II SA/Bd 529/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. G. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 529/17 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu [...] czerwca 2018 r. (uzupełniony [...] lipca 2018 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, która uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości 900 zł miesięcznie. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 40 ha, z którego jak wskazał nie uzyskuje żadnego dochodu. Ponadto podał, że jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2, zabudowań gospodarskich, maszyn rolniczych, bydła 43 sztuki, trzody 50 sztuk. Oświadczył, że posiada oszczędności w kwocie 400 zł. Skarżący podał również, że posiada zobowiązania i stałe wydatki gospodarstwa domowego, na które składają się: kredyt inwestycyjny na zakup ziemi (160.335,00 zł), dzierżawa gruntów rolnych (50.000,00 zł), nawozy (30.000,00 zł), środki ochrony rośli (15.000,00 zł), ubezpieczenia upraw (10.000,00 zł), paliwo (25.000,00 zł). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 lipca 2018r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu 22 sierpnia 2018 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, która uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości 900 zł miesięcznie. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 40 ha, z którego jak wskazał nie uzyskuje żadnego dochodu. Ponadto podał, że jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2, zabudowań gospodarskich, maszyn rolniczych, bydła 43 sztuki, trzody 50 sztuk. Oświadczył, że posiada oszczędności w kwocie 400 zł. Skarżący podał również, że posiada zobowiązania i stałe wydatki gospodarstwa domowego, na które składają się: kredyt inwestycyjny na zakup ziemi (160.335,00 zł), dzierżawa gruntów rolnych (50.000,00 zł), nawozy (30.000,00 zł), środki ochrony rośli (15.000,00 zł), ubezpieczenia upraw (10.000,00 zł), paliwo (25.000,00 zł). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 lipca 2018 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu [...] sierpnia 2018 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując na trudną sytuację materialną. W związku z tym, że oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a. okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, pełnomocnik skarżącego został zobowiązany na podstawie zarządzenia sędziego WSA z dnia 10 września 2018r., przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące stanu majątkowego skarżącego, dochodów i stanu rodzinnego w terminie 10 dni, w szczególności: 1/ aktualnych dokumentów wykazujących wysokość uzyskiwanych przez stronę skarżącą oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów z tytułu: umowy o pracę, diet, stypendiów, renty, emerytury, najmu, dzierżawy, prac dorywczych lub sezonowych, działalności gospodarczej, rolniczej, stażu itp.; 2/ przedłożenie aktualnych – z okresu trzech miesięcy – dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny wnioskodawcy (wyżywienie, leczenie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych); 3/ oświadczenia, z jakich źródeł wnioskodawca pokrywa wydatki związane z czynnościami wysadzania nowych upraw w gospodarstwie, 4/ wskazania i udokumentowania wysokości rat spłacanych kredytów; 5/ przedłożenie spisu posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe za ostatnie trzy miesiące, 6/ udokumentowanie wysokości środków pomocowych otrzymanych z ARiMR w 2016 -2018 roku, 7/ udokumentowanie wielkość przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych za 2016 -2018 roku, 8/ określenie wysokość kosztów poniesionych na wykonywanie działalności rolniczej w 2016 -2018 roku, 9/ zaświadczenia że strona skarżąca jest objęta ubezpieczeniem społecznym rolników i opłaca składki na to ubezpieczenie 10/ wyjaśnienia czy wnioskodawca opłaca podatek dochodowy i w jakiej formie lub czy prowadzi dział specjalny produkcji rolnej (wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt), 12/ zaświadczenia od właściwego organu Gminy o wysokości rocznego dochodu z należącego do skarżącego gospodarstwa rolnego. 13/ wyjaśnienia czy korzysta z pomocy społecznej wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt (decyzja przyznająca świadczenie) lub z pomocy rodziny i w jakiej wysokości wraz dowodami potwierdzającymi ten fakt (np. przelew bankowy), Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 września 2018r. (k. 77 akt sądowych). W wyznaczonym terminie skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu. Nie nadesłał też wymaganych dokumentów. Analiza informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i finansowej strony, zawartych jedynie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozwala na przyjęcie, że skarżący wyjaśnił okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Ilość posiadanych informacji jest przede wszystkim zbyt mała, a same informacje zbyt ogólne do rzetelnego rozpoznania wniosku. Prawo pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i stanowi instytucję przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach – przy czym – jak już wskazano na wstępie, okoliczności te muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę domagającą się przyznania prawa pomocy. Skarżący natomiast, zdaniem Sądu, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie nie sposób ocenić, czy taka sytuacja występuje. Skarżący, bowiem nie przedstawił żadnych oświadczeń i dokumentów o comiesięcznych koniecznych wydatkach, ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym. Skarżący nie skorzystał również z możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających swoją sytuację finansową. Nie przedłożył również żadnego dokumentu potwierdzającego prawdziwość oświadczeń zawartych we wniosku. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie posiadanych informacji uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Nie wykazano, bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.