II SA/Bd 511/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2007r. sprawy ze skargi I. I. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie 1. odrzuca skargę w zakresie żądania odszkodowania 2. oddala skargę w pozostałej części. II SA/Bd 511/07 UZASADNIENIE Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] 2007 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w T., na podstawie art. 219 w związku z art. 218 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.) odmówił wydania I. I. zaświadczenia dotyczącego przebiegu odbytej przez niego służby wojskowej w okresie od 9.11.1954 r. do 29.09.1956 r., potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w Jednostce Wojskowej [...] w okresie od 19.05.1956 do 29.09.1956 r.. W motywach postanowienia organ wskazał, iż na podstawie ewidencji wojskowej i oświadczenia strony ustalono, iż Jednostka Wojskowa 1481 w K., w której I. I. odbywał w okresie od 9.11.1954 r. do 18.05.1956 r. zasadniczą służbę wojskową była jednostką Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, z której wyżej wymieniony został odkomenderowany na okres od 19.05.1956 r. do 29.09.1956 r. do Jednostki Wojskowej nr [...]. Mieści się on zatem w kategorii podmiotów, którym w świetle przepisów ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach wydobywania rud uranu i batalionach budowlanych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 60, poz. 622; z późn. zm.) świadczenie pieniężne i uprawnienia przewidzianą tą ustawą nie przysługują. W zażaleniu na powyższe postanowienia I. I. zarzucił organowi, nierozpoznanie istoty sprawy, nieuwzględnienie jako dowodu w sprawie Karty oceny narażenia zawodowego, a także błędne przyjęcie, że jego pobyt w Jednostce Wojskowej nr [...] od 9.11.1954 r. do 18.05.1956 r. stanowił służbę zastępczą. Podniósł przy tym, iż w wyniku wykonywanej od 19.05.1956 r. niewolniczej pracy w kopalni został poszkodowany - uszkodził słuch i kręgosłup. Praca ta była przy tym skierowana na zwalczenie opozycji politycznej i utrwalanie władzy ludowej. Wskazał ponadto, iż jego zdaniem ustawa z dnia 2 września 1994 r. jest niezgodna z art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 14 Konwencji i z prawem europejskim. Postanowieniem z dnia [...] 2007 r., nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach wydobywania rud uranu i batalionach budowlanych (cyt. wyżej) wyłącza możliwość przyznania świadczenia pieniężnego i uprawnień przewidzianych w ustawie żołnierzom Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pograniczna odkomenderowanym w 1956 r. do kopalń węgla bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej oraz żołnierzom, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o pracę w górnictwie węglowym. Z ewidencji wojskowej wynika jednoznacznie, że do skarżącego będzie miał zastosowanie tenże przepis, jako że odbywał on zasadniczą służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] w K. będącej jednostką Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, z której następnie został odkomenderowany w dniu 19.05.1956 r. do Jednostki Wojskowej Nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe postanowienie I. I. wskazał, iż przedmiotem sporu w omawianej sprawie jest wydanie zaświadczenia o niewolniczej pracy w kopalni w czasie służby wojskowej lub ewentualnie odszkodowania w kwocie 50.000 zł. Wywiódł przy tym, iż pozbawienie go uprawnień przysługujących z tytułu pracy przymusowej z tego powodu, iż był żołnierzem Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest formą dyskryminacji. Ponadto wskazał, iż organy administracji nie rozpoznały całego materiału dowodowego, nie uwzględniły bowiem przedłożonej przez niego Karty oceny narażenia zawodowego. Skarżący stwierdził również, iż Wojskowy Komendant Uzupełnień w T. odmawiając wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusową pracę w kopalni powinien udowodnić, iż skarżący ochotniczo podjął pracę w kopalni. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonemu postanowieniu nie można postawić skutecznie zarzutu, iż zostało ono wydane z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz.U. 2001. nr 60, poz. 622; z późn. zm.) świadczenie pieniężne przysługuje żołnierzom: 1) zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych, 2) z poboru w 1949 r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad "Służby Polsce" i przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla i kamieniołomach, 3) przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959. Z wyżej wskazanej grupy osób uprawnionych ustawodawca wykluczył żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza odkomenderowanym w 1956 r. do kopalń węgla bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej oraz żołnierzy, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o pracę w górnictwie węglowym (art. 1 ust. 2 ustawy). Świadczenie pieniężne przyznaje się na podstawie zaświadczenia organu wojskowego potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej (art. 5 ust. 1 cyt. ustawy). Zasady wydawania zaświadczeń zostały określone w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz.U. Nr 136, poz. 707; z późn. zm.). W świetle § 1 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia zaświadczenia potwierdzające rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu przez żołnierzy powołanych w okresie do dnia 31 grudnia 1959 r. do odbycia zastępczej służby wojskowej oraz przez żołnierzy z poboru 1949 r. wcielonych do ponadkontyngentowych brygad "Służba Polsce" i przymusowo zatrudnionych w kopalniach węgla i kamieniołomach, a także żołnierzy przymusowo zatrudnionych w batalionach budowlanych w latach 1949-1959 wydaje się na wniosek osoby ubiegającej się o to zaświadczenie. Kwestią bezsporną w niniejszej sprawie jest to, iż skarżący w okresie od 9 listopada 1954 r. do 18 maja 1956 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] w K., będącej jednostką Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a następnie w okresie od 19 maja 1956 r. do 29 września 1956 r. w Jednostce Wojskowej [...]. Ustalenia dotyczące odbywania zasadniczej służby wojskowej w Korpusie Bezpieczeństwa Wojskowego skarżący potwierdził zarówno we wniesionej skardze, jak w trakcie rozprawy przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym. W świetle treści cytowanego wyżej art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych, skarżący nie mieści się zatem w grupie osób uprawnionych do przyznania omawianego świadczenia. W związku z powyższym nie istniały również podstawy do wydania przez organ administracji zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie przymusowego zatrudnienia w kopalni węgla i uprawniającego do uzyskania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w przepisach wyżej cytowanej ustawy. Odnosząc się zaś do argumentów skarżącego, iż nie wyrażał zgody na przeniesienie do batalionu górniczego i zatrudnienie w kopalni węgla, trzeba wskazać, iż okoliczności te nie mają wpływu na wynik sprawy. Z cytowanego wcześniej art. 1 ust.2 ustawy wynika bowiem, iż odnosi się on nie tylko do osób, które dobrowolnie podjęły się pracy w górnictwie węglowym (żołnierzy, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o pracę w górnictwie węglowym), ale również do żołnierzy, którzy w wyniku rozkazu zostali przeniesieni do pracy w kopalni (żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza, odkomenderowanych do kopalni węgla bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej). Skarżący, jako żołnierz odbywający zasadniczą służbę wojskową w jednostce Korpusy Bezpieczeństwa Wewnętrznego, następnie odkomenderowany 19.05.1956 r. do Jednostki Wojskowej Nr [...], znajdującej się w wykazie jednostek wojskowych, w których zastępcza służba wojskowa uprawnia do uzyskania świadczeń przysługujących żołnierzom przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, mieści się w drugiej z wymienionych wyżej kategorii podmiotów, którym nie przysługuje świadczenie pieniężne. Ponadto należy odróżnić "przymusowe zatrudnienie w kopalni węgla" w rozumieniu ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (cyt. wcześniej), od przeniesienia służbowego (odkomenderowania) do pracy w kopalni węgla. By traktować odkomenderowanie do kopalni węgla kamiennego, jako przymusowe zatrudnienie w rozumieniu ustawy musiałoby być ono formą represji politycznej. Do przyjęcia, iż skarżący spełnia przesłanki do uzyskania omawianego świadczenia pieniężnego, nie wystarczy zatem powołanie się na okoliczność, iż skarżący został przeniesiony służbowo, wbrew swojej woli, do batalionu górniczego. Wpływu na rozstrzygnięcie organu administracji nie mogłoby mieć również stwierdzenie negatywnego wpływu wykonywanej pracy w kopalni węgla na zdrowie wnioskodawcy, bowiem, jak już wcześniej wskazano, ustawodawca wyznaczając krąg podmiotów uprawnionych, miał na względzie to, że wykonywana przez tych żołnierzy praca miała charakter represji politycznych. Nie uzależnił natomiast przyznania świadczenia od wykazania doznania uszczerbku na zdrowiu w wyniku wykonywanej pracy. Tym samym nietrafny jest zarzut skarżącego dotyczący nieprzeprowadzenia przez organy obu instancji dowodu z przedłożonej przez niego Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Odnosząc się natomiast do podniesionego przez skarżącego, w skardze i w trakcie rozprawy, żądania wypłaty przez organ administracji odszkodowania w kwocie 50.000 zł należy wskazać, iż sądy administracyjne nie są właściwe do orzekania w tym zakresie. Zakres właściwości sądów administracyjnych określa art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę w tym zakresie jako nieuzasadnioną. Natomiast w części dotyczącej przyznania odszkodowania Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 cyt. ustawy odrzucił skargę, jako niedopuszczalną.