II SA/Bd 533/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta M. T. p.o. [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., [...]. Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. p.o. Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych T. Centrum Świadczeń Rodzinie w T. decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., znak [...], na podstawie art. 3 pkt 1, 2, 11, 23 lit. a, 23 lit. c, 24 lit. f, art. 5, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływana jako uśr lub ustawa), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r. poz. 1497) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej powoływana jako kpa) - odmówił przyznania A. L. (dalej określana jako Skarżąca) zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres od 1.11.2020 r. do 31.10.2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że Skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego wymaganego dla przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 uśr oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W 2019 r. J. L. (mąż Skarżącej) rozliczył się z Urzędem Skarbowym na druku PIT-37 z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenie w firmie [...] , gdzie był zatrudniony od [...].10.2019 r. do [...] .01.2020 r. Z uwagi na fakt, że ww. zatrudnienie nie jest już kontynuowane, należało uznać ten dochód za utracony. W 2019 r. J. L. rozliczył się również na druku PIT-36L z prowadzonej od kilku lat działalności gospodarczej. Z uwagi na fakt, że z ww. działalności gospodarczej osiągnął stratę, nie uwzględniono ww. dochodu. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nic uwzględnia się dochodu utraconego. Zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu, oznacza to utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z uwagi na fakt, że Skarżąca od kilku lat jest zatrudniona w firmie P. oraz od [...] .11.2018 r. do [...] .08.2019 r. przebywała na urlopie wychowawczym, następnie od [...] .09.2019 r. do [...] .08.2020 r. przebywała na urlopie wychowawczym oraz od [...] .09.2020 r. do chwili obecnej przebywa na urlopie wychowawczym, przy obliczaniu dochodu nie uwzględniono dochodu z tytułu ww. zatrudnienia. Zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. a ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu, oznacza to utratę dochodu spowodowaną uzyskania prawa do urlopu wychowawczego. W dniu [...] .09.2020 r. Skarżąca poinformowała, że mąż w dniu [...] .01.2020 r. założył drugą działalność gospodarczą oraz dostarczyła informację, że dochód za miesiąc luty 2020 r. wynosił [...] zł netto. Zgodnie z art. 3 pkt 24 lit. f ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu, oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. W związku z powyższym przy obliczaniu dochodu rodziny uwzględniono uzyskany przez męża Skarżącej dochód za miesiąc luty 2020 r. w wysokości [...] zł netto z tytułu rozpoczęcia prowadzenia drugiej działalności gospodarczej. Zatem dochód rodziny uzyskany w 2019 r. wyniósł 0 zł. Do ww. dochodu należało doliczyć [...] zł netto z tytułu rozpoczęcia prowadzenia drugiej działalności gospodarczej i otrzymano miesięczny dochód rodziny w wysokości [...] zł. Kryterium dochodowe rodziny wynosi 3 370 zł (674 zł x 5 osób w rodzinie). Tak więc miesięczny dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe o kwotę [...] zł. Zgodnie art. 5 ust. 3 - 3c ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe, pomnożone przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej według niżej wskazanych przepisów. W przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe, łączna kwota zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłku wyniosła [...] zł (zasiłek rodzinny [...] zł x 2 dzieci + [...] zł + dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej [...] zł + dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] zł: 12 = [...] zł). Z uwagi na fakt, że kwota przekroczenia dochodu wynosząca [...] zł jest wyższa od łącznej kwoty zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłku ([...] zł), nie można zastosować przepisów wynikających z art. 5 ust. 3 - 3b ustawy. Odwołanie od ww. decyzji wniosła Skarżąca i nie zgadzając się z decyzją, wskazała, że uzyskany przez męża dochód w lutym 2020 r. wskutek założenia od [...] .01.2021 r. działalności gospodarczej był wysoki "dzięki ciężkiej pracy wykonywanej co dziennie w godzinach od 5 rano do 19 wieczór", a obecnie uległ znacznemu obniżeniu, ponieważ mąż przebywa na zwolnieniu lekarskim. Skarżąca wniosła o uwzględnienie okoliczności obniżenia dochodów i dokonanie ich weryfikacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], na podstawie art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 6 uśr, rozporządzenia Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 5 uśr podstawowymi przesłankami uprawniającymi do otrzymywania zasiłku rodzinnego jest wychowywanie dzieci oraz osiąganie dochodu na osobę w rodzinie nie przekraczającego 674 zł. Ustawodawca uregulował sytuację zmian w strukturze dochodów rodziny, osoby uczącej się i dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, które winny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego (art. 5 ust. 4-4b). Zmiany te mogą polegać na uzyskaniu dochodu, jak też na jego utracie. Z akt sprawy wynika, że rodzina Skarżącej się składa się z pięciu osób. Dochód rodziny w 2019 r. wyniósł 0,00 zł, gdyż dochód uzyskany przez męża z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenia został utracony, natomiast Skarżąca utraciła również dochód, gdyż uzyskała prawo do urlopu wychowawczego. Natomiast z uwagi na to, że mąż Skarżącej od [...] .01.2021 r. zarejestrował działalność gospodarczą, szacując wysokość dochodu rodziny przyjęto kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc luty w wysokości [...] zł, zatem miesięczny dochód w tej wysokości przekracza wynoszące 3 370 zł kryterium dochodowe o kwotę [...] zł. Na skutek niniejszego organ I instancji zasadnie stwierdził, że miesięczny dochód rodziny, wynoszący w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł, przekracza kwotę, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy i wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 5 ust. 3a ustawy. Mając powyższe na względzie powyższe, brak jest podstaw do przyznania wnioskowanych świadczeń. Okoliczność obniżenia dochodu wskutek wypracowywania mniejszej liczby godzin, czy też przebywania na zwolnieniu lekarskim, nie stanowi w rozumieniu art. 2 pkt 24 ppkt c) ustawy utraty dochodu, bowiem mąż Skarżącej pozostaje nadal w zatrudnieniu, zatem nie wpływa na prawidłowość oceny dokonanej przez organ I instancji. Zatem okoliczność ta nie miała wpływu na odmowę przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Skargę na powyższą decyzję złożyła Skarżąca, wnosząc o jej uchylenie i ustalenie, że przysługuje jej zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego w okresie 1.11.2020 r. do 31.10.2021 r. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że w zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniesiono się do tego, że dochód w ustalonej przez organ wysokości mąż uzyskiwał bardzo krótko, ponieważ zachorował i musiał poddać się operacji chirurgicznej. Efektem powyższego była konieczność zatrudnienia przez męża pracownika, który wyręczał go w pracach, których mąż z uwagi na stan zdrowia i zalecenia lekarskie nie mógł wykonywać. Zatrudnienie pracownika spowodowało znaczące ograniczenie dochodów męża, a co za tym idzie obniżenie dochodu na członka rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 4 ust. 1 ww. ustawy, zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Zaś w myśl art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku przysługują osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a (art. 5 ust. 3 ustawy). W myśl art. 3 pkt 2 i 2a ustawy, dochód rodziny - oznacza sumę dochodów członków rodziny, a dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c, gdzie zawarto regulacje odnoszące się do sposobu rozliczenia dochodu uzyskanego i utraconego. Z kolei, zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy, okresem zasiłkowym jest okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Oznacza to, że rokiem bazowym, z którego dochód jest miarodajny przy ustalania prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2020/2021 jest rok 2019. Definicję dochodu i sposób jego obliczania określa art. 3 pkt 1 lit. a - c ustawy. W analizowanej sprawie organ ustalił, że dochody Skarżącej i męża za 2019 r. należało uznać za utracone i uznał dochód męża Skarżącej osiągnięty przez niego w 2021 r. z tytułu rozpoczęcia nowej działalności gospodarczej za uzyskany w rozumieniu art. 5 ust. 4b uśr. Zgodnie z cyt. przepisem, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Tymczasem w przedmiotowej sprawie z oświadczenia Skarżącej wynika, że jej mąż rozpoczął działalność gospodarczą w styczniu 2021 r. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby już w tym miesiącu uzyskał on dochód z tej działalności. Zatem zasadność przyjęcia przez organ dochodu za uzyskanego w lutym 2021 r. (w świetle cyt. przepisu) nie znajduje uzasadnienia. Skoro nie jest wiadomym, czy mąż Skarżącej uzyskał dochód w styczniu, a w aktach znajduje się jedynie potwierdzenie jego uzyskania w lutym, to nie można wykluczyć, że miesiącem, na podstawie którego winien być obliczony dochód rodziny, winien być marzec 2021 r. Ponadto wątpliwości Sądu budzą okoliczności związane z tym, że w aktach sprawy znajdują się wystawione przez męża Skarżącej rachunki dla [...] sp. z o.o. z 2.11.2019 r., 2.12.2021, 2.01.2020 r. i 3.02.2020 r. oraz powiązane z nimi umowy zlecenia z 28.10.2019 r., 22.11.2019 r., 1.12.2019 r., 2.01.2020 r. Biorąc pod uwagę ww. daty tychże dokumentów nasuwają się wątpliwości z kwestią ustalenia, że dochód męża Skarżącej z 2020 r. należy uznać za uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w rozumieniu art. 5 ust. 4b ustawy), skoro był on już uzyskiwany w 2019 r. Organ poprzestał na oświadczeniu Skarżącej, że jej mąż rozpoczął w styczniu 2020 r. nową działalność gospodarczą, jednak nie dokonał żadnej weryfikacji tej okoliczności, w szczególności biorąc pod uwagę ww. umowy i rachunki. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa), które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik postępowania, co uzasadniało uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325). Ponownie rozpoznając sprawę organ w prawidłowy sposób ustali dochód uzyskany przez męża Skarżącej w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Równocześnie organ winien wziąć pod uwagę podnoszone przez Skarżącą okoliczności związane z uzyskiwaniem przez jej męża znacznie niższego wynagrodzenia w kolejnych miesiącach 2020 r., co również może mieć wpływ na ustalenie dochodu rodziny. Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.