II SA/Bd 514/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska- Wasik Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2009r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (w skrócie: SKO w B.) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2009 r. (w decyzji oczywista pomyłka pisarska wskazująca na datę [...] kwietnia 2009 r.) nr [...] odmawiającą skarżącemu A. Ł. umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło następujące postępowanie: W dniu [...] lutego 2008 r. skarżący złożył w Urzędzie Gminy D. wniosek o umorzenie zadłużenia, które ciąży na nim w związku z wypłatą "z funduszu alimentacyjnego" należności na rzecz B. Ł. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wójt Gminy D. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO w B. z dnia [...] maja 2008 r. W wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej przez A. Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia [...] listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Bd 506/08) uchylił zarówno decyzję SKO w B. z [...] maja 2008 r. jak też poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2008 r. Zdaniem Sądu obie te decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej "k.p.a."). Organy nie zbadały i nie uzasadniały bowiem w sposób wyczerpujący czy rzeczywiście (tak jak stwierdziły) skarżący nie podjął działań zmierzających do uzyskania zatrudnienia, pomimo istnienia dużych możliwości zatrudnienia – uwzględniwszy, że skarżący jest w wieku 49 lat i został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności ze względu na chorobę neurologiczną (uszkodzony kręgosłup). Nie wiadomo w szczególności czy pogląd organów o dużych możliwościach znalezienia zatrudnienia przez skarżącego stanowi jedynie przypuszczenie organu, czy też jest ono wynikiem dokonania przez organ analizy rynku pracy, przy uwzględnieniu wieku i niepełnosprawności skarżącego. W wyniku dalszego prowadzenia postępowania po wyroku Sądu Wójt Gminy decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Wójt ustalił, że skarżący nie posiada stałego źródła utrzymania z tytułu umowy o pracę, jest osobą samotną, poza zobowiązaniem do alimentacji – nie ma na utrzymaniu innych osób, za zajmowany lokal nie ponosi żadnych kosztów ani opłat (przekazał gospodarstwo rolne bratu w zamian za dożywocie); skarżący jest chory, nie legitymuje się jednak obecnie orzeczeniem o niepełnosprawności (poprzednie orzeczenie było wydane na czas określony do [...] kwietnia 2007 r.). Organ ustalił także, że skarżący posiada wykształcenie w zakresie mechaniki pojazdów samochodowych (co wynika ze świadectwa pracy w byłym PP "PKS" w B.), mając pracę (pracownik ochrony) dobrowolnie z niej zrezygnował powołując się na brak pieniędzy na paliwo na dojazd do pracy ze względu na zajęcie komornicze wynagrodzenia. W późniejszym okresie z przyczyn pracodawcy nie został zatrudniony, nie wykazywał także inicjatywy w poszukiwaniu pracy. Jako dłużnik alimentacyjny będzie mógł otrzymać skierowanie w ramach robót publicznych. Odwołując się skarżący wskazał, że wbrew twierdzeniem Wójta ponosi koszty związane z zamieszkaniem tj. [...] zł miesięcznie za gaz, [...] zł miesięcznie za energię elektryczną oraz [...] zł za opał w sezonie grzewczym. Odnośnie rezygnacji z pracy wyjaśnił, że była to praca na czas określony związana z prowadzoną budową, przy czym w momencie rezygnacji budowa kończyła się i pracownicy ochrony byli już zwalniani, tak że skarżący nie pracowałby dłużej niż dwa miesiące. Skarżący podkreślił trudną obecnie sytuację na rynku pracy. W odwołaniu skarżący wskazał, że załącza fakturę za energię elektryczną, umowę o pracę oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. SKO w B. utrzymało w mocy decyzję Wójta z dnia [...] kwietnia 2009 r. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący jest osobą zdrową i zdolną do podjęcia pracy. Nie wykazał jednakże, że dołożył należytej staranności, która prowadziłaby do podjęcia zatrudnienia i zmniejszenia zaległości pomimo że obecnie sytuacja na rynku pracy uległa poprawie. Podjęcie zatrudnienia zdaniem organu prowadziłoby do zmniejszenia zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Zaległości skarżącego z tego tytułu wynoszą obecnie [...] zł, a ponadto skarżący jest zobowiązany do zapłaty [...] zł tytułem zaległych alimentów na dzieci. SKO w B. wskazało, że stosownie do art. 16 ustawy z dnia [...] kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną. Decyzje wydawane na podstawie tego przepisu mają charakter uznaniowy. Wspomniane umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązywanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Zdaniem organu skarżący nie znajduje się w takiej sytuacji. Skarżący przebywa wprawdzie na zasiłku dla bezrobotnych, ale mógłby poprawić swoją sytuację materialną podejmując zatrudnienie, co przyczyniłoby się do spłaty zadłużenia. Z akt sprawy wynika, że po tym, jak z dniem [...] maja 2007 r. utraciło moc orzeczenie o niepełnosprawności skarżący nie poczynił starań o kontynuację tegoż orzeczenia, stąd należy domniemywać, że obecnie stan zdrowia skarżącego uległ poprawie. Ponadto skarżący od kwietnia 2006 r. do kwietnia 2007 r. pracował, jednakże dobrowolnie z pracy zrezygnował z powodu braku paliwa na dojazd do pracy w efekcie zajęcia przez komornika 60 % wynagrodzenia. Skarżący – mechanik napraw pojazdów samochodowych – był informowany o możliwości skierowania w ramach robót publicznych. SKO w B. wskazało także, iż skarżący dobrowolnie wyzbył się majątku poprzez przekazanie gospodarstwa rolnego w zamian za dożywocie. Korzystał także z różnych form pomocy społecznej. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił, iż decyzja została wydana na podstawie nieprawdziwych danych. Podniósł, ze posiada obecnie orzeczenie o niepełnosprawności. Szukał pracy, jednakże pracodawcy wolą osoby młode. Wbrew twierdzeniom Kolegium nie jest osobą ze średnim wykształceniem – skończył jedynie zasadniczą szkołę zawodową. Do skargi zostało załączone orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego z dnia [...] kwietnia 2004 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Jak wynika z treści art. 16 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne polega na możliwości odmowy wnioskowi o umorzenie należności nawet przy ustaleniu trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego [por. dotyczący analogicznej konstrukcji art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2004 r., sygn. akt III SA 212/03, opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 147341]. Przyznana organowi administracyjnemu swoboda w rozstrzyganiu nie upoważnia jednak do działania dowolnego. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt III SA 2642/01, opubl. w LEX pod nr 145018). Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie SKO w B. naruszyło wynikający z art. 7 i 77 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do załatwienia sprawy. Jak wynika bowiem z poprzedniego orzeczenia tutejszego Sądu tj. ww. wyroku z dnia [...] listopada 2008 r. istotną okolicznością w sprawie jest stan zdrowia skarżącego i związana z tym ocena jego możliwości znalezienia zatrudnienia. W tej kwestii Kolegium ograniczyło się – w ślad za organem I instancji – do stwierdzenia, że poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności wygasło z dniem [...] maja 2007 r. Kolegium nie zwróciło natomiast uwagi, że skarżący w postępowaniu przed Wójtem Gminy prowadzonym po ww. wyroku Sądu z [...] listopada 2008 r. przedstawił zaświadczenie o stanie zdrowia wydane dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, co mogło świadczyć o podjętych przez skarżącego staraniach o uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności. W odwołaniu z [...] kwietnia 2009 r. skarżący wskazał, że załącza do odwołania orzeczenie o niepełnosprawności. W aktach sprawy znajduje się tymczasem sam dokument odwołania, bez wskazanych przez odwołującego załączników. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do uzupełnienia odwołania poprzez przedstawienie załączników. W przedmiotowej sprawie mogło do doprowadzić do tego, że skarżący, na wezwanie organu mógłby przedstawić nie tylko fakturę dowodzącą, iż ponosi koszty utrzymania mieszkania, ale przede wszystkim mógłby przedstawić aktualne tj. z dnia [...] kwietnia 2009 r. orzeczenie o niepełnosprawności. Pozwoliłoby to organowi na odmienne od dokonanych ustalenia faktyczne, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, iż skarżący znajduje się w sytuacji pozwalającej na umorzenie ciążących na nim należności. Ze względu na powyższe, na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Wobec uwzględniania skargi, zgodnie z treścią art.152 ww. ustawy, orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku.