II SA/Bd 51/10

Dnia 10 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 lutego 2010 roku sprawy ze skargi R. R. na orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] r., nr[...], 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. (TWKL) orzeczeniem z dnia [...] rozpoznała u R. R. – skarżącego małopłytkowść (§ 55 pkt 3) i lewostronne osłabienie ostrości wzroku (§ 13 pkt 1) i uznała go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu od tego orzeczenia skarżący stwierdził, że jest ono błędne, ponieważ stwierdzone u niego schorzenia występują w małym nasileniu i nie uszczuplają jego zdolności do zawodowej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. (RWKL), działając jako organ II instancji, orzeczeniem z dnia [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie RWKL stwierdziła, że w aktach orzeczniczo-lekarskich znajdują się wyniki badań laboratoryjnych krwi, w tym karta informacyjna z leczenia szpitalnego w okresie od 29 października do 4 listopada 2009 r., gdzie mowa jest o małopłytkowści. Podczas obserwacji szpitalnej wykonano także biopsję szpiku. Wynik tego badania wskazuje na istnienie zmian o charakterze patologii w mielorgamie szpiku kostnego. Ponadto badanie kontrolne wykonane w dniu 10 grudnia 2009 r. potwierdza istnienie schorzenia będącego powodem niezdolności do zawodowej służby wojskowej. W skardze od powyższego rozstrzygnięcia skarżący ponownie stwierdził, że schorzenia, które u niego wykryto nie uszczuplają w żadnym stopniu jego zdolności do zawodowej służby wojskowej. Małopłytkowść jest niewielka, więc nie zaburza zdolności motorycznych, sprawności fizycznej ani intelektualnej. Podkreślił, że po orzeczeniu TWKL rozpoczął leczenie, które przynosi oczekiwane efekty i w najbliższym czasie małopłytkowość zostanie całkowicie wyleczona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 § 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia pod tym właśnie kątem Sąd uznał, że skarga R. R. zasługuje na uwzględnienie, gdyż orzeczenia organów obu instancji naruszają przepisy zarówno prawa procesowego, jak i materialnego. Podstawą materialnoprwaną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonego do Sądu orzeczenia są przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892). Zgodnie z art. 5 tej ustawy zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją (ust. 1). Ustawa określa trzy kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej: kategoria Z- zdolny do tej służby, kategoria Z/O zdolny do służby z ograniczeniami i istotna w niniejszej sprawie kategoria N- trwałe lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego (art. 5 ust. 6). Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 6, właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 5 ust. 7). W art. 5 ust. 8 i 9 zawarto delegację dla Ministra Obrony Narodowej (MON) do określenia w drodze rozporządzenia między innymi: - wykazu chorób lub ułomności uwzględniającego przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej, - właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich, - szczegółowe warunki orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, Kwestie powyższe zostały uregulowane w rozporządzeniu MON z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422), powoływane dalej jako "rozporządzenie MON", które wskazane zostało przez orzekające w niniejszej sprawie organy jako podstawa prawna rozstrzygnięcia. Stosownie do § 16 tego rozporządzenia orzekając o zdolności do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie zaliczają jednocześnie do jednej z kategorii zdolności do takiej służby, według Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Orzekające w niniejszej sprawie komisje lekarskie, zarówno TWKL, jak i RWKL zaliczyły skarżącego do kategorii N- niezdolny do zawodowej służby wojskowej, wskazując na rozpoznanie z § 55 pkt 3, według wykazu chorób i ułomności –małopłytkowść. Pod tą pozycją opisane są: niedokrwistości aplastyczne, trwałe granulocytopenie, małopłytkowości niepoddające się leczeniu oraz choroby rozrostowe szpiku i układu chłonnego. W objaśnieniach szczegółowych do § 55 stwierdzono zaś, że rozpoznanie powinno być potwierdzone dokumentacją leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej. TWKL w swoim orzeczeniu nie określiła małopłytkowści stwierdzonej u skarżącego jako niepoddającej się leczeniu. Natomiast rozpoznanie tej dolegliwości nastąpiło, jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenie TWKL, jedynie w oparciu o badanie specjalistyczne i dokumentację medyczną badanego. W aktach sprawy rzeczywiście znajdują się wyniki badań laboratoryjnych z dnia 19 sierpnia 2009 r., 22 września 2009 r., 30 października 2009 r. i 10 grudnia 2009 r. Ponadto załączono kartę informacyjną z leczenia szpitalnego z dnia 4 listopada 2009 r. Nie są to jednak te dokumenty, które powinny potwierdzić rozpoznanie. Skarżący nie był bowiem poddany leczeniu szpitalnemu, co wyraźnie w karcie leczenia szpitalnego zaznaczono, lecz krótkotrwałej (od 29 października 2009 r. do 4 listopada 2009 r.) obserwacji podczas której przeprowadzono badania. Skarżący nie był też leczony w poradni specjalistycznej. Rozpoczął leczenie w poradni dopiero po wydaniu orzeczeń przez komisje wojskowe. Należy więc stwierdzić, że wojskowe komisje lekarskie, zarówno TWKL, jak i RWKL, nie rozpoznały u skarżącego tej jednostki chorobowej, która jest opisana w § 55 pkt 3 załącznika do rozporządzenia MON, ani też nie dysponowały takimi dokumentami leczenia skarżącego, które mogłoby potwierdzić rozpoznanie małopłytkowści niepoddającej się leczeniu, o której mowa w § 55 pkt 3, a pomimo tego uznały skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Wskazać też należy, że na druku skierowania do badań lekarsko –specjalistycznych z dnia 22 września 2009 r. lekarz W. K. – specjalista chorób wewnętrznych, po badaniu i zapoznaniu się z wynikami badań laboratoryjnych stwierdził małopłytkowść niewielką, a na druku karty badań lekarskich z dnia 19 sierpnia 2009 r. wpisano rozpoznanie małopłytkowości z § 55 pkt 1 a nie pkt 3, co oznaczałoby jeszcze inną jednostkę chorobową. Ponadto RWKL w uzasadnieniu swojego orzeczenia przedstawiła argument o przeprowadzeniu, podczas obserwacji szpitalnej biopsji szpiku – stwierdzono, że wynik tego badania wskazuje na istnienie zmian o charakterze patologii w mielogramie szpiku kostnego. Wyniku tego badania nie ma jednak w aktach sprawy, co powoduje, że istotny argument orzeczenia pozostaje poza kontrolą sądu. Wśród tych różnych rozbieżnych informacji w aktach sprawy znajduje się jeszcze odrębna notatka Przewodniczącego TKWL, częściowo nieczytelna o tym, że etiologia stwierdzonej małopłytkowści jest niewyjaśniona, jednak dyskwalifikuje ona skarżącego do zawodowej służby wojskowej (vide: odwołanie z 3 grudnia 2009 r. u dołu- kary akt są nieponumerowane). Powyższe potwierdza już wcześniej postawioną tezę o braku podstaw do stwierdzenia niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej z powodu małopłytkowści. Podkreślić w tym miejscu należy, że rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej odbywa się w toku postępowania administracyjnego, a wojskowe komisje lekarskie, tak jak organy administracji publicznej zobligowane są przestrzegać określonych zasad postępowania administracyjnego wynikających m.in. z przepisów art. 7, 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako "kpa". Zgodnie z tymi przepisami organy administracji, w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organy administracji obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 kpa). Ponadto organy administracji są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Ponadto prowadząc postępowanie dowodowe organy powinny kierować się zasadami w tym postępowaniu obowiązującymi, a wynikającymi m.in. z art. 75, 77 78 i 80 kpa. Zgodnie z tymi przepisami organ administracji jest obwiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Jako dowód powinien zaś dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 kpa). Ponadto organ administracji ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Wskazać także należy na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 kpa. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna (a taką jest niniejsza sprawa) rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji (TWKL) podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji (RWKL). Sprawa administracyjna powinna być zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Granice postępowania dowodowego prowadzonego przez organ odwoławczy wyznaczają zasady ogólne postępowania administracyjnego przedstawione powyżej. Można przyjąć, ze rozwinięciem powyższych zasad ogólnych postępowania są przepisy rozporządzenia MON, zwarte w rozdziale 5, w szczególności zaś § 23, 25, 27 ust. 4, 28 ust. 2, 32 ust. 2. Zgodnie z tymi przepisami orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej wojskowe komisje lekarskie (wkl) wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14, wykorzystując w szczególności: (...) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego, kartę badań profilaktycznych i okresowych, książeczkę zdrowia żołnierza zawodowego (...). Wkl wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu wymaganej dokumentacji. Jeżeli wkl stwierdzi, iż do wydania orzeczenia są niezbędne dokumenty inne niż określone powyżej, w szczególności dotyczące chorób i ułomności, pisemnie wzywa żołnierza, do ich dostarczenia. Wkl wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji, a w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badania lekarskie i specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Odnosząc treść powyżej przytoczonych przepisów prawa do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy wojskowe obu instancji rozstrzygając sprawę naruszyły zarówno wskazane przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, jak i przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spowodowało to konieczność uchylenia orzeczeń wkl obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego orzeczenia orzeczono, jak w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 152 tej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę wojskowe komisje lekarskie obowiązane będą przeprowadzić postępowanie dowodowe według zasad wskazanych powyżej. Ustalając zaś rozpoznanie powinny mieć na uwadze treść § 55 pkt 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia MON i zgodnie z nią określić ewentualne schorzenie skarżącego.