II SA/Bd 517/19
WyrokWSA w Bydgoszczy2019-11-27
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Grzegorz Saniewski, Elżbieta Piechowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. z powodu tożsamości sprawy z już rozstrzygniętą decyzją ostateczną, powinien podjąć czynności wyjaśniające w celu ustalenia rzeczywistej woli strony, zwłaszcza gdy podanie może być interpretowane jako odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. z powodu tożsamości sprawy z już rozstrzygniętą decyzją ostateczną, mają obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, w tym zidentyfikować rzeczywistą wolę strony. Niewykonanie tego obowiązku, zwłaszcza gdy podanie może być interpretowane jako odwołanie, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady dwuinstancyjności, i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia.Stan faktyczny
Strona Z. I. złożyła wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Starosta odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak podjęcia czynności wyjaśniających i błędną interpretację jej podania z [...] stycznia 2019 r. jako nowego wniosku, zamiast jako odwołania od decyzji Starosty.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Z. I. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019r. [...] Starosta N. , na podstawie art. 73 ust. 1, art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998r. Nr 133 poz. 872 ze zm.) w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 2204) oraz art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 2096 ze zm.), odmówił Z. I. wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, przejętą z mocy prawa na rzecz Powiatu N. , położoną w M. , gmina S., oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. [...] ha.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji wskazał, że Z. I. pismem z dnia [...] stycznia 2019r. (przekazane do Starostwa [...] lutego 2019r. przez Wojewodę z powodu niewłaściwości) wystąpił o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za przejęcie ww. nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w S. na dzień [...] grudnia 1998r. prowadził księgę wieczystą nr [...]. Organ stwierdził, że wniosek strony o tej samej treści z [...] grudnia 2018r. został już rozpoznany decyzją Starosty N. z dnia [...] stycznia 2019r. w sprawie odmowy ustalenia wysokości odszkodowania. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2019r.
Organ wyjaśnił, iż jedna z przyczyn odmowy wszczęcia postępowania, w rozumieniu art. 61a k.p.a. jest sytuacja, w której tożsama sprawa został już uprzednio załatwiona decyzją ostateczną. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzja rozstrzygająca sprawę już rozstrzygniętą decyzją ostateczna byłaby dotknięta wadą nieważności.
Jednocześnie Starosta "uprzedzając ewentualne wątpliwości dotyczące interpretacji" pisma wnioskodawcy z [...] stycznia 2019r. jako odwołania od decyzji Starosty N. z dnia [...] stycznia 2019r. wskazał, że zgodnie z art. 128 k.p.a. – odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy jeżeli wynika z niego że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Zdaniem organu z ww. pisma nie wynika jednak, aby wnioskodawca był niezadowolony z jego decyzji z dnia [...] stycznia 2019r. , ponieważ w jakikolwiek sposób nie powołuje się na tę decyzję. Z tego powodu organ uznał uznanie pisma za odwołanie za niedopuszczalne.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. I. podniósł szereg zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia art. 7, art. 61a w zw. z art. 61 art. 64 § 2, art. 128, art. 133 i art. 134 przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na: niepodjęciu wszelkich czynności potrzebnych do ustalenia właściwego stanu faktycznego (art. 7), zaniechanie wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków jego pisma (art. 64 § 2), błędnym ustaleniu faktycznym, że nie wynika z niego, że strona jest niezadowolona z wydanej decyzji (art. 128), nieprzesłaniu odwołania organowi odwoławczemu (art. 133), wydaniu postanowienia w przedmiocie należącym do organu odwoławczego (art. 134) oraz niewłaściwym zastosowaniu art. 61a w zw. z art. 61 w związku z przyjęciem, że w sprawie miało miejsce wszczęcie nowego postępowania administracyjnego. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia przekazanie odwołania organowi odwoławczemu oraz orzeczenie przez ten organ co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji zgodnej z pierwotnie wnioskowaną czynnością lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wojewoda postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019r. (znak [...]), na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 61a § 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy opisał okoliczności związane z podstawą nabycia z mocy prawa z dniem [...] stycznia 199r. przez Powiat N. prawa własności spornej nieruchomości (zaliczanej do kategorii dróg powiatowych), potwierdzonego ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] listopada 2015r. (znak [...]). Wskazał dalej na okoliczność, iż decyzją z [...] stycznia 2019r. Starosta [...] na podstawie art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną odmówił ustalenia wnioskodawcy odszkodowania z tytułu nabycia przez Powiat N. z dniem [...] stycznia 1999 r. z mocy prawa własności części nieruchomości położonej w miejscowości M. gmina S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Przyczyną odmowy ustalenia odszkodowania było wygaśnięcie roszczenia w związku ze złożeniem wniosku po upływie ustawowego terminu, który upłynął z dniem [...] grudnia 2005r. Wojewoda stwierdził, że od powyższej negatywnej decyzji strona nie wniosła odwołania, i decyzja stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2019r.
Pismem z [...] stycznia 2019r. Z. I. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania za tę samą nieruchomość do Wojewody, który to wniosek stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. został przekazany według właściwości do Starosty N.
W dalszej części uzasadnienia Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, że złożenie wniosku w sprawie załatwionej już decyzją ostateczną, stanowi inną uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Wskazał, że wniosek strony o ustalenie odszkodowania został rozpatrzony w decyzji Starosty N. z dnia [...] stycznia 2019r., w której wyjaśniono motywy rozstrzygnięcia, a wnioskodawca nie odwołał się od tej decyzji. Mając zatem na uwadze tożsamość wniosku z dnia [...] stycznia 2019r. z rozpatrzonym uprzednio wnioskiem z [...] grudnia 2018r. stosownie do treści art. 61 a k.p.a. kolejne postępowanie w tej sprawie nie mogło być wszczęte. Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, iż zasadna była odmowa wszczęcia postępowania przez Starostę w skarżonym postanowieniu.
Z. I., w skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wniósł o jego uchylenie oraz poprzedzającego je postanowienia Starosty N. i zobowiązanie organu do wydania postanowienia zgodnego z żądaniem zażalenia, w związku z rażącym naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które istotnie wpłynęło na rozstrzygnięcie. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi.
W skardze zarzucono naruszenie:
1. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego
- art. 7 poprzez niepodjęcie wszelkich czynności koniecznych do ustalenia właściwego stanu faktycznego,
- art. 9 poprzez niepodjęcie przez organ koniecznych czynności, w celu nie poniesienia przez stronę szkody z powodu nieznajomości prawa,
- art. 64 § 2 w zw. z art. 140 poprzez zaniechanie wezwania skarżącego do usunięcia braków pisma,
- art. 77 § 1 w zw. z art. 80 poprzez przyjęcie faktycznego istnienia działki [...] w nieruchomości będącej własnością skarżącego,
- art. 128 poprzez błędne ustalenie faktyczne, iż z odwołania nie wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji,
- art. 133 poprzez nieprzesłanie odwołania organowi odwoławczemu,
- art. 134 poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie należącym do kompetencji organu odwoławczego,
- art. 61a w zw. z art. 61 poprzez niewłaściwe zastosowanie w związku z przyjęciem przez organ, że w niniejszej sprawie miało miejsce wszczęcie nowego postępowania administracyjnego.
2. prawa materialnego:
- art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. poprzez nieprzyznanie słusznego odszkodowania,
- art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez niewydanie w sprawie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości,
- art. 98 ust. 3 w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nieprzyznanie odszkodowania i nieuzgodnienie jego wysokości między właścicielem nieruchomości i organem,
- art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez wywłaszczenie bez przyznania prawa do odszkodowania,
- art. 129 ust. 1 oraz 5 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez niewydanie decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczenie,
- art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nieprzyznanie nieruchomości zamiennej.
- art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczna poprzez przejęcie na własność nieruchomości skarżącemu bez przyznania odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonym postanowieniu.
Na rozprawie w dniu [...] listopada 2019r. skarżący podtrzymał skargę, akcentując okoliczności wskazujące jego zdaniem na brak podstaw prawnych do przejęcia z mocy prawa części jego nieruchomości, która nie została formalnie wydzielona, na rzecz Powiatu N. . Powołując się na art. 21 ust. 2 Konstytucji RP skarżący zarzucił, że organy administracji pozbawiły go własności i nie chcą wypłacić należnego odszkodowania.
Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, albowiem dokumenty te zawarte są w aktach administracyjnych sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie oznacza to, że sądowoadministracyjnej kontroli legalności na skutek skargi zostało poddane postanowienie o charakterze formalnym, które nie rozstrzyga merytorycznie w zakresie pozytywnym ani negatywnym o zasadności żądania wnioskodawcy. Nie mogły zatem odnieść w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej zamierzonego skutku zarzuty skargi i zażalenia naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, dotyczące kwestionowanych przez stronę skarżących podstaw merytorycznych wydania niekorzystnej uprzedniej decyzji Starosty [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za przejętą z mocy prawa na własność powiatu część nieruchomości.
Na podstawie analizy całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego Sąd stwierdził, że zarzuty skargi określone w jej pkt 1 okazały się jednak zasadne. Wojewoda, całkowicie pomijając trafne zarzuty zażalenia, nie odnosząc się do nich jakkolwiek w uzasadnieniu skarżonego postanowienia – utrzymując w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] lutego 2019r. naruszył zasady ogólne i inne przepisy postępowania administracyjnego, pozbawiając w istocie stronę prawa do rozpoznania jej sprawy o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości w drugiej instancji.
Wobec treści uzasadnień postanowień organów administracji obydwu instancji w rozpoznawanej sprawie, koniecznym jest podkreślenie jak ustawodawca określił zasadnicze obowiązki organów administracji publicznej rozstrzygających indywidualną sprawę administracyjną obywatela w postępowaniu administracyjnym. Wynikają one wprost z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 2096 z późn.zm., dalej "k.p.a").
Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy (art. 7b). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1). Zgodnie z art. 9 k.p.a., są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W myśl art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 16 § 1 zdanie pierwsze decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne.
Kwestie odwołania regulują przepisy rozdziału 10 k.p.a. Tak więc od decyzji wydanej w pierwszej instancji (tu Starosta [...]) służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy – tu Wojewoda (art. 127 § 1 i 2). Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania (art. 128). Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Wnosi się je w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
W myśl art. 133 k.p.a. organ administracji publicznej który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132.
W rozpoznawanej sprawie przedmiot skargi stanowi postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2019r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019r. o odmowie wszczęcia, na wniosek skarżącego z [...] stycznia 2019r., postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną (położoną w M. gmina S. oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha).
Organy zgodnie ustaliły, że zaistniała formalna przesłanka odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, w rozumieniu art. 61a K.p.a., bowiem uprzedni wniosek skarżącego o tożsamej treści z dnia [...] grudnia 2018r. został już załatwiony decyzją Starosty [...] z [...] stycznia 2019r. w sprawie odmowy ustalenia wysokości odszkodowania. Decyzja stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2019r. Stanowisko to kwestionuje skarżący, zarzucając między innymi, że organy nie podjęły wszelkich niezbędnych czynności dla wyjaśnienia istoty i rzeczywistej treści jego podania z dnia [...] stycznia 2019r., któremu winny nadać bieg jako kierowanemu do Wojewody odwołaniu od ww. negatywnej dla strony decyzji Starosty, a nie jako nowemu wnioskowi w tej samej sprawie.
Wobec istoty sporu w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, należy zgodzić się ze skarżącym, iż na skutek niedostatecznie wnikliwego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wynikającego z nich charakteru spornego podania, niezależnie nawet od jego literalnego brzmienia, organy przedwcześnie i niewłaściwie zinterpretowały oraz zakwalifikowały charakter prawny, skierowanego do Wojewody podania skarżącego z [...] stycznia 2019r. zatytułowanego "wniosek o przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość".
Nie budzi wątpliwości, iż charakter podania strony, zwłaszcza działającej w sprawie samodzielnie i nie mającej dostatecznego rozeznania prawnego, należy interpretować nie tylko uwzględniając jego tytuł i dosłowne brzmienie żądania, lecz w przypadku rodzących się wątpliwości, zwłaszcza gdyby mogło to skutkować pozbawieniem strony konkretnych praw - organ winien dążyć do wyjaśnienia rzeczywistej woli i zamiaru strony wnoszącej podanie. Obowiązek ten wynikający bezpośrednio z cytowanych przepisów prawa (art. 7, 7b art. 9 k.p.a.), nabiera tym bardziej znaczenia, gdy pozostaje w toku zainicjowane przez obywatela postępowanie administracyjne zmierzające do uzyskania przez niego konkretnego prawa. Wszakże ustawodawca jednoznacznie wskazał, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Tym obowiązkom nie zadośćuczyniły organy administracji orzekające w niniejszej sprawie. Nie podjęły one niestety żadnych kroków aby wyjaśnić ze skarżącym, czy w istocie w związku z wniesieniem do Wojewody spornego podania z [...] stycznia 2019r., podaniem tym zamierza odwołać się od negatywnej decyzji organu I instancji, bo nie jest z niej z przyczyn oczywistych zadowolony, czy też rezygnując z tego prawa składa nowy wniosek w tej samej sprawie. Wezwanie o wyjaśnienie tej kwestii winno jednocześnie zawierać pouczenie o konsekwencjach prawnych, aby strona nie poniosła szkody jedynie na skutek nieznajomości prawa).
Tymczasem jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2019r. ([...]) Starosta [...], po rozpoznaniu wniosku Z. I. z [...] grudnia 2018r., odmówił ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną z mocy prawa na rzecz Powiatu N. , położoną w M. gmina S. nr ewid. działki [...] o pow. [...]. Decyzja zawierała pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do Wojewody za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że decyzja ta została doręczona stronie [...] stycznia 2019r. Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania, od tej ewidentnie niekorzystanej decyzji, do organu drugiej instancji upływał dla skarżącego z dniem [...] stycznia 2019r.
Jak już wskazano spornym podaniem z [...] stycznia 2019r. skarżący zwrócił się bezpośrednio do Wojewody (wpływ [...].01.2019r.) z wnioskiem "o przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość", w którym sformułował żądnie przyznania odszkodowania za tę samą przejęta z dniem [...].12.1998r. nieruchomość – działa nr [...]. Nie jest sporne w sprawie, że treść wniosku stanowiła powielenie pierwotnego wniosku rozstrzygniętego już w pierwszej instancji decyzją Starosty N. z [...] stycznia 2019r.
Nie budzi wobec tego wątpliwości, że sporne podanie zostało wniesione przez stronę w terminie otwartym dla niej do wniesienia odwołania od oczywiście negatywnej decyzji organu pierwszej instancji. Ta konstatacja winna wyznaczać kierunek dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego po pierwsze przez organ I instancji, a z pewnością przez organ odwoławczy wobec jednoznacznych zarzutów zażalenia.
Należy zważyć, że po wpływie podania z [...] stycznia 2019r. bezpośrednio do Wojewody, w związku z brakiem odniesienia się w jego treści jakkolwiek do okoliczności wydania decyzji Starosty z [...] stycznia 2019r., czy też jej kwestionowania prawidłowa była czynność tego organu, polegająca na stwierdzeniu swej niewłaściwości do orzekania o ustaleniu odszkodowania (art. 73 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną) i przekazaniu podania organowi właściwemu (tu Staroście N. ), zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie.
W myśl § 2 podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Wojewoda nie dopełnił zasadniczego warunku uznania tej czynności za w pełni skuteczną wobec strony, bowiem wbrew treści ww. przepisu nie zawiadomił o tym przekazaniu wnoszącego podanie. Nie wynika z akt sprawy aby takiego zawiadomienia dokonał wobec skarżącego. Tym samym skarżący nie dowiedział się, że jego podanie zostało przekazane jako ponowny wniosek z tym samy żądaniem do tego samego organu.
Jedyną dalszą czynnością, którą podjął w sprawie Starosta [...], było wydanie postanowienia z [...] lutego 2019r. o odmowie wszczęcia ponownego postępowania w tożsamej sprawie na podstawie art. 61a k.p.a., w którym samodzielnie zakwalifikował podanie jako ponowny wniosek, bez wezwania strony do wyjaśnienia wątpliwości co do istoty i charakteru jej żądania. Budzi to tym bardziej wątpliwości, iż o ile podanie z [...] stycznia 2019r. w istocie miałoby stanowić, jak wynika z zażalenia, odwołanie do organu II instancji wobec niekorzystnej decyzji Starosty z [...] stycznia 2019r., to do czasu rozpoznania odwołania przez organ odwoławczy decyzja organu I instancji z pewnością nie była jeszcze ostateczna.
Sąd zważył, iż organ I instancji naruszył wskazane przepisy postępowania, w szczególności zasadę dwuinstancyjności postępowania, dowolnie samodzielnie uznając, że skarżący gdyby miał dostateczne rozeznanie co do charakteru odwołania od decyzji odmawiającej przyznania mu wnioskowanego odszkodowania za przejęcie przez Powiat N. z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, przy jednoczesnej niedopuszczalności ponownego wnioskowania do organu odwoławczego o rozstrzygniecie tożsamej podmiotowo i przedmiotowo sprawy nie doprecyzowałby charakteru swego podania z [...] stycznia 2019r. – jako odwołania od decyzji Starosty N. z [...] stycznia 2019r.
Z kolei żadnych wątpliwości w tym zakresie nie mógł już mieć Wojewoda rozpoznając zażalenie skarżącego od postanowienia Starosty z [...] lutego 2019r., bowiem strona jednoznacznie i wprost zarzuciła właśnie organowi pierwszej instancji niedostateczne wyjaśnienie tej kwestii i nienadanie podaniu z [...] stycznia 2009r. biegu jako odwołaniu od wskazanej decyzji. Wobec powyższego organ odwoławczy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, uwzględniając także uprzednie własne uchybienie przepisowi art. 65 § 1 k.p.a., zgodnie z cytowanymi przepisami oraz art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. winien uchylić zaskarżone zażaleniem postanowienie Starosty o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, że podaniu skarżącego z [...] stycznia 2019r. należy nadać dalszy bieg jako odwołaniu od decyzji Starosty N. z [...] stycznia 2019r.
W konsekwencji należy stwierdzić, że utrzymując w mocy wadliwe prawnie postanowienie organu pierwszej instancji – organ odwoławczy naruszył przepisy art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 61a i art. 128, a także art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie odniósł się do zasadniczych zarzutów zażalenia.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania wynikające z uzasadnienia wyroku, nadając dalszy bieg podaniu skarżącego z [...] stycznia 2019r. jako odwołaniu od kwestionowanej przez skarżącego decyzji Starosty N. z [...] stycznia 2019r. o odmowie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Na rozprawie skarżący cofnął wniosek o zwrot kosztów postępowania, zatem zgodnie z art. 199 i art. 210 § 1 p.p.s.a. nie orzeczono w tym zakresie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło