II SA/Bd 522/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2008r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr SKO-[...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku na dożywianie) oddala skargę. II SA/Bd 522/08 II SA/Bd 522/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej " B." w B. z dnia [...] lutego 2008r. Nr[...]. o zwrocie przez J. G. nienależnie pobranego świadczenia w formie zasiłku celowego na dożywianie w kwocie [...] zł. za okres od września 2005 do października 2006 roku. Powyższe rozstrzygniecie wydano w oparciu o następujące ustalenia. J. G. występując o przyznanie wskazanego świadczenia w dniu [...] lipca 2002 r. podał, że jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych dochodów. Organ I instancji dokonał weryfikacji składanych przez J. G. oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej od momentu ubiegania się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. W dniu [...] października 2006 r. w wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdził, iż wnioskodawca nabył z dniem [...] listopada 2000 roku spadek po matce. Uzyskał w ten sposób własność mieszkania położonego przy ulicy [...] prawo do [...]akcji TP S.A. na ogólna kwotę [...] zł. Stał się również współwłaścicielem w częściach ułamkowych czterech nieruchomości na terenie miasta: przy ulicy [...]. Niniejszy spadek podległ opodatkowaniu, przy czym określona przez Urząd Skarbowy kwota zobowiązania podatkowego wynosiła [...] zł. i została przez J. G. uiszczona. Na podstawie informacji udzielonej przez F. S. M. w B. ustalono, że wnioskodawca w dniu [...] stycznia 2002 r. sprzedał mieszkanie przy ulicy [...]. Z tego tytułu uzyskał kwotę [...] zł. Wobec powyższych okoliczności Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej "B." w B. wskazaną decyzją orzekł o zwrocie należności z tytułu pobranych świadczeń w formie zasiłku – jako nienależnych. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie w odwołaniu J. G. argumentował, że od [...] lipca 2002 r., kiedy zwrócił się o wsparcie do pomocy społecznej do grudnia 2006 r., czyli uzyskania zatrudnienia, nie osiągał żadnych dochodów. Jak wskazał, organ przyznający pomoc posiadał wiedzę o prowadzonym postępowaniu spadkowym, odnośnie którego sprawa nie jest jeszcze zakończona i nie wymagał od niego przedłożenia dokumentacji dotyczącej spadku. Nadto był na bieżąco informowany o trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. J. G. podał, że jest inwalidą i czeka go operacja naczyń serca. Organ odwoławczy stwierdził, iż J. G. występując o pomoc w lipcu 2002r. zataił stan swojego majątku i w efekcie wyłudził nienależne mu świadczenie, za bezsporne uznał że uzyskanie przez wnioskodawcę spadku po matce ([...]r.), jak i sprzedaż lokalu ([...]r.) miały miejsce przed jego wystąpieniem o przyznanie mu pomocy. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. G .nie był osobą ubogą i nie wymagał pomocy. Występując o wskazane świadczenia był świadomy wielkości posiadanego majątku. Organ odwoławczy uznał, że świadczenie pobrane przez wnioskodawcę było nienależne i zgodnie z art. 98 ustawy o pomocy społecznej podlega zwrotowi. Nadto, fakt "schorowania" skarżącego i jego niepełnosprawność nie ma znaczenia dla realizacji tego obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy J. G. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponownie wskazał na prawdziwość składanych oświadczeń dotyczących posiadanego majątku wywodząc, że gdy starał się o przyznanie pomocy był osobą bezrobotną bez żadnych dochodów. Argumentował, że faktu uzyskania spadku po matce nie ukrywał. Zakwestionował stwierdzenie organów orzekających, że występując o przyznanie mu wskazanego świadczenia nie był osobą ubogą i nie wymagał pomocy. Argumentował, iż sprzedaż akcji i mieszkania były koniecznością związaną z obowiązkiem zapłacenia podatku. Pozostałe środki przeznaczał na bieżące utrzymanie, a upływ 6 lat sprawia, iż nie jest w stanie precyzyjne określić ponoszonych wówczas wydatków. W ocenie skarżącego zwrot niniejszej kwoty, uwzględniając jego stan zdrowia i konieczność ponoszenia kosztów leczenia, będzie stanowił dla niego znaczne obciążenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy stwierdzić, iż sądowa kontrola aktów administracji publicznej sprawowana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Innymi słowy zaskarżone do sądu rozstrzygnięcie może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem oraz czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przeprowadzając, według powyższych wskazań, ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z założeniami i celem ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym zakresie, na zasadzie partnerstwa z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem Katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi (art. 2 ustawy). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa powyżej przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ustawy). Należy również podkreślić, że w świetle art. 109, 106 ust. 5 i 98 tej ustawy na osobie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej spoczywa obowiązek informowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie jej sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia. Decyzję administracyjną przyznającą takiej osobie świadczenie pomocowe, organ zobowiązany jest zmienić lub uchylić na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, czy też w przypadku pobrania nienależnego świadczenia. Świadczenie nienależnie pobrane podlega bowiem zwrotowi od osoby, która korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej. Ubiegający się o świadczenie z pomocy społecznej obowiązany jest udzielić organowi prowadzącemu postępowanie wszelkich informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, choćby uznawał je za nieistotne, ponieważ to nie do niego, a do organu należy ich ocena w kontekście żądanego świadczenia. Nie ulega wszak wątpliwości, że pomoc społeczna świadczona jest z pieniędzy podatników i, jak wynika z ustawy o pomocy społecznej, jej celem jest przede wszystkim wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, natomiast nie ma ona na celu zapewnienia stałego źródła utrzymania jej podopiecznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2006 r. sygn. I OSK 314/06, Lex nr 275541). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wskazanych wyżej obowiązków skarżący nie dopełnił. Analiza kart prowadzi do wniosku, że ubiegając się o przyznanie świadczenia w 2002 roku J. G. w wywiadach wskazywał na brak dochodów, a jedynie incydentalnie przyznawał się do dochodów z tytułu pracy dorywczej ( np. wywiad [...]r.). Jak zeznał, utrzymywał się z zasiłków celowego bądź okresowego. Dopiero w oświadczeniu [...] października 2006 J. G. wspomniał, iż jest współwłaścicielem kamienicy w której zamieszkuje. Zainicjowane tym zeznaniem czynności mające na celu ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego wykazały, że zgodnie z zeznaniem podatkowym z dnia [...] listopada 2001 r., przedłożonym organowi w dniu [...] lutego 2007r. skarżący posiada majątek w postaci: 1) własności lokalu mieszkalnego, 2) współwłasności czterech kamienic, 3) posiada [...] akcji TP S.A. o wartości [...] zł. Nadto, co wynikło z pisma F. S. M. w B. J. G. w styczniu 2002 roku sprzedał mieszkanie. Uzyskał w ten sposób kwotę [...] tyś zł. W niniejszej sprawie za bezsporny należy zatem uznać fakt, iż ubiegając się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej skarżący nie ujawnił wszystkich okoliczności związanych z posiadanym majątkiem i środkami uzyskanymi z tytułu zbycia jego części. Składając oświadczenia o swojej sytuacji finansowej J. G. był w posiadaniu dokumentów, które były odzwierciedleniem jego rzeczywistych zasobów i możliwości finansowych. Mimo wynikającego z ustawy obowiązku informowania i współpracy z organem przyznającym świadczenie dokumentów tych nie ujawnił. W ocenie Sądu zasadnie uznano, iż przyznana skarżącemu pomoc we wskazanym zakresie była świadczeniem nienależnym i jako taka winna ulec zwrotowi. Ustawa nie dopuszcza bowiem wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mają możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych z posiadanych środków, a czego nie czynią z własnej woli bądź wyboru. Z takim działaniem mamy do czynienia w przypadku skarżącego. Sąd uznał również, że organ orzekający zasadnie przyjął, iż przy takim stanie majątku i świadomości tego faktu już przed datą przyznania pomocy - nie można mówić o tym, aby spłata nienależnego świadczenia stanowiła dla skarżącego "nadmierne obciążenie" (art. 104 § 4 ustawy) tym bardziej, że jak wynika z zaświadczenia wystawionego przez Centrum Promocji i Reklamy z dnia [...] października 2007r,. posiada on dochód z tytułu wykonywanej pracy w kwocie brutto [...]zł. miesięcznie. Ze względu na powyższe uznając, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszeń zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) oddalił skargę.