II SA/Bd 53/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestnika postępowania A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. L. i H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanowił: oddalić wniosek wobec A. K. W dniu 12 maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) uczestnika postępowania A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądził, że jest on darmowy. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego dochód miesięczny stanowi świadczenie rentowe, które wynosi [...] zł. Jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Z przedstawionych w formularzu wyliczeń wynika, że wydatki ponoszone miesięcznie przez wnioskodawcę wynoszą [...] zł. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Z danych przedstawionych przez uczestnika postępowania wynika, że miesięczny dochód gospodarstwa składający się ze świadczenia rentowego wynosi [...] zł zaś miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł (w tym leki [...] zł, spłata pożyczki [...] zł miesięcznie). W pierwszej kolejności należy wskazać, że uczestnik postępowania w tym zestawieniu umieścił nieprawidłowo po stronie wydatków kwoty zaliczki na podatek [...] zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, ponieważ tę kwotę w łącznej wysokości [...] zł potrąca bezpośrednio płatnik ZUS z kwoty brutto świadczenia rentowego tj. [...] zł, a nie skarżący z otrzymywanego świadczenia netto. Tym samym podane przez niego błędnie w formularzu PPF miesięczne wydatki należy pomniejszyć o kwotę [...] zł i w związku z tym uznać, że jego miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą nie [...] zł lecz około [...] zł. Stwierdzić należy, że uczestnik postępowania ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie mu prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez uczestnika postępowania innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez niego procesów sądowych. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Uczestnik postępowania jak podano wyżej posiada dom. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tymczasem jak wynika z powyższego uczestnik postępowania po uiszczeniu stosowanych opłat oraz zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych spłaca ratę pożyczki w wysokości [...] zł miesięcznie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.