II SA/Bd 517/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. R. na działanie Poczty Polskiej SA - Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV w B. w przedmiocie zwrotu należności abonamentowych postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 5 marca 2012 r. M. R. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na działanie Poczty Polskiej SA - Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV w B. (dalej w skrócie "COF") w przedmiocie zwrotu należności abonamentowych RTV. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pismem z dnia 4 stycznia 2012 r., powołując się na ustawę z dnia 13 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 13, poz. 70) zwróciła się do Poczty Polskiej - Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV w B. o zwrot opłat za korzystanie z odbiorników RTV za okres od 1 kwietnia 2010 r. do końca 2011 r. W piśmie z dnia 19 stycznia 2012 r. COF uznało, iż skarżącej przysługuje zwolnienie od opłaty abonamentowej RTV za okres od lutego 2012 r. Odnośnie wcześniejszego okresu COF wskazało, iż wprawdzie istnieje uprawnienie do zwolnienia od opłaty abonamentowej z tytułu ukończenia 60 roku życia, jednakże warunkiem skorzystania z tego uprawnienia jest złożenie oświadczenia o spełnianiu warunków zwolnienia, co skarżąca uczyniła dopiero poprzez wniesienie pisma z dnia 4 stycznia 2012 r. (wpływ do COF 10 stycznia). W piśmie z dnia 28 stycznia 2012 r. skarżąca przyjęła do wiadomości zwolnienie z opłaty od lutego 2012 r. i konieczność uiszczenia opłaty za styczeń 2012r. Skarżąca odstąpiła także od żądania zwrotu opłaty za rok 2011, jednakże podtrzymała żądanie zwrotu opłaty abonamentowej za rok 2010, powołując się na treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych. Odpowiadając pismem z dnia 3 lutego 2012 r. COF stwierdziło, że skarżącej nie przysługuje zwrot kwoty z tytułu abonamentu RTV za okres od kwietnia 2010 r. do grudnia 2010 r., gdyż skarżąca nie dopełniła formalności zwalniających ją od opłat – opłaty obowiązywały skarżącą do stycznia 2012 r. W skardze do sądu administracyjnego M. R. podniosła, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych "opłaty abonamentowe uiszczone z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc przez osoby, które nabyły prawo do zwolnienia z opłat abonamentowych na podstawie niniejszej ustawy, podlegają zwrotowi za miesiące, za które opłaty są nienależne." Podkreśliła, że należność z tytułu opłaty abonamentowej za rok 2010 r. uiściła z góry w dniu 9 lutego 2010 r., czyli przed dniem wejścia w życie ww. ustawy tj. przed 1 kwietnia 2010 r. W momencie dokonania wpłaty nie była świadoma, że ustawa będzie obowiązywać od 1 kwietnia 2010 r., po tym zaś dniu informacja o wejściu w życie ustawy była słabo nagłaśniana. Skarżąca podniosła ponadto, że zrezygnowała z żądania zwrotu opłaty abonamentowej za rok 2011, bo w chwili dokonywania opłaty za ten rok mogła już teoretycznie wiedzieć o należnym jej przywileju. W odpowiedzi na skargę COF podtrzymało swoje stanowisko podkreślając, że status abonenta zwolnionego z obowiązku regulowania opłaty abonamentowej abonent uzyskuje od następnego miesiąca po dokonaniu formalności tj. po dokonaniu stosownego zgłoszenia przez osobę uprawnioną. Emeryci, którzy starali się o zwolnieni z opłat abonamentowych z tytułu ukończenia 60 lat oraz prawa do emerytury wszelkich formalności prawnych mogli dokonać dopiero od momentu wejścia w życie ww. ustawy z dnia 13 czerwca 2008 r., czyli od dnia 1 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Jednakże aby w ogóle mogła być mowa o kontroli sądowoadministracyjnej to przedmiotem skargi musi być działalność w prawnych formach określonych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270, zwane dalej: p.p.s.a.) lub w przepisach szczególnych, a działalność ta musi być wykonywana przez organy administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie istotnym problemem jest to, czy Poczta Polska - Centrum Obsługi Finansowej w . jest podmiotem uprawnionym do decydowania czy zaistniała sytuacja nadpłaty opłaty abonamentowej oraz czy rozstrzygnięcie to powinno być kwalifikowane jako jedno z rozstrzygnięć, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Powoływana przez skarżącą ustawa z dnia 13 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych w art. 2 ust. 1 wprowadza zasadę, iż osoby, które na mocy ustawy zmieniającej nabyły prawo do zwolnienia z opłat abonamentowych, a które uiściły abonament z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc, winny uzyskać zwrot opłaty za miesiące, za które opłaty są nienależne. Jednakże poza wskazaniem, że "za usługę zwrotu opłat" operator publiczny otrzymuje wynagrodzenie umowne (art. 2 ust. 2) – ustawodawca nie wskazał, kto i w jakiej formie – w sytuacjach spornych – ma rozstrzygnąć, czy taka nadpłata rzeczywiście zaistniała. Odpowiedzi na to pytanie nie daje także ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85 poz. 728; z późn. zm.). W ustawie tej wskazano m.in. wysokość opłaty i sposób jej waloryzacji (art. 3 ust. 1 – 3), sposób uiszczania opłaty przez zobowiązanego, zakres zwolnień (art. 4), podmioty odpowiedzialne za egzekwowanie opłaty (art. 6 i 7 ustawy) oraz podmiot uprawniony do umarzania zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu oraz rozkładania na raty zaległości w płatności opłat (art. 9 i 10 ustawy). Brak jest natomiast w ustawie o opłatach abonamentowych wskazania podmiotu właściwego do wydawania rozstrzygnięć w przypadku zgłoszenia przez osobę zobowiązaną do ponoszenie opłaty powstania nadpłaty. W tej sytuacji zdaniem Sądu należy wziąć pod uwagę charakter prawny opłaty abonamentowej. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 9 września 2004 r. (sygn. akt K 2/03, opubl. w "Orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego", Seria A, z 2004 r., Nr 8, poz. 83 i w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 122368) oraz z 4 listopada 2009 r. (sygn. akt Kp 1/08, opubl. w "Orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego", Seria A, z 2009 r., Nr 10, poz. 145 i w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 528056) – opłata abonamentowa jest przymusowym, bezzwrotnym świadczeniem publicznoprawnym, służącym realizacji konstytucyjnych zadań państwa polegającym na finansowym wsparciu misji publicznej realizowanej przez jednostki radiofonii i telewizji. Trybunał podkreślił jednocześnie, że opłata abonamentowa jest daniną publiczną w rozumieniu art. 217 Konstytucji RP, tyle że o swoistych cechach (celowość, brak uznania za dochód państwa stricte budżetowy), odróżniającą ją od podatków. Taki charakter opłaty zdaniem Sądu pozwala ją kwalifikować jako "opłatę" w rozumieniu art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem "jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy." Trzeba w tym miejscu podkreślić, że wprawdzie wysokość opłaty abonamentowej została ustalona kwotowo w art. 3 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, jednakże ustawodawca w art. 3 ust. 1a wprowadził mechanizm corocznej waloryzacji kwot opłaty abonamentowej, przy czym stawki opłat abonamentowych obliczone z uwzględnieniem waloryzacji ogłasza Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (art. 3 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych). Opłata abonamentowa jest zatem "określana", w rozumieniu art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji. Przepisy rozdziału III Ordynacji podatkowej w rozdziale 9 zawierają przepisy dotyczące nadpłaty. Przypadki, w jakich dochodzi do powstania nadpłaty określają art. 73 i art. 74 Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nadpłata powstaje z dniem "zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej" – co zdaniem Sądu należy odpowiednio stosować w przypadku zapłaty opłaty abonamentowej. Z kolei zgodnie z art. 74a Ordynacji podatkowej "W przypadkach niewymienionych w art. 73 § 2 i art. 74 wysokość nadpłaty określa organ podatkowy." Określenie wysokości nadpłaty w przypadku powstania jej w sposób określony w art. 73 § 1 należy zatem do organu podatkowego. Zdaniem Sądu rolę takiego organu w przypadku opłat abonamentowych należy przypisać Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji. Jak bowiem wyżej wskazano – Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jest organem, o którym mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a stosownie § 3 tegoż artykuł "organom, o których mowa w § 2, przysługują uprawnienia organów podatkowych." Organem właściwym do rozstrzygania o zaistnieniu i wysokości nadpłaty opłaty abonamentowej nie jest wobec tego jednostka organizacyjna operatora publicznego wykonująca czynność pobrania opłaty abonamentowej tj. wskazane w niniejszej sprawie Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV w B. Poczty Polskiej SA. Biorąc pod uwagę treść art. 9 Ordynacji podatkowej należy uznać, iż podmiot ten pełni rolę inkasenta tj. podmiotu zobowiązanego jedynie do pobrania od osoby zobowiązanej opłaty abonamentowej i wpłacenia go we właściwym terminie właściwemu organowi. Tej konstrukcji odpowiada treść art. 6 ust. 2 ustawy o opłacie abonamentowej zgodnie z którym "wpływy z pobranych opłat abonamentowych oraz odsetek za zwłokę w uiszczaniu tych opłat operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przekazuje na wyodrębniony rachunek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, z przeznaczeniem na cele określone w art. 8 ust. 1 - po potrąceniu umownego wynagrodzenia za te usługi." Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, iż pismo Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV w B. Poczty Polskiej SA, w którym zawarta jest wypowiedź odnośnie zasadności twierdzenia skarżącej o nadpłacie, nie jest decyzją administracyjną bądź innym rozstrzygnięciem organu administracji, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., a tym samym nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Podlegające kontroli sądu administracyjnego rozstrzygnięcie w przedmiocie nadpłaty opłaty abonamentowej może wydać, na stosowny wniosek, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargę odrzucił.