II SA/Bd 508/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu oddala skargę. Pismem z 8 lutego 2024 r. nr [...], Starosta [...] zawiadomił B. B. (skarżącą): 1) o wszczęciu postępowania w przedmiocie naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu marki Daewoo Matiz o wskazanym numerze VIN, nr rej. [...], w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia zbycia pojazdu, tj. od 28 marca 2021 r., 2) o uchybieniu terminu do zawiadomienia starosty o zbyciu ww. pojazdu. Wyjaśnił, że na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 – dalej "ustawa COVID") wyznacza skarżącej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego zawiadomienia, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 – dalej "p.r.d."), wraz z uprawdopodobnieniem braku winy z uchybieniu terminu oraz jednoczesnym dokonaniem przeterminowanej czynności. Zawiadomienie doręczono 16 lutego 2024 r. W piśmie z 21 lutego 2024 r. skarżąca wyjaśniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, przez przeoczenie spowodowane trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Do wniosku załączono umowę sprzedaży przedmiotowego samochodu oraz zawiadomienie o jego zbyciu. Postanowieniem z 27 lutego 2024 r. nr [...], Starosta [...] odmówił przywrócenia terminu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu. Wskazał, że przywrócenie terminu jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy przeszkoda, która spowodowała uchybienie terminu, nie była możliwa do usunięcia przez stronę choćby przy użyciu największego w danych warunkach wysiłki. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie takich okoliczności skarżąca nie wykazała, mogła bowiem zawiadomienia dokonać osobiście w urzędzie, przez platformę ePUAP, pocztą tradycyjną a ponadto – z uwagi na okres obostrzeń epidemiologicznych – pocztą elektroniczną. Starosta wskazał, że skarżąca mogła też upoważnić osobę trzecią do dokonania czynności. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wyjaśniła, że zmaga się z wieloma chorobami, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w wymagającym remontu budynku, utrzymuje się ze skromnej emerytury, funkcjonowanie kosztuje ją dużo wysiłku. Wskazała, że niedopełnienie obowiązku było wynikiem ogólnie trudnej sytuacji skarżącej i nie było intencjonalne. Do wniosku dołączono dokumentację medyczną. Postanowieniem z 8 kwietnia 2024 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu dotychczasowego stanu sprawy oraz treści art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, art. 58 § 1 k.p.a. oraz art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 p.r.d., organ stwierdził, że skarżąca powinna dokonać zawiadomienia o zbyciu pojazdu do dnia 27 kwietnia 2021 r., przy czym nie uprawdopodobniła ona, że do uchybienia ww. terminu doszło bez jej winy. SKO wyjaśniło, że zawiadomienia można było dokonać w dowolnej formie, także za pomocą poczty tradycyjnej lub elektronicznej. Do przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu nie można w ocenie SKO zaliczyć zapomnienia o przedmiotowym obowiązku, czy też powoływania złego stanu zdrowia, który jednak nie wiązał się z uniemożliwieniem stronie zgłoszenia zbycia pojazdu osobiście lub za pomocą osoby trzeciej. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko, że uchybienie terminu zgłoszenia zbycia pojazdu spowodowane było jej nadzwyczaj trudną sytuacją osobistą: doświadczającymi ją chorobami, problemami z remontem dachu budynku, w którym mieszka, funkcjonowaniem w ciężkiej sytuacji dochodowej. Wskazała, że zapomniała z tych powodów zgłosić zbycie samochodu. Podkreśliła, że czuje się zagubiona, a niezgłoszenie zbycia pojazdu nie było intencjonalne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym z uwagi na to, iż skarga dotyczyła postanowienia organu administracji publicznej kończące postępowanie administracyjne w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności materialnoprawnej (art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. W myśl zaś art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy COVID w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID). Bezspornym jest w sprawie, że w dniu 28 marca 2021 r. skarżąca sprzedała samochód zarejestrowany na terytorium RP (umowa sprzedaży w aktach adm. sprawy). Nie budzi również sporu, że w terminie 30 dni od dnia sprzedaży skarżąca nie zgłosiła zbycia pojazdu Staroście [...], zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Jako że ww. okoliczność faktyczna zaistniała w okresie obowiązywania na terenie kraju stanu epidemii (ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. i odwołany dnia 12 maja 2022 r. – rozporządzeniami Ministra Zdrowia), w sprawie znalazł zastosowanie zacytowany art. 15 znnnnn2 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 2 ustawy COVID. Opisany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jest terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego następują ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. ("kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł". Niedochowanie terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu może być przez stronę zobowiązaną sanowane poprzez wykazanie, wraz z wnioskiem o jego przywrócenie, że do przekroczenia terminu doszło bez winy strony. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1), przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§2). W myśl art. 15 zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie warunkiem skutecznego ubiegania się o przywrócenie terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu było po pierwsze złożenie wniosku w tym zakresie w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a po drugie – uprawdopodobnienie, że do uchybienia doszło bez winy strony. W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła wniosek w terminie 30 dni od dnia poinformowania jej przez organ o uchybieniu terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu – zgodnie z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu (k. 2 akt adm. sprawy). Należy zatem uznać, że wniosek złożony został w terminie opisanym w art. 15 zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID. Niezależnie od tego, czy uchybienie terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu zaistniało w zw. z brakiem świadomości skarżącej o takim obowiązku, czy też zapomnieniu o nim, stan ten ustał wraz z doręczeniem skarżącej zawiadomienia na podstawie. art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy COVID. W ocenie Sądu zgodzić należy się jednak z organami obu instancji, że skarżąca nie przedstawiła we wniosku takich okoliczności, które uprawdopodobniałyby brak winy po jej stronie w zaistniałym uchybieniu. Przesłankę braku winy, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła w uchybieniu terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie (por. wyrok NSA z 9 maja 2023 r., sygn. III OSK 2162/21, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca wielopłaszczyznowo wskazuje, że uchybienie terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu było spowodowane jej utrzymującą się, a nasiloną w 2021 roku trudną sytuacją zdrowotną i materialną. Przywołuje, że jest osobą schorowaną, samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, mierzącą się samotnie z problemami wynikającymi bieżącego utrzymania budynku, w którym mieszka (wymagający remontu dach), wszystko w warunkach niedostatku (niska emerytura) i utrzymujących się różnego rodzaju schorzeń. Dostrzegając trudną sytuację skarżącej i nie wątpiąc w jej oświadczenia co do przeciwności, z którymi się boryka, Sąd wyjaśnia, że utrzymujące się trudności związane ze stanem zdrowia i/lub sytuacją materialną strony postępowania administracyjnego same w sobie nie stanowią przesłanki uprawdopodobniającej brak winy w niedochowaniu terminu do wykonania ustawowego obowiązku jakiegokolwiek rodzaju, w tym obowiązku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Jak nadmieniono, instytucja przywrócenia terminu może być zastosowana tylko w sytuacji, gdy jego przekroczenie spowodowane było zdarzeniem nagłym, niedającym się przewidzieć i niemożliwym lub znacząco trudnym do uniknięcia, nawet przy zachowaniu należytej ostrożności i przezorności. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z 27 marca 2024 r., sygn. I OSK 317/23, dostępny jw.). Z uwagi na argumentację skarżącej podkreślić należy, że nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie w przypadku uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności materialnoprawnej. Uprawdopodobnienia bowiem wymaga, że okoliczności związane z chorobą były nie do przezwyciężenia, pomimo zachowania staranności, w tym także, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu wymaganej czynności (w zależności od jej charakteru: albo poprzez posłużenie się inną osobą w wykonaniu tej czynności jako strona działająca samodzielnie, albo poprzez dokonanie czynności przez ustanowionego pełnomocnika). Skarżąca w swoich oświadczeniach nie wykazała, że w terminie otwartym do zgłoszenia zbycia pojazdu doświadczyła nagłego pogorszenia stanu zdrowia uniemożliwiającego jej dokonanie tego zgłoszenia. Przedłożona przez skarżącą dokumentacja potwierdza jej choroby przewlekłe, które zasadniczo nie upośledzają zdolności do spełnienia obowiązku prawnego samodzielnie (za pośrednictwem poczty tradycyjnej lub z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej), albo z pomocą innej osoby. Dokumentacja nie potwierdza nagłego ubytku zdrowia, który uniemożliwiałby zgłoszenie pojazdu z obiektywnych przyczyn zdrowotnych. Jednocześnie powtórzyć należy, a co Sąd nadmieniał już wcześniej, że oczekiwaną formą działania strony niebędącej w stanie samodzielnie dokonać czynności materialnoprawnej jest wykorzystanie pomocy osoby trzeciej. Jak wynika z treści zażalenia skarżąca ma dorosłe dzieci, w sytuacji nagromadzenia problemów, które w subiektywnej ocenie skarżącej wpływały na jej zdolność do zadbania o własne sprawy, skorzystać winna z ich pomocy w dopełnieniu obowiązku, zwłaszcza że zawiadomienie o zbyciu pojazdu jest czynnością relatywnie nieskomplikowaną. W okolicznościach niniejszej sprawy, w sytuacja złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania przedmiotowego zgłoszenia po upływie niemal 3 lat od daty zbycia pojazdu, uwzględniając argumentację skarżącej zważyć należało, że "zapomnienie" o powinności zgłoszenia zbycia pojazdu nie stanowi przesłanki uprawdopodobniającej brak winy. To po stronie skarżącej istniał obowiązek takiego zorganizowania swoich spraw, by na czas dokonać czynności. Podobnie brak świadomości o przedmiotowym obowiązku również nie stanowi o braku winy w jego niedopełnieniu. W orzecznictwie podkreśla się, że nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu oraz że zawiłość sprawy czy niska świadomość prawna strony nie uprawdopodabnia, że do uchybienia terminu w sprawie doszło bez jej winy (por. wyroki NSA: z 29 sierpnia 1997 r., sygn. III SA 101/96; z 8 maja 2001 r., sygn. V SA 1150/00; z 9 stycznia 2014 r., sygn. II GSK 1668/12; z 24 października 2014 r., sygn. I OSK 2043/13, dostępne jw.). Z uwagi na powyższe prawidłowo rozstrzygnęły organy, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu nie zasłużył – w świetle art. 58 k.p.a. – na uwzględnienie. Skarga, jako niezasadna, podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.