II SA/Bd 535/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. Ł. w przedmiocie wymierzenia Wojewodzie [...] grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie II SAB/Bd 135/12 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 22 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę R. Ł. w przedmiocie wymierzenia Wojewodzie [...] grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie II SAB/Bd 135/12. Formularzem PPF z dnia 24 grudnia 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uznając, że skarżąca nie wykazała spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w szczególności braku posiadania jakichkolwiek środków pieniężnych. W dniu 18 lutego 2014 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia wskazując, że chciałaby złożyć skargę kasacyjną od powyższego wyroku z dnia 22 października 2013 r. Na podstawie zarządzenia Sędziego z dnia 17 marca 2014 r. skarżąca została wezwana do wykazania na podstawie stosownych dokumentów, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w tym do złożenia w terminie 7 dni: - aktualnych dokumentów wykazujących wysokość uzyskiwanych przez stronę skarżącą oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów z tytułu: umowy o pracę, diet, stypendiów, renty, emerytury, najmu, dzierżawy, prac dorywczych lub sezonowych, działalności gospodarczej, rolniczej, stażu itp.; oświadczenia o łącznej wysokości przeciętnych comiesięcznych wydatków związanych wyłącznie z koniecznym utrzymaniem strony skarżącej i ewentualnie rodziny oraz ponoszonych i udokumentowanych opłat związanych z domem takich jak: czynsz, energia elektryczna, gaz, opał itp.; kopii rachunków potwierdzających, że skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty zakupu niezbędnych dla ochrony życia leków; wskazania i udokumentowania wysokości rat spłacanych kredytów; oświadczenia czy strona skarżąca lub osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są posiadaczami pojazdów mechanicznych, jeżeli tak to należy wskazać rok produkcji, markę oraz wartość pojazdu a także przeciętną miesięczną wysokość wydatków związanych z użytkowaniem pojazdu, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, potwierdzone przez właściwy US pełne kopie zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za ostatnie dwa lata. Skarżąca w formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem. Utrzymują się oni ze [...], które miesięcznie łącznie wynoszą [...] zł netto. Posiada [...] prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2. Ponadto oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W piśmie z dnia 15 kwietnia 2014 r. wskazała, że łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł netto. Podała, że podnosi wydatki związane ze swym utrzymaniem. Posiada samochód osobowy [...] rok produkcji. Odmówiła udostępnia wyciągów bankowych itp. uważając to za zbyt dużą ingerencję w jej życie osobiste. Do pisma załączyła kserokopie wyroku Sądu [...] w B. z dnia [...] listopada 2012, sygn. akt [...], wyroku Sądu [...] w G. z dnia [...] lipca 2013, sygn. akt [...] oraz dwóch faktur. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako ,,p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca, zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z mężem. Skarżąca oświadczyła, że łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł netto. Wnioskodawczyni wskazała, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zwrócić uwagę należy, że zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, jednakże jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, i którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a. okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona skarżąca jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym na podstawie zarządzenia Sędziego z dnia 17 marca 2014 r. wezwano stronę skarżącą do wykazania rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego poprzez nadesłanie stosowanych dokumentów i oświadczeń. Podkreślenia wymaga, że skarżąca nie przedłożyła na poparcie swojej trudnej sytuacji dokumentów np. zeznań podatkowych czy też kopii rachunków. Należy zauważyć, że przy ocenie istnienia przesłanki uszczerbku dla koniecznego utrzymania mogą być brane pod uwagę wyłącznie wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb życiowych rodziny, a więc związane z wyżywieniem, wykształceniem, czy opłaty za mieszkanie, w którym mieszka skarżąca i jej rodzina. Żądania o przyznanie prawa pomocy nie uzasadnia również [...]. Konieczność [...] nie stanowi bowiem przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Brak jest bowiem podstaw aby [...] przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Skarżąca, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinna zaś liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym poczynić w swoim majątku oszczędności. Reasumując, analiza złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku, oświadczenia te są niepełne, podane informacje są zbyt ogólnikowe i budzą wątpliwości co do ich wiarygodności, a skarżąca nie wykazała w sposób należyty, poprzez złożenie wszystkich żądanych dokumentów, że poniesienie przez nią kosztów sądowych będzie stanowić uszczerbek dla koniecznego utrzymania rodziny. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy brana jest jedynie pod uwagę bieżąca sytuacja majątkowa i rodzinna strony. Powyższe wynika z samego celu instytucji prawa pomocy, jakim jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie taka sytuacja natomiast nie występuje, skarżąca oraz jej małżonek bowiem otrzymują stałe [...]. W tych okolicznościach nie można uznać skarżącej za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie ponieść kosztów postępowania, których wysokość na obecnym etapie postępowania nie stanowi wydatku, który spowodowałby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącej czy też jego rodziny. Z związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.