliczność złożenia przez K. K. wniosku o ustalenie odszkodowania w dniu [...]. Przenosząc ów fakt na grunt obowiązujących przepisów, zgodzić należy się ze stanowiskiem wyrażonym w decyzjach organów obu instancji, iż wniosek złożony został z przekroczeniem terminu o którym mowa w art.73 ust. 4. Skoro zatem skarżący terminu nie dochował – wniosek jego dotyczący roszczenia, które wygasło słusznie uznany został za bezskuteczny, wobec czego prawidłowo organy, nie dysponując w tym względzie swobodą uznania administracyjnego, orzekły o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawcy. Wskazać ponadto należy, że problematyka zgodności art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji deklaratoryjnej wojewody, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej stała się przedmiotem pytania prawnego postawionego Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wyrokiem z dnia 15 września 2009r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 33/07, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Termin wygaśnięcia roszczenia, o którym mowa w art. 73 ust. 4 pozostaje bez związku z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3. Wydanie zatem w dniu [...] decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości z dniem [...], nie wpływa na bieg terminu do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania za tę nieruchomość. Z powyższego względu uznać należy, iż organy obu instancji odmawiając skarżącemu ustalenia odszkodowania, prawa nie naruszyły, w związku z czym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.