II SA/Bd 535/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi w przedmiocie wymierzenia Wojewodzie [...] grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie II SAB/Bd 135/12 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 22 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę R. Ł. w przedmiocie wymierzenia Wojewodzie [...] grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie II SAB/Bd 135/12. Formularzem PPF z dnia [...] grudnia 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uznając, że skarżąca nie wykazała spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w szczególności braku posiadania jakichkolwiek środków pieniężnych. W dniu [...] lutego 2014 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia wskazując, że chciałaby złożyć skargę kasacyjną od powyższego wyroku z dnia 22 października 2013 r. Na podstawie zarządzenia Sędziego z dnia 17 marca 2014 r. skarżąca została wezwana do wykazania na podstawie stosownych dokumentów, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w tym do złożenia w terminie 7 dni: - aktualnych dokumentów wykazujących wysokość uzyskiwanych przez stronę skarżącą oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów z tytułu: umowy o pracę, diet, stypendiów, renty, emerytury, najmu, dzierżawy, prac dorywczych lub sezonowych, działalności gospodarczej, rolniczej, stażu itp.; oświadczenia o łącznej wysokości przeciętnych comiesięcznych wydatków związanych wyłącznie z koniecznym utrzymaniem strony skarżącej i ewentualnie rodziny oraz ponoszonych i udokumentowanych opłat związanych z domem takich jak: czynsz, energia elektryczna, gaz, opał itp.; kopii rachunków potwierdzających, że skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty zakupu niezbędnych dla ochrony życia leków; wskazania i udokumentowania wysokości rat spłacanych kredytów; oświadczenia czy strona skarżąca lub osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są posiadaczami pojazdów mechanicznych, jeżeli tak to należy wskazać rok produkcji, markę oraz wartość pojazdu a także przeciętną miesięczną wysokość wydatków związanych z użytkowaniem pojazdu, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, potwierdzone przez właściwy US pełne kopie zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za ostatnie dwa lata. Skarżąca w formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem. Utrzymują się oni ze świadczeń emerytalnych, które miesięcznie łącznie wynoszą [...]zł netto. Posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...]m2. Ponadto oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. wskazała, że łączny dochód gospodarstwa domowego [...]zł netto. Podała, że podnosi wydatki związane ze swym utrzymaniem. Posiada samochód osobowy 20[...] rok produkcji. Odmówiła udostępnia wyciągów bankowych itp. uważając to za zbyt dużą ingerencję w jej życie osobiste. Do pisma załączyła kserokopie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...]listopada 2012, sygn. akt [...], wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] lipca 2013, sygn. akt [...] oraz dwóch faktur. Po rozpoznania wniosku na skutek sprzeciwu skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu [...] sierpnia 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uznając, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Następnie pismem z dnia [...] września 2014 r. wniosła ponownie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że aktualnie rozpoznawany wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej winno zatem nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), dającym prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. Należy przy tym zauważyć, iż odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi wątpliwości, że w przypadku, gdy tym postanowieniem jest postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy w określonym zakresie, chodzi o zmianę w postaci pogorszenia się najogólniej rozumianej sytuacji materialnej wnioskodawcy. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie powołała nowych okoliczności, które wpłynęłyby na odmienną ocenę jej sytuacji materialnej. Ponadto skarżąca konsekwentnie uchyla się od podania dokładnych danych umożliwiających dokonanie pełnej oceny jej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że sytuacja osobista, rodzinna i majątkowa skarżącej nie uległa pogorszeniu, miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...]zł. Skarżąca powołuje się, jak uprzednio, na trudną sytuację zdrowotną swoją i męża, konieczność zażywania leków, których zakup stanowi obciążenie domowego budżetu. Skarżąca, pomimo skierowanych do niej wezwań, konsekwentnie uchyla się od przedłożenia dokumentów potwierdzających jaki jest faktycznie jej stan majątkowy. Pominęła milczeniem wezwanie do przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego aktualnie przez skarżącą oraz męża dochodów. Nie odniosła się do wezwania o przedłożenie wykazów posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy. Niemożliwe jest w tej sytuacji ustalenie, czy faktycznie w oboje małżonkowie nie dysponują jakimkolwiek środkami pieniężnymi To przecież sprawą zainteresowanej jest wykazanie zasadności złożonych wniosków w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Argumenty skarżącej o złym stanie zdrowia jej męża – amputacja kończyny - były analizowane przy rozpoznawaniu uprzednio złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo wyraźnego wezwania skarżąca nie potwierdziła jednak stosownymi dokumentami, jaka jest aktualnie wysokość wydatków związanych z leczeniem. Przesłane faktury VAT nie stanowią prawidłowego wykonania skierowanej do skarżącej wezwania, tym bardziej że w ocenie Sądu zostały przedłożone wybiórczo i nie odzwierciedlają rzeczywiście ponoszonych kosztów. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne są, bowiem dane dotyczące wysokości koniecznych wydatków w stosunku do możliwości finansowych wnioskodawcy. Prawo pomocy uzależnione jest od możliwości ponoszenia kosztów postępowania, nie zaś od stanu zdrowia strony. Sąd ma także wątpliwości, co do wysokości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny i nie przekonują go również twierdzenia skarżącej o trudnościach w opłacaniu bieżących wydatków związanych z życiem, skarżąca bowiem nie przedłożyła na poparcie swych twierdzeń żadnych dokumentów czy też kopii rachunków. Należy zauważyć, że przy ocenie istnienia przesłanki uszczerbku dla koniecznego utrzymania mogą być brane pod uwagę wyłącznie wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb życiowych rodziny, a więc związane z wyżywieniem, wykształceniem, czy opłaty za mieszkanie, w którym mieszka skarżąca i jej rodzina. Żądania o przyznanie prawa pomocy nie uzasadnia również obciążenie emerytury skarżącej egzekucją zobowiązań skarżącej. Konieczność regulowania przez stronę posiadanych przez nią zobowiązań nie stanowi bowiem przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Brak jest bowiem podstaw aby zobowiązania cywilne czy inne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Skarżąca, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinna zaś liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym poczynić w swoim majątku oszczędności. Odnosząc się końcowo do podnoszonej kwestii stanu zdrowia męża skarżącej, należy podkreślić, że zły stan zdrowia może być pośrednio przyczyną przyznania prawa pomocy tylko wtedy, gdy przekłada się on na sytuację materialną wnioskodawcy, powodując na przykład, że nie jest on w stanie zarobkować czy też zmuszony jest ponosić relatywnie wysokie (w odniesieniu do dochodów i posiadanych oszczędności, mienia) koszty leczenia. W niniejszej sprawie natomiast skarżąca nie uprawdopodobniła faktu złego stanu zdrowia i ponoszenia wysokich kosztów leczenia, a jej oświadczenia w tym zakresie są zbyt ogólne. Reasumując, analiza złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku, oświadczenia te są niepełne, podane informacje są zbyt ogólnikowe i budzą wątpliwości co do ich wiarygodności, a skarżąca nie wykazała w sposób należyty, poprzez złożenie wszystkich żądanych dokumentów, że poniesienie przez nią kosztów sądowych będzie stanowić uszczerbek dla koniecznego utrzymania rodziny. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy brana jest jedynie pod uwagę bieżąca sytuacja majątkowa i rodzinna strony. Powyższe wynika z samego celu instytucji prawa pomocy, jakim jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie taka sytuacja natomiast nie występuje, skarżąca oraz jej małżonek bowiem otrzymują stałe świadczenie emerytalne. W tych okolicznościach nie można uznać skarżącej za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie ponieść kosztów postępowania, których wysokość na obecnym etapie postępowania nie stanowi wydatku, który spowodowałby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącej czy też jego rodziny. Z związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.