II SA/Bd 528/11

Dnia 10 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant: Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2011 roku sprawy ze skargi D. P. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej postanawia odrzucić skargę W orzeczeniu z dnia [...] lutego 2011r. Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] ustaliła, że na schorzenia powodujące trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej D. P. – skarżącego, składają się, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz.80) określone w § 68 p.3 i §74 p.2 schorzenia powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej, a także schorzenia współistniejące wymienione w § 24 p.1, § 3 p.1., § 3 p. 1 oraz bez § nerwoból międzyżebrowy. Komisja wskazała, ze schorzenia wymienione w pkt. 214 rozp. pozostają w związku ze służbą wojskową jako następstwo wypadku – podstawa orzeczenie RWKL w [...] Nr [...]. Pozostałe schorzenia bez związku ze służbą wojskową, Związki schorzeń ze służbą wojskową określono w oparciu o orzeczenia RWKL w [...]. Komisja określiła inwalidztwo w/g ustawy z dnia 10.12.1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004r. Nr 8 poz.66 z późn.zm.), w ten sposób, że skarżacego: a/ zaliczyła do trzeciej grupy Inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia b/ zaliczyła do trzeciej grupy Inwalidztwa w związku ze służbą wojskową c/ zaliczyła do trzeciej grupy Inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku z tytułu, którego przysługują świadczenia odszkodowawczego, d/ inwalidztwo istnieje od - Inwalidztwo trzeciej grupy z ogólnego stanu zdrowia i trzeciej grupy w związku ze służbą wojskową, jako następstwo wypadku istnieje od dnia [...].1997r., e/ zdolność do pracy - badany jest zdolny do pracy f/ niezdolność do samodzielnej egzystencji - brak ustaleń g/ niezdolność do samodzielnej egzystencji istnieje od – brak ustaleń h/ termin badania kontrolnego - inwalidztwo trwałe. W złożonym odwołaniu od powyższego orzeczenia, skarżący podniósł szereg zarzutów procesowych. Wywodził, że komisja: - była związana służbowym poleceniem Przewodniczącego CWKL, - nie zawiadomiła go o terminie czynności orzeczniczych, - orzeczenie wydała bez przeprowadzenia badań lekarskich, - nie zaopatrzyła orzeczenia w podpisy członków składu orzekającego, - pominęła załączony przez stronę dowód w postaci protokołu badań sądowo-lekarskich z [...].2010 r., - naruszyła zasadę prawdy obiektywnej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim jednak w jego ocenie, jego stan zdrowia kwalifikował go do stwierdzenia, że organiczne zaburzenia osobowości pozostają w związku ze służbą wojskową jako następstwo wypadku z [...].1995 r. i ograniczają zdolność do pracy zawodowej, jak też kwalifikują do zaliczenia go do II grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia oraz do II grupy inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po rozpoznaniu odwołania, orzeczeniem z [...]2011 r., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu swego orzeczenia stwierdziła, że zaskarżone orzeczenie nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a. gdyż nie kończy toku postępowania, a decyzją administracyjną w tym toku będzie decyzja Dyrektora WBE w [...], która podlega zaskarżeniu w ustawowym terminie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Dopiero wówczas sąd ten wyda właściwy w tym względzie wyrok. Z tego też względu w ocenie rejonowej wojskowej komisji lekarskiej, przedstawiona opinia biegłego sądowego psychiatry nie jest wiążąca dla wojskowej komisji lekarskiej gdyż sporządzona została do innych celów i do kompetencji sądu pracy i ubezpieczeń społecznych należy ocena tej opinii. Organ podniósł, że ze wskazanych względów, zarzut nieuwzględnienia opinii jest nietrafny. Komisja rejonowa wyjaśniła, że orzeczenie pierwszoinstancyjne wydano po rozpatrzeniu sprawy przez Przewodniczącego Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w trybie § 32 w/wym. rozporządzenia, a jego decyzja z [...].2010 r. zawiera szczegółową analizę dot. stanu zdrowia strony i zalecenia orzecznicze dla organu I instancji. Orzeczenie to jest wiążące dla organów obu instancji. Komisja rejonowa zakwestionowała zasadność zarzutu w przedmiocie twierdzenia, że zaskarżone orzeczenie nie jest podpisane przez skład orzekający, jak też wyjaśniła, że sam fakt niezdolności do zawodowej służby wojskowej w charakterze żołnierza zawodowego nie jest równoznaczny z ograniczeniem do pracy zarobkowej, co jasno wynika z ustawy z dnia 10.12.1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W skardze złożonej do sądu, skarżący podniósł zarzuty procesowe, które przedstawił już w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej odrzucenie wskazując, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej nie jest decyzją administracyjną albowiem nie kończy toku postępowania, a decyzją administracyjną jest decyzja dyrektora wojskowego biura emerytalnego, od której dopiero przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Prezentując powyższe stanowisko, organ powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z 27 października 1999 r., podjętą w sprawie III ZP 9/99 (OSNAP 2000/5/167), jak i na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym na sprawy II SA/Bd 22/09 i II SA/Bd 23/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), dalej powoływanej jako: p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w postępowaniach kończących się decyzjami, postanowieniami lub aktami, które wskazano wyżej. Natomiast jak wynika z art. 58 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Właśnie taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. Skarżący był zawodowym żołnierzem a obecnie jest wojskowym rencistą i stara się o zmianę grupy inwalidzkiej z III na II, jak i o ustalenie związku tej grupy ze służbą wojskową. W stosunku do skarżącego miały więc zastosowanie przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Prowadzi to do wniosku, że sprawy te - w razie wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego - podlegają orzecznictwu sądów pracy i ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) o inwalidztwie żołnierzy i związku tego inwalidztwa ze służbą wojskową orzekają wojskowe komisje lekarskie. Od orzeczenia komisji lekarskiej przysługuje zainteresowanemu oraz organowi emerytalnemu odwołanie do komisji lekarskiej wyższego stopnia (art. 21 ust. 4 cyt. ustawy). Natomiast stosownie do art. 31 niniejszej ustawy prawo do zaopatrzenia emerytalnego ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny i od tej decyzji służy odwołanie według zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżone orzeczenie, jak i je poprzedzające nie stanowią decyzji administracyjnej podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jest to jedynie orzeczenie na podstawie, którego wojskowy organ emerytalny wydaje decyzję w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego w postaci wojskowej renty inwalidzkiej. Kontroli sądowej poddane zostały zatem tylko decyzje w sprawie prawa do zaopatrzenia emerytalnego z wyłączeniem odrębnej kontroli orzeczeń wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie. Kontrola prawidłowości stanowiska orzeczniczego prezentowanego w takim orzeczeniu wojskowej komisji lekarskiej dokonywana jest w ramach rozpoznawania odwołania od decyzji wojskowego biura emerytalnego. Zgodnie z art. 476 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (kpc), sprawy w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczące emerytur i rent są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Stosownie zaś do art. 477 § 1 kpc, sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów okręgowych z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Wobec powyższego należy stwierdzić, że ustawodawca, sprawy dotyczące emerytur i rent przyznawanych przez wojskowe organy emerytalne przekazał do kognicji sądów powszechnych. W postępowaniu przed sądem powszechnym kwestionując zasadność decyzji odmawiającej przyznania prawa do wojskowej renty inwalidzkiej można jednocześnie zakwestionować wydane dla potrzeb postępowania rentowego orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej. Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 października 1999 r., IIIZP 9/99 (OSNAP 2000/5/167), podkreślając, że ustawodawca w przepisach dotyczących chorób, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze i rentowe, nie przewiduje, że ustalenia dotyczące związku ze służbą wojskową ma przyjmować formę decyzji administracyjnej. Sąd Najwyższy zauważył, że zachodzi tu wyraźna analogia do orzecznictwa lekarzy orzeczników, którzy nie wydają decyzji administracyjnych, a orzeczenia, które stanowią dopiero podstawę dla organu rentowego do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Ze stanowiskiem tym zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny, co wyraził w Postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów z 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/00. Wyjaśnił w nim pogląd, że: "orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach dwóch ustaw: z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP i z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ze względu na jednolity, administracyjny tryb postępowania zarówno w kwestii zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do tej służby, orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tej kwestii są wiążące dla innych organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub zwolnieniu z tej służby i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego". W świetle powyższego nie można zgodzić się z prezentowanym poglądem skarżącego, że w pewnym zakresie zaskarżone orzeczenia są decyzjami administracyjnymi i podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Trzeba też pamiętać, że w zaskarżonych orzeczeniach ustalenie schorzeń powodujących niezdolność do zawodowej służby wojskowej oraz związku pomiędzy stwierdzoną chorobą a służbą wojskową, służy rozstrzygnięciu kwestii przyznania określonego świadczenia rentowego przysługującego na podstawie innego uregulowania niż ustawa z 21 listopada 1967 r., o powszechnym obowiązku obrony R.P., czy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Wreszcie dodać trzeba, że jakkolwiek skarżący nie skupiał się wyłącznie na kwestionowaniu związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową, lecz podważał też prawidłowość postępowania komisji wojskowych, to jednak oczywistym jest, że jego celem jest ustalenie katalogu schorzeń w kontekście ich związku ze służbą wojskową, a więc ustalenia prawa do świadczeń oraz ich zakresu i wysokości. Sprawy te rozstrzygają inne organy w drodze decyzji administracyjnych od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Ponieważ skarga dotyczy orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obu instancji w zakresie uznania związku schorzeń ze służbą wojskową oraz zaliczenia do określonej grupy inwalidzkiej, a nie odnosi się do kwestii kategorii zdrowotnej, zdolności do czynnej służby wojskowej lub zwolnienia z tej służby, to należy stwierdzić niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego. Takie samo stanowisko zajął w analogicznej sprawie również Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 22 października 2008 r., sprawie IV SA/Wr 211/08, jak również w stosunku do skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w postanowieniu z 23 lutego 2009 r., w sprawie II SA/Bd 23/09. W świetle powyższego na podstawie przepisu art. 58 §1 pkt1 p.p.s.a.. orzeczono jak w sentencji postanowienia.