II SA/Bd 504/17
WyrokWSA w Bydgoszczy2017-11-22
Skład orzekający: sędzia WSA Grzegorz Saniewski, sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.), sędzia WSA Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, czy też powinien rozstrzygnąć sprawę merytorycznie?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia bez wykazania przesłanek uzasadniających takie działanie. Sąd uznał, że organ odwoławczy powinien był rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, a nie uchylać się od tego obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zmianie danych w ewidencji gruntów i budynków, w szczególności ujawnienia nowej działki nr [...] o pow. 0,1571 ha i wskazania jej właściciela. Organ pierwszej instancji cofnął czynność materialno-techniczną polegającą na ujawnieniu tej działki, uznając, że dokumentacja stanowiąca podstawę zmian była wadliwa i powstał spór o własność. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę wyjaśnienia sporu o własność i potencjalne naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Skarżący kwestionował decyzję organu odwoławczego, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2017 r. i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję [...] [...] Inspektora Nadzoru [...] i [...] w B. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od [...] [...] Inspektora Nadzoru [...] i [...] w B. na rzecz skarżącego kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] lutego 2017r. nr WIGK.I.7221.49.2016 Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na podstawie art. 7b ust. 2 pkt 2 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm., dalej jako "p.g.i.k."), uchylił decyzję Starosty z dnia [...] września 2016r., znak [...] orzekającą o cofnięciu czynności materialno-technicznej polegającej na ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów w obrębie L. działki nr [...] o pow. 0,1571 ha, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ wskazał następujący stan sprawy:
Na podstawie operatu technicznego o numerze księgi ewidencji robót geodezyjnych [...] i zawartego w nim wykazu zmian gruntowych, do operatu ewidencji gruntów i budynków zostały wprowadzone zmiany polegające na ujawnieniu dz. nr [...], w granicach wykazanych w tym operacie oraz wpisaniu J. K. S., jako właściciela działki. Operat ten został włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] marca 2014 r.
W dniu [...] kwietnia 2015r. Starosta wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wyeliminowania błędnych danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu L., gm. W., dotyczących ujawnionych podmiotów i przedmiotu - nr dz. [...]. Jak dowód w toczącym się postępowaniu organ dopuścił dowód z oględzin ww. nieruchomości, które odbyły się w dniu [...] lipca 2015r. Z protokołu z oględzin wynika, że w trakcie oględzin wyjaśnienia złożyli J. S., K. K. i M. P. W dniu [...] listopada 2015r. została sporządzona opinia techniczna przez biegłego geodetę, który wskazał, iż: "obszar działki nr [...] o pow. 0,1571ha powstał z niewłaściwego ustalenia granic pierwotnej dz. nr [...] z dz. nr [...], należy zmienić jej nr na [...] również o pow. 0,1571 ha".
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015r., znak [...], Starosta orzekł o dokonaniu aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w jednostce ewid. W, obręb L., poprzez wykreślenie błędnego numeru działki [...] o pow. 0,1571ha i wpisanie numeru [...], w trybie art. 24 ust.2a pkt 1 lit. d p.g.i.k. oraz § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r. poz. 1034). Na skutek odwołania K. K., decyzją z dnia [...] maja 2016r., znak [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił zaskarżoną decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Decyzją z [...] września 2016r. Starosta orzekł o cofnięciu czynności materialno - technicznej polegającej na ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie L. działki nr [...] o pow. 0,1571ha, stanowiącej własność J. K. S. W uzasadnieniu organ wskazał, że zmiana w ewidencji dotycząca działki nr [...] wprowadzona była na podstawie operatu technicznego o numerze księgi ewidencji robót geodezyjnych [...] i zawartego w nim wykazu zmian gruntowych, który był wynikiem rozgraniczenia zatwierdzonego prawomocną decyzją Wójta Gminy. Ponieważ ostatecznie zostało umorzone postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia granic i przekazane do rozpatrzenia sądowi, dokumentacja z operatu [...] nie może stanowić podstawy do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. W wyniku czynności ustalenia granic, jakie dokonał geodeta, powstał pas gruntu, któremu w ewidencji gruntów i budynków nadano nr działki [...] oraz ujawniono J. K. S., jako właściciela. Grunt ten był dotychczas użytkowany przez K. K. i M. P., co stało się przedmiotem sporu o prawo własności do tego kawałka gruntu. Starosta zauważył, że granice wyznaczone w wyniku postępowania rozgraniczeniowego są granicami stanu prawnego części powierzchni stanowiącej odrębny przedmiot własności. Organ pierwszej instancji za zasadne uznał cofnięcie czynności materialno-technicznej polegającej na ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie L. działki nr [...] o powierzchni 0,1571 ha stanowiącej własność J. K. S., z uwagi na niezaakceptowanie przez strony dokumentacji sporządzonej z rozgraniczenia w postępowaniu administracyjnym.
Odwołanie od tej decyzji złożyli J. K. S. oraz M. i S. P., zarzucając jej naruszenie § 44 pkt 2 i § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Odwołujący się wskazali, że strona postępowania administracyjnego niezadowolona ze sposobu ustalenia przebiegu granicy dokonanego w postępowaniu administracyjnym może żądać przekazania sprawy sądowi. Przekazania sprawy rozgraniczenia na drogę sądową nie stanowi przyczyny zmian bazy danych ewidencyjnych, o których mowa w § 44 pkt 2 i § 45 ust. 1 rozporządzenia, dopiero ostateczny wynik sądowego postępowania rozgraniczeniowego będzie stanowił podstawę do dokonania aktualizacji (pkt 1 lub 2 § 45 ust. 1 rozporządzenia) operatu ewidencyjnego.
Odwołujący się zauważyli, że organ, poza umorzeniem postępowania rozgraniczeniowego w fazie postępowania administracyjnego, nie wskazał w treści zaskarżonej decyzji na istnienie innych zdarzeń upoważniających do dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego, w szczególności zdarzeń powstałych po uchyleniu decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2016r. Gdyby nawet uznać, że w sprawie niniejszej zaistniała "sprawa o własność", to jej rozstrzygnięcie w sądowym postępowaniu rozgraniczeniowymi stanowiłoby tzw. zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W takim przypadku organ I instancji powinien zawiesić z urzędu postępowanie i poczekać na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2017r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję Starosty z [...] września 2016r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W ocenie organ odwoławczego, analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie istnieje spór dotyczący prawa własności. Usunięcie takiego sporu poprzez wprowadzenie zmiany polegającej na cofnięciu jednej czynności materialno - technicznej wynikającej z operatu stanowiącego podstawę rozgraniczenia nieruchomości narusza prawo, gdyż organ pierwszej instancji nie posiada takiej kompetencji.
Jak wynika z akt sprawy, działki nr [...] i [...] powstały z działki nr [...] (stanowiącej własność J. K. S.) w wyniku podziału "rolnego", co zostało udokumentowane w operacie technicznym [...]. W operacie tym zaistniały nieprawidłowości, mimo których został on włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Z operatu ewidencyjnego dotyczącego podziału dz. [...] o pow. 5,02 ha i ustalenia granic wynika, że nie nastąpiła zmiana powierzchni nowopowstałych działek nr [...] i [...].
Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2002r. J. K. S. zbył na rzecz K. i E. K. własność działki nr [...], na podstawie natomiast aktu notarialnego z dnia [...] września 2012r. sprzedał działkę nr [...] M. i S. P.
Następnie, w trakcie ustalania granic nieruchomości w 2013r. w tym dz. [...] z dz. [...], w wyniku przyjęcia innego sposobu ustalenia granic (w oparciu o mapę "Dobra Ziemskie D. i P.), powstał pas gruntu o pow. 0,1571 ha (na odcinku graniczącym z dz. nr [...] i [...]), na podstawie dokumentów sporządzonych przez geodetę (wykaz zmian danych ewidencyjnych). Decyzją Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2014r. wydaną w trybie art. 33 ust. 1, 2 i 3 p.g.i.k., zatwierdzone zostały granice nieruchomości, opisane w protokole granicznym z [...] listopada 2013 r. - [...]. Starosta wprowadził w ewidencji gruntów i budynków, w drodze czynności materialno-technicznej (nr zmiany [...]) nową działkę ozn. nr [...] o pow. 0,1571ha, wpisując jako właściciela J. K. S. Działka nr [...] o pow. l,0000ha nie zmieniła powierzchni, natomiast powierzchnia dz. nr [...] uległa zmianie z 4,0200ha na 3,778ha.
W ocenie Inspektora Starosta ujawnił w ewidencji gruntów i budynków właściciela w drodze czynności materialno - technicznej bez zbadania czy istnieją podstawy do wpisu w świetle art.20 ust. 2 pkt 1 i ust.2b p.g.i.k. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów - działka nr [...] nie posiada przypisanej KW, nie została bowiem ujawniona w KW nr [...], urządzonej dla nieruchomości J. S., z której zostały odłączone działki będące przedmiotem zbycia, tj. dz. nr [...] i [...].
Organ podkreślił, że w związku z zaistniałą sytuacją istnieje spór, co do prawa własności powstałego pasa gruntu przylegającego do dz. nr [...] i [...]. Wyrokiem z dnia listopada 2014r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny z powództwa K. K. przeciwko J. S. o naruszenie posiadania - nakazał J. S., aby zaniechał naruszania posiadania pasa gruntu stanowiącego część działki [...] w zakresie całej szerokości tej działki wzdłuż działki nr [...] o obszarze około 800 m2. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2015r. została sporządzona umowa dzierżawy, na podstawie której J. K. S. oddał w dzierżawę M. P. grunt położony w miejscowości L., ozn. nr. dz. [...] o pow. 0,1571ha. Również z powództwa M. P. toczyła się przed sądem powszechnym sprawa przeciwko R. K. o ochronę naruszonego posiadania tego gruntu.
W ocenie organ odwoławczego, powyższe okoliczności prowadzą do stwierdzenia, że przyjęcie do zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentacji technicznej sporządzonej najpierw w 2002 r. (uznanej obecnie za błędną przez Starostę), a potem z 2013r. (zatwierdzonej decyzją Wójta Gminy z [...] lutego 2014r.) i wprowadzenie zmian z niej wynikających, doprowadziło do powstania sporu granicznego.
Organ wskazał, że decyzja Wójta Gminy z [...] lutego 2014r. wydana w wyniku wznowienia postępowania rozgraniczeniowego została uchylona i wydana została nowa decyzja w tej sprawie z [...] marca 2016r. Z uwagi natomiast na spór między stronami postępowania co do przebiegu linii granicznych i brak ugody - decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Wójt Gminy umorzył postępowanie dotyczące ustalenia zewnętrznych granic i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu.
Organ wskazał, że dokumentacja geodezyjna nie powinna stanowić podstawy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów skoro została niewłaściwie sporządzona i nie została przeprowadzona właściwa kontrola poprawności prac geodezyjnych, w wyniku których powstała. Zmiany poczynione w tym zakresie przyczyniły się do określonych konsekwencji prawnych, jak sprzedaż działek wydzielonych w 2002r. według stanu władania, a w 2013r. przez zmianę granicy ujawnienie pasa gruntu "dz. [...]", graniczącego z tymi działkami. W konsekwencji prawo do spornej części gruntu wywodzą różne osoby, tj. poprzedni właściciel zbytych działek [...] i [...] – J. K. S., właściciele działek [...] i [...] - małżonkowie P. i K. - którzy w tym zakresie wystąpili do sądu powszechnego o ochronę ich naruszonego stanu posiadania. Strony nie są zatem zgodne, co do przebiegu granicy i prawa własności gruntu.
Inspektor zwrócił uwagę, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, który przyjął do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentację sporządzoną przez geodetów i dokonał na jej podstawie wpisów, nie ma już możliwości "wycofania" z zasobu takich operatów (uznanych później za nieprawidłowe), gdyż przepisy prawa nie przewidują takiej możliwości. Jak wskazał organ drugiej instancji, aktualnie cofnięcie czynności materialno-technicznej w przedmiocie ujawnienia działki nr [...] i wpisania właściciela, które prowadzi do przywrócenia stanu poprzedniego (zgodnie z operatem z 2002r. uznanego przez organ pierwszej instancji za nieprawidłowy) w czasie kiedy sprawa rozgraniczenia została przekazana do sądu powszechnego, stanowiłoby przedwczesne rozstrzygnięcie co do przebiegu granicy (stanu własności). Organ nie podzielił również stanowiska skarżących, iż powinno nastąpić dokonanie aktualizacji danych egib polegającej na wpisaniu prawidłowego nr. dz. [...] jako własność J. K. S.
Organ wskazał na sformalizowany charakter procedury aktualizacji danych ewidencyjnych, co wynika z charakteru ewidencji. W razie sporu, co do tego czyją jest własnością dana nieruchomość, najpierw powinno dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków polega na wprowadzeniu nowych informacji, o ile wynikają z dokumentów źródłowych. Może również polegać na usuwaniu (prostowaniu) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, ale tylko takich, które mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Jak wskazał organ – dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez cofnięcie jednej z dokonanych czynności materialno - technicznej prowadziłoby do wskazania, komu przysługuje prawo własności, co do spornego pasa gruntu, co nie należy do organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków.
Organ, wskazując na sporne interesy stron, zwrócił uwagę, że nie jest uprawniony do usunięcia popełnionych wcześniej błędów w dokumentacji geodezyjnej poprzez wprowadzenie zmian polegające na przywróceniu stanu poprzedniego. Cofnięcie czynności materialno - technicznej wiązałoby się ze wskazaniem nowych granic/powierzchni, a zarazem zmianą w zakresie prawa własności, co na obecnym etapie postępowania jest niedopuszczalne.
Organ odwoławczy wskazał, iż zarzut skarżących, dotyczący naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 Kpa i niezawieszenia postępowania przez organ pierwszej instancji z uwagi na toczące się postępowanie przed Wójtem Gminy w sprawie zatwierdzenia granic nieruchomości, winien zostać uwzględniony przez organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Starosta nie uwzględnił, iż postępowanie dotyczące ustalenia granic nieruchomości, opisane w protokole granicznym z dnia [...] listopada 2013r., w tym m.in. w zakresie ustalenia granic między działkami nr [...] i [...] nie zostało zakończone.
Działka nr [...] została ujawniona w ewidencji gruntów i budynków w wyniku postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją z [...] lutego 2014r. i opisanego w protokole granicznym z dnia [...] listopada 2013r. Decyzja ta z kolei została uchylona w całości - decyzją Wójta Gminy z [...] marca 2016r., co mogłoby skutkować tym, że w świetle orzeczenia tej decyzji w ewidencji gruntów i budynków przywrócony został stan sprzed decyzji Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2014r. o zatwierdzeniu granic nieruchomości. Uczestnik postępowania K. K., niezadowolony z ustalenia przebiegu granicy decyzją Wójta Gminy, zażądał przekazania sprawy sądowi. Decyzją z [...] kwietnia 2016r. Wójt Gminy umorzył postępowanie administracyjne i przekazał sprawę do rozpatrzenia SR.
Starosta w decyzji wskazał, iż dokumentacja z operatu [...] nie może stanowić podstawy do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Istniejąca w aktach sprawy oraz państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, dokumentacja źródłowa nie daje podstaw do dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie aktualizacji danych ewidencyjnych mającej na celu rozstrzygnięcie sporu będącego wynikiem powstałych nieprawidłowości w dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
W ocenie Inspektora, organ pierwszej instancji nie dokonał wszystkich niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i prawnego, w tym m.in. nie ustalił czy istnieją podstawy do aktualizacji danych ewidencyjnych z urzędu w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d Pgik oraz § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w celu wyeliminowania wykrytych błędnych danych ewidencyjnych. Ponadto nie uwzględnił, iż sprawa rozgraniczenia nie została zakończona i przekazana do rozstrzygnięcia sądowi powszechnemu, jak również mało dostatecznie wziął pod uwagę, że między stronami postępowania administracyjnego istnieje spór co do prawa własności pasa gruntu - powstałego w wyniku ustalenia przebiegu granic między działkami stanowiącymi przedmiot postępowania (ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków jako przedmiot własności J. S. w 2013 r. na podstawie wykazu zmian danych ewidencyjnych).
K. K., reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy: art. 6 - 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 149 § 2 k.p.a., a także art. 151 § 1 i § 2 k.p.a.,
2. prawa materialnego: art. 23 ust. 7 i art. 24 ust. 2a w zw. z art. 23 ust. 1-4 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez uznanie, za nieprawidłowe cofniecie czynności materialno-technicznej polegającej na wpisie błędnych danych do ewidencji gruntów i budynków oraz § 85 ust. 2 w zw. z § 60 i § 61 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez nieprzeanalizowanie pełnej dokumentacji
Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasadzenie na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Kwestionując rozstrzygnięcie organu drugiej instancji, skarżący podniósł, że do zadań Starosty związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności zgodnie z dostępnymi dokumentami. Stąd też wprowadzając zmiany w rejestrze gruntów organ powinien opierać się na istniejącym stanie prawnym i faktycznym, a nie decydować samodzielnie o uprawnieniach właścicielskich do danej działki, jak to uczynił wpisując J. K. S. jako właściciela działki numer [...]. W ocenie skarżącego nastąpiło to bez podstawy prawnej.
Skarżący podniósł, że w aktualnym stanie sprawy nie istnieje tytuł prawny, na podstawie którego Starosta mógłby dokonać wpisu a tym samym utrzymać na podstawie zaskarżonej decyzji wpis J. K. S. jako właściciela spornego obszaru, ponieważ wznowione zostało postępowanie w sprawie o sygn. [...], które aktualnie zawisło przed Sądem Rejonowym. Powyższe oznacza, iż skoro ujawnione dane były bezpodstawne to obowiązkiem organu I instancji było cofnięcie tej czynności materialno - technicznej co prawidłowo uczyniono.
Skarżący wskazał, iż nawet, gdy w wyniku toczącego się po wznowieniu postępowania rozgraniczeniowego w sprawie nie zapadnie decyzja odmienna od dotychczasowej - to nadal nie przeprowadzono postępowania administracyjnego, mocą którego zostałaby utworzona nowa działka niezależnie od kwestii technicznej jej zanumerowania ([...] czy [...]) oraz nie został ustalony na podstawie właściwych dokumentów właściciel lub władający wspomnianej działki. W ocenie skarżącego, nie budzi wątpliwości, że na obecnym etapie ujawnienie działki [...] o pow. 0,1571 ha powinno być cofnięte. W ocenie skarżącego nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, wraz z argumentacją zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli legalności w niniejszej sprawie stanowiła decyzja kasatoryjna Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2017r. o uchyleniu decyzji Starosty z dnia [...] września 2016r. w przedmiocie cofnięcia czynności materialno-technicznej polegającej na ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów w obrębie L. działki nr [...] o pow. 0,1571 ha i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Podkreślenia wymaga, iż jest to już druga decyzja organu odwoławczego wydana w tej sprawie na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a."). Wobec powyższego, uwzględniając przepisy art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 136 k.p.a. należało przede wszystkim rozważyć, czy zaistniały w sprawie ponownie przesłanki, dla zastosowania trybu rozstrzygnięcia organu odwoławczego, czy też organ ten winien rozstrzygnąć sprawę merytorycznie wydając decyzję, o której mowa w art. 138 § 1 k.p.a.
Zgodnie z przepisem art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności można stwierdzić, że nawiązuje ono do pojęcia "nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części", co - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) - uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Decyzja kasatoryjna stanowi zatem wyjątek i nie może stanowić sposobu na uchylenie się organu drugiej instancji od merytorycznego rozpoznania sprawy w sytuacji, w której nie istnieje taka okoliczność natury dowodowej, która uzasadnia przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części lub w całości.
Materialnoprawną podstawę orzekania organów administracji publicznej w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016r. poz. 1629 ze zm., dalej "p.g.ik.") oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016r. poz. 1034, ze zm., dalej "rozporządzenie.").
Zgodnie z art. 2 pkt 8 "p.g.ik." pod pojęciem ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości) - rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Podkreślić należy, że na tle definicji ustawowej ewidencji gruntów, oraz regulowanej art. 24 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne definicji operatu ewidencyjnego w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji jako zbioru map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów, wypracowane zostało w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie akceptowane stanowisko, że rejestr gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości (por. np. wyrok NSA z 21 stycznia 1998 r., sygn. III SA 725/97, Lex nr 41837), że przepisy ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne nie dają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami wzajemnych uprawnień i obowiązków (np. wyrok NSA z 16 kwietnia 1998 r. II SA/Kr 258/98, Lex nr 41288) czy też, że ewidencja gruntów pełniąc funkcję informacyjno-techniczną nie może rozstrzygać sporów o prawo do gruntów, a przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można udowadniać swoich praw właścicielskich (np. wyrok NSA z 20 sierpnia 1998 r. II SA 766/98, Lex nr 41298). Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów.
Inicjatywa wszczęcia postępowania w sprawie wymiany danych ewidencyjnych należy do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, tj. do starosty, bądź do podmiotów posiadających interes prawny we wszczęciu i prowadzeniu postępowania w przedmiocie aktualizacji danych ewidencyjnych. Podkreślenia wymaga, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3 (§ 44 i nast.) rozporządzenia.
Ewidencja obejmuje między innymi informacje dotyczące gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Określone w art. 23 p.g.i.k. podmioty: sądy, notariusze i organy administracji publicznej przekazują właściwemu staroście (organowi prowadzącemu ewidencję) wskazane tam dokumenty urzędowe, w tym odpisy prawomocnych orzeczeń sądu w sprawach o własność nieruchomości lub ich części, o rozgraniczenie nieruchomości (ust. 1 pkt 1), ostatecznych decyzji administracyjnych, wraz z załącznikami oraz innymi dokumentami stanowiącymi integralną ich część, w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości (ust. 1 pkt 3 lit. f). W myśl art. 23 ust. 7 ustawy starosta, niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania dokumentów, o których mowa w ust. 1-3, (...), wpisuje dane z nich wynikające do ewidencji gruntów i budynków oraz do rejestru cen i wartości nieruchomości w zakresie wynikającym z tej ewidencji lub rejestru.
Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 2a ustawy, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje (ust. 2b):
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2c).
Nadto należy zwrócić uwagę na przepis § 45 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:
1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;
2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;
3) wyeliminowania danych błędnych.
Przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i § 36 stosuje się odpowiednio (ust. 2).
Przy sporządzaniu dokumentacji określającej przebieg granic działek ewidencyjnych na potrzeby aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 37-39 stosuje się odpowiednio (ust. 3).
Przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej (§ 36 rozporządzenia):
1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;
2) w celu podziału nieruchomości;
3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;
4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;
5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;
6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;
7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;
8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.
Zważyć należy, że istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia). W pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków, mieści się także, usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 marca 2013r. sygn. III SA/Kr 1048/12, Lex nr 1301267). Przyjęcie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej do państwowego zasobu, nie zwalnia organów prowadzących ewidencję gruntów od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego - materiału źródłowego - mającego stanowić podstawy wprowadzenia zmiany. W szczególności organ prowadzący ewidencję obowiązany jest ocenić, czy przedłożony dokument geodezyjno-kartograficzny - przyjęty do zasobu- jest wystarczający jako podstawa do wprowadzenia zmian z uwagi na ich przedmiot.
Odróżnić przy tym należy postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i organy właściwe do wydania orzeczeń w tym trybie, od ustalania przebiegu granic działek ewidencyjnych w trybie przepisów § 35-39 rozporządzenia, które dla skuteczności wymagałoby udziału i zgodnego oświadczenia właścicieli wszystkich działek ewidencyjnych, których to ustalania przebiegu granic dotyczy, ewentualnie w jej braku zgodnie z § 39 rozporządzenia.
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne nie definiuje pojęcia nieruchomości, dlatego z uwagi na przedmiot regulacji należy odnieść się do ustawowej definicji tego pojęcia zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016r. poz. 2147 ze zm.), zgodnie z którym pod pojęciem nieruchomości gruntowej należy rozumieć grunt wraz z częściami składowymi, z wyłączeniem budynków i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności. Z kolei działka gruntu – oznacza niepodzieloną, ciągłą część powierzchni ziemskiej stanowiącą część lub całość nieruchomości gruntowej (art. 4 pkt 3).
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazać przyjdzie, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że [...] kwietnia 2015r. Starosta zawiadomił o wszczęciu z urzędu na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, postępowania w sprawie wyeliminowania błędnych danych dotyczących ujawnionych podmiotów i przedmiotu w operacie ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej W. obręb L. nr działki [...].
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. (znak [...]) Starosta orzekł dokonać aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w jednostce ewidencyjnej W., obręb L. poprzez wykreślenie błędnego numeru działki ewidencyjnej [...] o powierzchni 0,1571 ha i wpisanie prawidłowego numeru [...], która według danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków stanowi własność J. K. S. zgodnie z wykazem zmian.
Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2015r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Przedstawiając analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, naruszając art. 7 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres ma istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zdaniem organu odwoławczego na dzień wydania decyzji istniejąca w aktach sprawy i państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym dokumentacja źródłowa nie dawała podstaw do dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie aktualizacji danych ewidencyjnych polegającej na zmianie numeru dz. z [...] na [...] i uznania numeru działki w kategorii wykrycia błędnej informacji. Organ wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy konieczne jest ustalenie przez organ pierwszej instancji okoliczności faktycznych i prawnych zgodnie ze wskazaniami, w tym, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zakresu prowadzonego postępowania i ustalić czy istnieją podstawy do aktualizacji danych ewidencyjnych (w przedmiocie prowadzonego postępowania – tj. w zakresie ujawnionego podmiotu i przedmiotu ewidencji gruntów i budynków) z urzędu w celu wyeliminowania wykrytych błędnych danych ewidencyjnych. Ustalenia organu decydujące o rozstrzygnięciu sprowadzają się do stwierdzenia czy ujawnione aktualnie w operacie ewidencyjnym dane podmiotowe i przedmiotowe działki ewidencyjnej nr [...] są prawidłowe i zgodne z materiałami źródłowymi. Organ drugiej instancji wskazał, że w sytuacji, kiedy wpis w operacie ewidencji gruntów i budynków jest niezgodny z dokumentem źródłowym, organ rejestrowy powinien podjąć z urzędu lub na wniosek czynności zmierzające do usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości. Wymaga to oczywiście uprzedniego zbadania i ustalenia rodzaju błędu oraz jego genezy oraz pełnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym opinii technicznej biegłego geodety. Organ podkreślił, że postępowanie wszczęte z urzędu może się zakończyć albo zmianą danych w ewidencji gruntów i budynków albo umorzeniem postępowania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta decyzją z dnia [...] września 2016r., cofnął czynność materialno- techniczną polegająca na ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie L. działki nr [...] o powierzchni 0,1571 ha stanowiącej własność J. K. S.
Organ zważył, że na podstawie operatu technicznego o numerze księgi ewidencji robót geodezyjnych [...] i zawartego w nim wykazu zmian gruntowych oraz decyzji Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] zatwierdzającej rozgraniczenie nieruchomości zostały wprowadzone do ewidencji gruntów i budynków zmiany polegające na ujawnieniu działki nr [...] w granicach wskazanych w tym operacie oraz wpisaniu J. K. S. jako właściciela działki. Operat został włączony do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] marca 2014r.
Uprawniony geodeta dokonał ustalenia granic pomiędzy działką [...] z działką [...] w ten sposób, że południowa granicę działek [...] oraz [...] przyjął według operatu [...], a granicę działki nr [...] na ww. odcinku przyjął na podstawie mapy "Dobra Ziemskie D. i P." granice te nie są tożsame ponieważ pomiędzy południową granicą działek nr [...] i nr [...] istnieje nieoznaczony pas gruntu o pow. 0,1571 ha, któremu został nadany nowy nr działki – [...], a geodeta wskazał, że właścicielem tej działki jest poprzedni właściciel działki nr [...] podzielonej w 2002r. (operat [...]) – J. K. S. Po wprowadzeniu tych zmian w ewidencji gruntów i budynków właściciel działki nr [...] K. K. złożył skargę na czynności geodety twierdząc, że jego nieruchomości (działka nr [...]) powinna graniczyć bezpośrednio z działka nr [...] stanowiąca teren po dawnej kolejce wąskotorowej. W odpowiedzi na tę skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego pismem z [...] sierpnia 2014r. zarzucił organowi prowadzącemu ewidencję gruntów brak postępowania wyjaśniającego przed ujawnieniem w ewidencji gruntów działki nr [...] i wskazaniem jej właściciela
Na wniosek E. i K. małżonków K. (właścicieli działki [...]) zostało także wszczęte postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną ww. decyzją Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2014r., albowiem jako strona postępowania rozgraniczeniowego bez własnej winy nie brali w nim udziału. Ostatecznie postępowanie dotyczące ustalenia zewnętrznych granic m.in. działki nr [...] stanowiącej własność S. i M. małżonków P. z działką nr [...] stanowiąca własność gminy W. zostało umorzone decyzją Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] z uwagi na spór między stronami postępowania co do przebiegu linii granicznych oraz braku ugody w związku z przekazaniem sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu. Organ pierwszej instancji stwierdził, że w sytuacji gdy zmiana w ewidencji dotycząca działki nr [...] wprowadzona była na podstawie operatu technicznego o numerze księgi ewidencji robót geodezyjnych [...] i zawartego w nim wykazu zmian gruntowych, który był wynikiem rozgraniczenia zatwierdzonego prawomocna decyzją Wójta Gminy [...], a postępowanie administracyjne po wznowieniu zostało ostatecznie umorzone i przekazane do rozpatrzenia sądowi, to dokumentacja tego operatu KERG nie może stanowić podstawy do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. W wyniku bowiem czynności ustalenia granic jakich dokonał geodeta powstał pas gruntu, któremu w ewidencji gruntów i budynków nadano nr działki [...] oraz ujawniono J.K. S. jako właściciela. Organ podkreślił przy tym, że grunt ten był dotychczas użytkowany przez K. K. i M. P., co stało się przedmiotem sporu o prawo własności do niego. Nadto granice wyznaczone w wyniku postępowania rozgraniczeniowego są granicami stanu prawnego części powierzchni stanowiącej odrębny przedmiot własności. Organ wskazał, że skoro sporządzona dokumentacja z rozgraniczenia w postępowaniu administracyjnym nie została zaakceptowana przez strony tego postępowania, nie jest zatwierdzona prawomocną decyzją i przekazana do rozpatrzenia sądowi, uważa za zasadne cofnięcie przedmiotowej czynności materialno-technicznej.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2017r. znak [...], organ odwoławczy ponownie uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do rozpatrzenia temu organowi na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Organ podkreslił, że w sprawie istnieje spór dotyczący prawa własności, zaś usunięcie takiego sporu poprzez wprowadzenie zmiany polegającej na cofnięciu jednej czynności materialno-technicznej wynikającej z operatu stanowiącego podstawę rozgraniczenia nieruchomości narusza prawo i kompetencje organu pierwszej instancji.
Organ drugiej instancji stwierdził, że przyjęcie do zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentacji technicznej sporządzonej najpierw w 2002r., a potem z 2013r. (zatwierdzonej decyzją Wójta Gminy z [...] lutego 2014r.) i wprowadzenie zmian z niej wynikających doprowadziło do powstania sporu granicznego. Decyzja ta w wyniku wznowienia postępowania rozgraniczeniowego została uchylona i wydana nowa decyzja w tej spawie z [...] marca 2016r. Z uwagi na spór między stronami postępowania co do przebiegu linii granicznych i brak ugody – decyzją [...] kwietnia 2016r. Wójt Gminy umorzył postępowanie dotyczące ustalenia zewnętrznych granic i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia SR.
Organ wskazał, że dokumentacja geodezyjna nie powinna stanowić podstawy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów skoro nie została właściwie sporządzona i nie została przeprowadzona właściwa kontrola poprawności prac geodezyjnych w wyniku których powstała. Faktem jest, że została ona włączona do zasobu, a zmiany w ewidencji bezsprzecznie wprowadzone. Organ odwoławczy wiąże zmiany dokonane w ewidencji z wydzieleniem w 2002r. w wyniku "podziału rolnego" z działki o nr [...] o pow. 5,02 ha dwóch działek o nr [...] i [...] (według stanu władania), wskazując że nie nastąpiła zmiana powierzchni tych działek. Następnie w 2002r. J. K. S. zbył na rzecz małżonków K. własność działki nr [...], a na rzecz małżonków P. działkę nr [...]. W 2013r. przez zmianę granicy nastąpiło ujawnienie pasa gruntu "dz. [...]", graniczącego z tymi działkami. W konsekwencji prawo do spornej części gruntu wywodzą różne osoby, tj. poprzedni właściciel zbytych działek [...] i [...] J. K. S., właściciele tych działek, którzy w tym zakresie wystąpili do sądu powszechnego o ochronę naruszanego posiadania. Stwierdził, że organ ewidencyjny, który przejął do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentację sporządzoną przez geodetów i dokonał na jej podstawie wpisów nie ma już możliwości "wycofania" z zasobu takich operatów (uznanych później za nieprawidłowe) gdyż przepisy prawa nie przewidują takiej możliwości. Nadto w oparciu o operat z 2002r. nastąpił obrót prawny. W ocenie organu odwoławczego aktualnie cofnięcie czynności materialno-technicznej w przedmiocie ujawnienia działki nr [...] i wpisania właściciela, które prowadzi do przywrócenia stanu poprzedniego (zgodnie z operatem z 2002r.) uznanego przez organ pierwszej instancji za nieprawidłowy, w czasie kiedy sprawa rozgraniczenia została przekazana do sądu powszechnego, stanowiłoby przedwczesne rozstrzygnięcie co do przebiegu granicy (stanu własności). Organ nie podzielił też stanowiska odwołujących, iż powinno nastąpić dokonanie aktualizacji danych egib polegającej na wpisaniu prawidłowego nr dz. [...] jako własność J. K. S. Ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy i wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie sporu co do tego czyją jest własnością dana nieruchomość, najpierw powinno dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja danych zawartych w ewidencji polega na wprowadzeniu nowych informacji, o ile wynikają z dokumentów źródłowych. Może również polegać na usuwaniu (prostowaniu błędnych wpisów) znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, ale tylko takich które mają charakter oczywistych – w świetle złożonych dokumentów – pomyłek. Zdaniem organu odwoławczego dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez dokonanie cofnięcia jednej z dokonanych czynności materialno-technicznych prowadziłoby do wskazania, komu przysługuje prawo własności co do spornego prawa gruntu, co w stanie sprawy nie należy do organów prowadzących ewidencję. Organ przywołał też orzecznictwo sądowe dotyczące postępowań w sprawie wprowadzenia zmiany danych w ewidencji, zgodnie z którym zmiany w przebiegu granic lub prawa własności nieruchomości wymagają przedstawienia dokumentacji sporządzonej w postępowaniu rozgraniczeniowym, podziałowym, scaleniowym lub w postępowaniu cywilnym prowadzonym przed sądem powszechnym.
Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i niezawieszenia postępowania przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił, iż postępowanie dotyczące ustalenia granic nieruchomości, opisane w protokole granicznym z dnia [...] listopada 2013r. w tym m.in. w zakresie ustalenia granic między działkami nr [...] i [...] nie zostało zakończone. Postępowanie to zostało zakończone decyzją z dnia [...] marca 2016r., na podstawie której została uchylona decyzja Wójta Gminy z [...] lutego 2014r. zatwierdzająca granice nieruchomości opisane w protokole granicznym z [...] listopada 2013r. W pkt 4 decyzji Wójt umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe w części dot. granicy między działkami nr [...] i [...], z uwagi na to że działka [...] nie przylega bezpośrednio do działki [...], lecz do pasa gruntu ozn. w ewidencji gruntów i budynków jako dz. [...].
Dalej organ drugiej instancji wskazał, że działka nr [...] została ujawniona w ewidencji w wyniku postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2014r. i opisanego w protokole granicznym z dnia [...] listopada 2013r. Decyzja ta została uchylona w całości decyzją Wójta Gminy z [...] marca 2016r., co mogłoby skutkować tym, że w świetle orzeczenia tej decyzji przywrócony został stan sprzed decyzji Wójta z [...] lutego 2014r. o zatwierdzeniu granic nieruchomości. W trakcie postępowania odwoławczego ustalono, że uczestnik postępowania K. K. niezadowolony z przebiegu granicy ustalonej decyzją Wójta zażądał przekazania sprawy sądowi. Ponadto decyzją z [...] kwietnia 2016r. umorzono postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia granic i przekazano sprawę do rozpatrzenia SR. Zdaniem organu decyzja o rozgraniczeniu traci moc z chwilą złożenia do organu żądania przekazania sprawy sądowi, a regulacja ta przesądza, że postępowanie rozgraniczeniowe ma charakter jednoinstancyjny. Żądanie takie kończy postępowanie administracyjna a rozpoczyna postępowanie sądowe, a sprawa o rozgraniczenie pozostaje sprawą cywilną.
Organ nie podzielił także stanowiska Starosty, iż dokumentacja z operatu KERG [...] nie może stanowić podstawy do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Wskazał, że: "na tym etapie postępowania nie można dokonać oceny w tym zakresie. Jakiekolwiek ustalenia i ocena byłaby przedwczesna w sytuacji gdy sprawa zatwierdzenia granic nieruchomości została przekazana do sądu powszechnego. Jednak słusznie organ I instancji uznał, iż granice wyznaczone w wyniku postępowania rozgraniczeniowego są granicami stanu prawnego. Strona niezadowolona z tak ustalonej granicy jest w istocie niezadowolona z zakresu prawa własności ustalonego na gruncie, co sprawia że jest to sprawa o własność." Zdaniem organu odwoławczego istniejąca w dacie orzekania w aktach sprawy oraz państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym dokumentacja źródłowa nie daje podstaw do dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie aktualizacji danych ewidencyjnych mającej na celu rozstrzygnięcie powstałego sporu będącego wynikiem powstałych nieprawidłowości w dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do aktualizacji danych ewidencyjnych.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji (str. 13) WINGiK analogicznie jak w swojej poprzedniej decyzji stwierdził ogólnikowo, że organ pierwszej instancji nie dokonał wszystkich niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i prawnego, w tym nie ustalił czy istnieją podstawy do aktualizacji danych ewidencyjnych z urzędu w celu wyeliminowania wykrytych błędnych danych ewidencyjnych. Ponadto nie uwzględnił, iż sprawa rozgraniczeniowa nie została zakończona i przekazana do rozstrzygnięcia sądowi powszechnemu, jak również wydając zaskarżoną decyzję: "mało dostatecznie wziął pod uwagę, że między stronami postępowania administracyjnego istnieje spór co do prawa własności pasa gruntu – powstałego w wyniku ustalenia przebiegu granic między działkami stanowiącymi przedmiot postępowania (ujawnionego w ewidencji jako przedmiot własności J. S. w 2013r. na podstawie wykazu zmian danych ewidencyjnych)". Dalszy fragment uzasadnienia stanowi ponowne powtórzenie tej treści, bez jednak konkretnego wskazania jaki zakres sprawy w zakresie stanu faktycznego i prawnego wymaga jeszcze wyjaśnienia w niniejszym postępowaniu administracyjnym, a tym bardziej że ten konieczny do wyjaśnienia zakres ma istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy dotyczącej ustalenia czy istnieją podstawy do dokonania aktualizacji danych ewidencyjnych – wszczętej przez organ z urzędu.
Mając powyższe na uwadze sąd zważył, że organ drugiej instancji, z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 12, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 i art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił się od ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, bezpodstawnie uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując ją temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Wskazać przyjdzie, iż organ odwoławczy przywołał wybiórczo elementy stanu faktycznego, nie poddając szczegółowej analizie całości zgromadzonego materiału dowodowego, organ nie wyjaśnił przykładowo z jakich powodów kwestionuje prawidłowość operatu technicznego KERG z 2002r., wyłącznie podkreślając, że z nieprawidłowy uważa go organ pierwszej instancji. Mimo kilkukrotnych wzajemnie sprzecznych wypowiedzi co do tego, jaki stan faktyczny wynika z treści dokumentacji zgromadzonej w ewidencji – i czy w istocie zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy aby uznać za aktualny stan danych ewidencyjnych (i na podstawie jakich konkretnie dowodów), ujętych w tej ewidencji wyłącznie na podstawie dotkniętej kwalifikowaną wadą decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2014r. znak [...] i powstałego w związku z wadliwie przeprowadzonym postępowaniem rozgraniczeniowym i stanowiącym podstawę wadliwej decyzji protokole granicznym z [...] listopada 2013r., uwidocznionym w dokumentach pomiarowych [...].
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Kartograficznego, jako organ dysponujący fachową wiedzą, winien wobec toczącego się już drugi raz postępowania zainicjowanego przez Starostę z urzędu w zasadzie także w wyniku uwag tego organu zawartych w odpowiedzi na skargę K. K. dotyczącą wadliwego ujawnienia w ewidencji nowej działki ewidencyjnej nr [...] i wskazania jako jej właściciela J. K. S., rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. Organ ten jedynie bowiem wskazał swoje wątpliwości co do prawidłowości wykładni przepisów prawa, podstaw do zawieszenia postępowania i zależności jego zakończenia od rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sprawy o rozgraniczenie. Nie są to jednakże przesłanki do wydania decyzji kasatoryjnej, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zaniechanie podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia wyłącznie w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, mimo wykrycia błędnych informacji, stanowi istotne naruszenie przepisów prawa i prowadzi do przewlekłości tego postępowania.
Przede wszystkim zważyć należy, że w sytuacji gdy organ odwoławczy stwierdził, że istnieją obligatoryjne podstawy do zawieszenia postępowania, winien postępowanie w sprawie zawiesić. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy zasugerował jednak tylko takie rozwiązanie organowi pierwszej instancji, wskazując na istniejący spór o własność do działki nr [...] nowopowstałej, w wyniku spornej czynności materialno-technicznej. Organ nie wypowiedział się jednak wprost, że rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia konkretnego zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Podkreślenia wymaga, że instytucja zawieszenia postępowania przewidziana w powyższym przepisie opiera się na założeniu, że organ rozstrzygający daną sprawę nie jest w stanie prowadzić postępowania administracyjnego, albowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przy czym "zagadnienie wstępne", o którym mowa w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., to kwestia, która pozostaje poza właściwością danego organu i w dodatku bez jej rozstrzygnięcia nie można dalej prowadzić postępowania, tzn. organ nie może rozstrzygnąć sprawy ani pozytywnie, ani negatywnie. Należy jednak zauważyć, że to, co jest owym zagadnieniem wstępnym zależy od tego, co jest przedmiotem sprawy głównej, a to z kolei wynika z przepisów prawa materialnego.
Organ administracji publicznej obowiązany jest zatem ustalić związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a zagadnieniem wstępnym. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, lub wywołać w przyszłości inne następstwa, nie może przesądzać o istnieniu zagadnienia wstępnego.
Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy, w ocenie sądu, brak jest dostatecznych podstaw prawnych aby stwierdzić, że poza właściwością organu nadzoru geodezyjnego i kartograficznego w tej sprawie pozostawało jakiekolwiek wskazane przez organ odwoławczy zagadnienie, którego rozstrzygniecie jest konieczne dla wydania decyzji o istocie sprawy ograniczonej wyłącznie do kwestii podstaw do aktualizacji danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków. Zasadnie organy obu instancji wskazały charakter zarówno prowadzonej ewidencji, jak i tryb oraz przesłanki aktualizacji danych, która może nastąpić w określonych przepisami przypadkach i trybie.
Dla oceny istoty niniejszej sprawy należy nadto zwrócić uwagę, iż dokonanie aktualizacji danych nie musi ograniczać się wyłącznie do jednej czynności, czy też usunięcia jednego błędnie ujawnionego wpisu, lecz może wymagać szerszych wyjaśnień i działań. Nadto nie jest zasadne utożsamianie dokonania aktualizacji błędnych informacji zawartych w ewidencji z rozwiązywaniem sporu co do prawa własności, jak zdaje się twierdzić organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie wskazał bowiem jakie konkretnie znajdujące się w zasobie materiały lub dokumenty, o których mowa w art. 23 p.g.i.k. potwierdzają, że w związku z uchyleniem w trybie nadzwyczajnym w całości wadliwej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2014r. wydanej w postępowaniu rozgraniczeniowym – czyli jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego wraz z protokołem, które stały się podstawą wyodrębnienia jako odrębnej działki pasa gruntu oznaczonego dz. ew. [...] jako stanowiącego własność wskazanej w nim przez geodetę osoby fizycznej oraz ujawnienia takiej informacji w ewidencji gruntów i budynków – informacja ta nie jest błędna, a nadto pozostawała aktualna w dacie orzekania przez organy. Organ odwoławczy nie rozstrzygnął także, czy i na jakiej podstawie prawnej operat [...] sporządzony w postępowaniu rozgraniczeniowym przeprowadzonym z kwalifikowaną wadą prawną, może i powinien stanowić element zasobu, czy też w okolicznościach jego powstania i w związku z uchyleniem decyzji z [...] lutego 2014r. w trybie wznowieniowym utracił użyteczność prawną. Zważyć nadto przyjdzie, iż organ odwoławczy nie zakwestionował ustalenia organu pierwszej instancji, zgodnie z którym utraciła byt prawny nie tylko wadliwa prawnie decyzja Wójta w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości z dnia [...] lutego 2014r. – uchylona w całości po wznowieniu postępowania decyzją Wójta z [...] marca 2016r., lecz nie funkcjonowała w obrocie prawnym także żadna inna ostateczna decyzja administracyjna rozstrzygająca ponownie sprawę rozgraniczenia nieruchomości. Decyzja Wójta z [...] marca 2016r. w zakresie rozstrzygnięcia o rozgraniczaniu czy też stwierdzeniu przebiegu granic, abstrahując od jej prawidłowości, również nie wywołała skutków prawnych bowiem została zakwestionowana poprzez żądanie przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Przy czym ewentualne prawomocne orzeczenie sądu powszechnego w sprawie dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości, będzie stanowiło odrębną podstawę do ujawnienia danych w ewidencji (art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. c p.g.i.k.). Nie stanowi to zatem prejudykatu w przedmiotowej sprawie.
Organ odwoławczy nie wyjaśnił jaka jest podstawa faktyczna i prawna uznania za aktualną informacji określającej utworzenie w 2013r. w dotychczasowym obrysie kilku nieruchomości (w tym obejmujących działki nr [...] i [...]) należących do różnych podmiotów, dla których prowadzone są odrębne księgi wieczyste – pasa gruntu wydzielonego z nich jako jedna nowa działka ewidencyjna i przypisanie jej własności konkretnej osobie, bez zweryfikowania chociażby treści ksiąg wieczystych dla tych nieruchomości, w skład których wchodzi teren oznaczony jako dz. nr [...], jak również aktualnego stanu danych ewidencyjnych. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie daje przykładowo podstaw do stwierdzenia, aby poza postępowaniem rozgraniczeniowym (które wszakże dotyczyć może wyłącznie rozgraniczenia nieruchomości, a nie poszczególnych działek ewidencyjnych) dokonana została w przepisanej formie w 2013r. aktualizacja operatu ewidencyjnego dla potrzeb ustalenia nowego przebiegu granic działek ewidencyjnych (zgodnie z wymogami §37-39 i § 45 rozporządzenia). Tymczasem określenie przebiegu granicy pomiędzy działkami według stanu faktycznego i stanu spokojnego posiadania jest w istocie czynnością materialno-techniczną. Prowadzący ewidencję gruntów i budynków starosta nie ma uprawnień do rozstrzygania - poprzez wpisy do ewidencji - o prawie własności nieruchomości, co zostało wykonane w tej sprawie w 2014r. (ujawnienie nowej działki ewidencyjnej nr [...] i jako właściciela J.K.S.).
Nie jest zasadne stanowisko organu odwoławczego, iż dokonanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w rozumieniu art. 24 ust. 2a pkt 1 i ust. 2b ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez wyeliminowanie wykrytych jako błędnie ujawnione informacji, prowadziłoby do wskazania, komu przysługuje prawo własności co do spornego pasa gruntu. Przeciwnie, doprowadzenie do usunięcia wpisu ujawnionego na podstawie wadliwej i skutecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji z [...] lutego 2014r. i jej integralnych części danych ewidencyjnych przedmiotowych i podmiotowych dotyczących utworzonej działki nr [...], jest konsekwencją obowiązku organu utrzymywania ewidencji w stanie aktualnym. Nadto z akt sprawy wynika, że to właśnie ujawnienie w 2014r. w ewidencji działki nr [...] i oznaczenie jej właściciela spowodowało spór o prawo własności do tej części gruntu. Poza dokumentami przyjętymi do ewidencji jako elementy składowe uchylonej decyzji z [...] lutego 2014r. o zatwierdzeniu granic nieruchomości opisanych w protokole granicznym z [...].11.2013r. [...], brak jest w ocenie sądu w aktach sprawy dokumentów źródłowych, z których treści wynikałaby podstawa do wydzielenia odrębnej działki ewidencyjnej nr [...] i przypisania jej własności konkretnemu podmiotowi, wbrew przyjętemu do zasobu geodezyjnego i kartograficznego wykazowi zmian gruntowych [...] (str. 107-110 akt administracyjnych), dokonanemu na tej podstawie podziałowi dawnej działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 5,02 ha (w całości) na dwie działki o nr [...] (1,00 ha) i [...] (pow. 4,02 ha), które od południa graniczą bezpośrednio z inną nieruchomością (działka nr [...]), co ujawnione jest wszakże w księgach wieczystych dla nowopowstałych nieruchomości. Wskazać należy na przepisy art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece, w szczególności rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Z analizy akt sprawy wynika również, że [...] kwietnia 2002r. J. K. S. sprzedał E. i K. małżonkom K. prawo własności niezabudowanej nieruchomości opisanej (zgodnie z wyciągiem zmian gruntowych) jako działka numer [...] o powierzchni 1 ha ujawnionej w księdze wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy. Jednocześnie strony umowy wnioskowały o sprostowanie w tej księdze wieczystej i wydzielenie z niej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (k.112-114). Z kolei aktem notarialnym z [...] września 2012r. J. K. S. sprzedał S. i M. małżonkom P. z ujawnionej w księdze wieczystej Kw nr [...] nieruchomości położonej w miejscowości L. stanowiącej działki gruntu oznaczone numerami [...],[...],[...] o łącznej powierzchni 7,04 ha – działki gruntu nr [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni 6,3179 ha. W § 1 tego aktu wskazano, że nieruchomość po podziale działki [...] tworzą działki gruntu nr [...] o pow. 0,4776 ha, [...] o pow. 0,5198 ha, nr [...] o pow. 3,7781 ha (zatem mniejszej niż wskazana w wykazie zmian gruntowych przy podziale działki nr [...] o 0,2419 ha) i działka nr [...] o pow. 2,02 ha.
Nie wynika z akt sprawy w jaki sposób i na skutek jakich zdarzeń lub czynności nastąpiła zmiana powierzchni działki nr [...] pomiędzy jej powstaniem na skutek podziału działki nr [...] uwidocznionego w wykazie zmian gruntowych [...] przyjętego do zasobu [...] kwietnia 2012r., a datą sprzedaży w formie aktu notarialnego z [...] września 2012r. W aktach znajdują się wyłącznie zawiadomienia o zmianie po zawarciu umowy sprzedaży, w których uwidoczniono powierzchnię tej działki jak w akcie notarialnym 3,7781 ha.
W tym miejscu wskazać należy, że mapy i operaty przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego stanowią dokumenty urzędowe, jednak wszelkie dane zawarte w bazach danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego mają jedynie charakter informacyjny, nie zaś prawotwórczy. Domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego może być obalone wszelkimi środkami dowodowymi, jednakże podmiot, który zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego, powinien tę okoliczność udowodnić. W odniesieniu do dokumentu przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego konieczne jest zatem dysponowanie innym dokumentem do zasobu tego przyjętym, o treści odmiennej.
Doprowadzenie zatem do usunięcia błędnej i nieaktualnej informacji (nr zmiany [...]) pozostanie bez wpływu na ewentualne rozstrzygnięcie dalszego sporu poza postępowaniem ewidencyjnym. Zasadnie organ wskazał bowiem co jest istotą ewidencji. Oczywiście nie oznacza to, że w przyszłości, gdy ów spór zostanie rozstrzygnięty we właściwym trybie i osoby uprawnione wykażą, na podstawie stosownych dokumentów, podstawę do dokonania wpisu, dane ewidencyjne spornego terenu zostaną we właściwym trybie ujawnione w ewidencji gruntów i budynków.
Ponownie rozpatrując sprawę, nie przesądzając treści merytorycznego rozstrzygnięcia organ odwoławczy uwzględni jednakże, iż przepis art. 24 ust. 2b p.g.i.k. nie przewidują takiej formy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji jak "cofnięcie czynności materialno-technicznej", bowiem wskazuje wprost, że aktualizacja może nastąpić: w drodze czynności materialno-technicznej (pkt 1) lub w drodze decyzji administracyjnej, w przypadkach innych niż wymienione w pkt 1. Decyzja o aktualizacji danych zawartych w ewidencji nie wywołuje jednak skutku ex tunc (wstecznego), lecz ex nunc. Tym samym rozstrzygnięcie decyzji pozytywnej w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji winno przybrać przykładowo treść: dokonać aktualizacji informacji zawartych ewidencji gruntów i budynków obrębu (...) w przedmiocie działki nr (...) polegającej na (...).
Jeżeli natomiast organ odwoławczy uznałby w istocie brak podstaw do dokonania w postępowaniu prowadzonym z urzędu aktualizacji danych ewidencyjnych, w zakresie w którym rozstrzygnął wprost organ pierwszej instancji, nie powinno to skutkować ponownym uchyleniem decyzji w trybie art. 138 § 2, lecz uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości lub części jako bezprzedmiotowego (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzuty skargi okazały się częściowo zasadne. Sąd podziela stanowisko skarżącego dotyczące naruszenia przepisów art. 6-8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. w takim jednak rozumieniu, że organ odwoławczy nie przeprowadził ponownie w całości postępowania co do istoty sprawy, bezpodstawnie uchylając decyzję w trybie art. 138 § 2 k.p.a., przy jednoczesnym braku wykazania przesłanek ponownego zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie. Jak już niezasadne okazało się stanowisko organu odwoławczego co do potrzeby oczekiwania dla rozstrzygnięcia tej sprawy w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji na zakończenie postępowania rozgraniczeniowego toczącego się przed sądem powszechnym.
Całkowicie niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 149 § 2 i 151 § 1 i 2 k.p.a., które nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie toczącej się w trybie zwykłym, a nie wznowienia postępowania, i nie stanowiły podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Na obecnym etapie postępowania, w związku z podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji i koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, poza zakresem wadliwości wskazanym już przez sąd. W szczególności sąd nie podziela akceptacji strony skarżącej jako prawidłowego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji o" cofnięciu czynności materialno-technicznej".
Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uwzględni oceną prawną i wskazania zawarte w powyższym uzasadnieniu, a następnie wyda decyzję, o której mowa w art. 138 § 1 k.p.a.
Z tych powodów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 k.p.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot niezbędnych kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie 870 złotych obejmujące uiszczony wpis od skargi, opłatę skarbową od pełnomocnictwa, koszty dojazdu na rozprawę oraz koszty zastępstwa procesowego zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - Dz.U. z 2015 r. poz. 1408).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło