II SA/Bd 522/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2007 r. sprawy ze skargi H.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało H.G. przyznania dodatku mieszkaniowego. Kolegium stwierdziło, że dochód na 1 osobę w gospodarstwie domowym skarżącej wynosi 676,64 zł brutto i przekracza kwotę najniższej emerytury. Wobec tego należy zastosować art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734; z późn. zm.), zgodnie z którym w przypadku jeżeli średni miesięczny dochód jest równy lub wyższy od kwoty najniższej emerytury, wysokość dodatku stanowi różnicę pomiędzy wydatkami przypadającymi na powierzchnię normatywną, a wydatkami ponoszonymi przez skarżącą w wysokości 15 % dochodu jej czteroosobowego gospodarstwa. Zdaniem organu dla dokonania wyliczenia wysokości dochodu w rodzinie należy przyjmować dochody brutto, a nie te otrzymywane "na rękę". Organ odwoławczy wskazał także sposób obliczenia wydatków na zajmowany przez skarżącą lokal. Powołując się na przepis art. 6 ust. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych Kolegium stwierdziło, że jeżeli osoba zamieszkuje w lokalu niewchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu gminy, do wydatków przyjmowanych dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego zalicza się wydatki, które w wypadku najmu lokalu mieszkalnego byłyby pokrywane w ramach czynszu, lecz wyłącznie do wysokości czynszu, jaki obowiązywałby dla danego lokalu, gdyby lokal ten wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy. Kolegium podkreśliło także, że przyjmowane dla potrzeb obliczeń kwoty ryczałtów za brak mediów są z reguły niższe niż rzeczywiste wydatki na zakup opału. Według organu przy tak przyjętych zasadach całkowite wydatki, z uwzględnieniem ryczałtów, wynoszą 392,83 zł. Po ustaleniu, że 15 % udział dochodów gospodarstwa domowego skarżącej w kosztach utrzymania mieszkania wynosi 405,98 zł (15 % z kwoty 2706,54 zł), Kolegium wyliczyło, iż różnica pomiędzy wydatkami normatywnymi a powyższym udziałem wyraża się liczbą ujemną: -13,15 zł. Dowodzi to, w opinii Kolegium, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość dodatku mieszkaniowego i odmówił jego przyznania. W skardze do sądu administracyjnego H.G. wskazała na swoją trudną sytuację życiową podkreślając, że po śmierci pięciorga dzieci (w tym dwojga w wypadku samochodowym) oraz męża samotnie wychowuje pozostałe dzieci – dwoje dorosłych obecnie synów i córkę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Ponadto podkreślając prawidłowość obliczeń organu pierwszej instancji, organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż wyliczona wysokość dodatku mieszkaniowego byłaby liczbą ujemną. Sytuacja ta zdaniem organu spowodowana jest tym, że powierzchnia lokalu skarżącej – 71,08 m2, znacznie przekracza powierzchnię normatywną dla 4 osób tj. 55 m2, a do obliczeń przyjmowano wydatki na powierzchnię normatywną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istotną kwestią, która zadecydowała o odmowie przyznania skarżącej świadczenia, było określenie wysokości dochodów jej gospodarstwa domowego. Ustalenie, iż 15 % część tegoż dochodu wynosi 405, 98 zł spowodowało bowiem, że przy normatywnych wydatkach na lokal w wysokości 392,83 zł różnica pomiędzy owymi wydatkami a 15 % częścią dochodów wyraziła się liczbą ujemną, uniemożliwiając tym samym przyznanie dodatku. Na dochód gospodarstwa domowego skarżącej składa się m.in. wynagrodzenie otrzymywane przez jej syna z tytułu wykonywanej pracy. We wniosku o przyznanie dodatku nie zaznaczono jednak, czy wykazany dochód z tego tytułu jest dochodem o jakim mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, tj. czy jest to przychód po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. W aktach sprawy brak jest przy tym zaświadczenia z zakładu pracy, o którym mowa w dołączonym do akt oświadczeniu syna skarżącej, T., a które mogłoby powyższą wątpliwość wyjaśnić. Nie wyjaśniając tej okoliczności zarówno organ odwoławczy, jak też organ pierwszej instancji uchybiły wynikającemu z art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a.") obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co powinno się dokonać poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Ponieważ wspomniane wynagrodzenie stanowi ponad 1/3 dochodu gospodarstwa, ustalenie w tym przedmiocie jest istotne, a uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Określając wysokość wydatków normatywnych na lokal Prezydent Miasta [...] nie wskazał, w oparciu o jaką konkretnie uchwałę Rady Miasta, jaki konkretnie przepis tej uchwały, zostało dokonane owo obliczenie. Organ uchybił tym samym obowiązkowi uzasadnienia prawnego i faktycznego wydanej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.) w sposób, który zarówno stronie jak i obecnie Sądowi uniemożliwia kontrolę poprawności wydania decyzji. Uchybienia tego nie naprawił organ odwoławczy. Ponadto należy dostrzec, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie posługuje się wskazanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pojęciem "dochodów brutto". W szczególności nie ma o nim mowy w częściowo cytowanym przez Kolegium art. 3 ust. 3 tej ustawy. Kolegium nie określiło, co rozumie przez "dochody brutto", przeciwstawiło tylko temu pojęciu dochód otrzymywany "na rękę". O dochodzie "na rękę" mówi się potocznie w związku z wynagrodzeniem otrzymywanym przez pracowników (osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę), dla których z kolei potocznie "dochód brutto" to w istocie przychód – tj. określona przez pracodawcę kwota wynagrodzenia przed jej zmniejszeniem o koszty uzyskania przychodów, zaliczkę na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne. Tymczasem zgodnie z ww. art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych "za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu". Przyjęta zatem przez Kolegium wykładnia pojęcia "dochód" zrównująca to pojęcie z "dochodem brutto" jest sprzeczna z treścią cytowanego art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Ocena, czy wykładnia ta miała wpływ na wynik sprawy nie jest jednak możliwa bez naprawienia wskazanych wyżej uchybień proceduralnych. Możliwe bowiem, że pomimo błędnej wykładni do obliczeń dochodu gospodarstwa przyjęto dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości uwzględniającej treść art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W ponownym postępowaniu organy powinny przede wszystkim uzupełnić materiał dowodowy w celu ustalenia dochodu gospodarstwa skarżącej. Ustalając dochód powinny ustalić jego wysokość zgodnie z definicją wskazaną w art. 3 ust. 3 o dodatkach mieszkaniowych. Wyliczając zaś wysokość wydatków na lokal – organy powinny precyzyjnie wskazać źródło (konkretny przepis konkretnej uchwały Rady Miasta) będący podstawą ustalenia, iż zaliczono tylko takie wydatki, które w wypadku najmu lokalu mieszkalnego w zasobie mieszkaniowym gminy byłyby pokrywane w ramach czynszu, oraz iż przyjęto wysokość tych wydatków w kwocie nie większej niż wysokość czynszu, jaki obowiązywałby dla danego lokalu, gdyby lokal ten wchodził w skład owego zasobu. Ze względu na powyższe, na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.