II SA/Bd 536/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski ( spr.) Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 17 października 2007r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2007r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej D.P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starosta [...] decyzją Nr z dnia [...] grudnia 2004 r. orzekł na podstawie art. 5, art. 9, art. 9a, art. 136 ust. 1 i 3, art. 137 ust. 2 i art. 140 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 216 ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543; ze zm.) o zwrocie na rzecz D. U. P., wykupionych z przeznaczeniem pod budowę magistrali ciepłowniczej w T., gruntów położonych w T. przy ul. [...], oznaczonych działkami nr [...] o pow. 0,3269 ha i [...] o pow. 1,0580 ha, (księga wieczysta Nr [...]). W uzasadnieniu podkreślono, że nieruchomość nie została w całości zagospodarowana zgodnie z celem wykupu, a cel zrealizowano tylko na nieznacznej części, którą wykorzystano na cele budowy magistrali cieplnej i dlatego jako niewykorzystaną w całości na cel wykupu, należało w niewykorzystywanej części zwrócić poprzednim właścicielom lub ich następcą prawnym. Decyzją określono także zwaloryzowaną kwotę odszkodowania, którą winna zwrócić Gminie Miasta [...] D. P. Wojewoda [...] rozpoznając odwołanie Prezydenta [...] decyzją z [...] lutego 2005 r. (znak:[...]) na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 229 i 229a ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. oraz z art. 138 § 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, uznając że sprawa wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja została wydana bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Następnie decyzją z [...] października 2005 r. nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 136, art. 137 i art. 216 ww. ustawy z 21 sierpnia 1997 r. – odmówił zwrotu na rzecz D. P. ww. działek. Odwołanie od tej decyzji złożył pełnomocnik D. P. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji zarzucając, że organ ten nie wykonał zaleceń zawartych w decyzji z [...] lutego 2005 r. Wojewoda decyzją z [...] stycznia 2006 r. –znak: [...] na podstawie przepisów wskazanych w decyzji [...] lutego 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, wskazując, że sprawa wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a w szczególności, że organ I instancji powinien wykorzystać wszelkie możliwości do pozyskania dokumentów źródłowych. Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z [...] listopada 2006 r. – znak: [...] na podstawie art. 5, art. 9, 9a, art. 136 ust. 1 i 3, art. 137 ust. 2 i art. 140 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 216 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami orzekł o zwrocie na rzecz D. P., wykupionych z przeznaczeniem pod budowę magistrali ciepłowniczej w T., gruntów położonych w T. przy ul. [...], oznaczonych działkami nr [...] o pow. 0,3296 ha i [...] o pow. 1,080 ha, zapisanych w księdze wieczystej Nr [...] oraz o zwrocie na rzecz Gminy Miasto [...] zwaloryzowanej kwoty odszkodowania – 58.221,70 zł. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że nieruchomość nie została w całości zagospodarowana, gdyż cel wykupu zrealizowano tylko na nieznacznej części gruntów. Organ I instancji podkreślił także, że pomimo podjętych działań nie odnalazł innych dokumentów, które by potwierdzały, że decyzja lokalizacyjna, bądź plan zagospodarowania obejmowały większy teren, a tym samym, że objęte wykupem grunty mogłyby podlegać również wywłaszczeniu. Na poparcie przytoczonego argumentu przedstawiono dowody w postaci zeznań osób realizujących wówczas inwestycję. Odwołanie wniósł Prezydent [...] podkreślając, że organ orzekający nieprawidłowo zinterpretował zebrane w sprawie dowody w postaci zeznań świadków oraz informacje uzyskane z [...] Sp. z o.o. Zdaniem Prezydenta wskazują one, że celem wykupu nieruchomości było wybudowanie ciepłociągu i został on wybudowany. Podkreślono, że z żadnych dokumentów nie wynika by ten teren był przeznaczony na inny cel. Takie ustalenia zdaniem Prezydenta prowadzą do wniosku, że pozostała cześć nieruchomości nie była nabyta z przeznaczeniem pod jakąkolwiek inwestycję, a została nabyta na podstawie dobrowolnej umowy, bez zagrożenia wywłaszczeniem. To zaś prowadzi do wniosku, że ta część nieruchomości nie podlega zwrotowi. Prezydent [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie zwrotu ww. gruntów. Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2007 r. nr [...] na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 229 i 229a ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, iż nieruchomość będąca przedmiotem zwrotu została wykupiona na własność Skarbu Państwa na mocy aktu notarialnego z [...] października 1984 r. tylko z przeznaczeniem pod budowę magistrali cieplnej. Z ustaleń wynika, że cel ten został zrealizowany, tylko na nieznacznej części wykupionych gruntów, pozostałą zaś nie wykorzystano do chwili obecnej. W tej sytuacji pozostało do wyjaśnienia jaki obszar gruntów był niezbędny do wykonania tej inwestycji. Z ustaleń wynika, że jedyną inwestycją, która miała być realizowana na tym terenie, pod realizację której dokonano wykupu, była budowa ciepłociągu. Z ustaleń wynika, że do zrealizowania inwestycji potrzebny był tylko grunt, obecnie zajęty pod wybudowany ciepłociąg, a nie był potrzebny teren oddalony od tego ciepłociągu o 100 m i więcej. Zdaniem organu przypuszczać należy, że taki też teren musiała obejmować decyzja o lokalizacji inwestycji, jeżeli tylko taka miała być realizowana. A zatem niezbędna do budowy magistrali ciepłowniczej, zgodnie z poczynionymi ustaleniami potrzebna była tylko część działki. Mając to na względzie do realizacji budowy wywłaszczona mogła być taka część gruntów, która była przeznaczona bezpośrednio pod magistralę ciepłowniczą. Brak zgody byłej właścicielki na zbycie takiej część nieruchomości w drodze umowy był zagrożony wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, a wykup gruntów dokonany w takim trybie w przypadku niewykorzystania ich na cel określony w decyzji lokalizacyjnej skutkował koniecznością ich zwrotu. Takiego trybu postępowania nie można było zastosować do wykupu gruntu nie objętego decyzją lokalizacyjną, gdyż nie był zagrożony wywłaszczeniem, a nieruchomości nabyte poza przedstawionym trybem w drodze umowy nie mogą być zwracane i dlatego należało uchylić zaskarżoną decyzję i odmówić zwrotu nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła D. P. zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji a w szczególności art. 7, 77, i 107 § 3 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegający na przyjęciu, że decyzja lokalizacyjna projektowanej inwestycji ciepłociągu musiała obejmować tylko tą część nieruchomości na której obecnie biegnie ciepłociąg - gdy tymczasem obiektywna ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uwzględniająca słuszny interes społeczny strony i obywateli, (a w szczególności: umowa sprzedaży nieruchomości z dnia [...] października 1984 r., zeznania świadków, oględziny nieruchomości oraz decyzja [...] Biura Planowania Przestrzennego w [...] z dnia [...] września 1982 r. znak: [...]) wskazuje, że decyzja lokalizacyjna inwestycji obejmowała cały obszar przedmiotowej nieruchomości, 2. rażące naruszenie art. 136 § 3 i 216 ustawy z dania 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – poprzez ustalenie, że zwrot przedmiotowej nieruchomości nie jest możliwy z uwagi na zbycie nieruchomości przez byłego właściciela bez zagrożenia wywłaszczeniem – gdy tymczasem jednoznaczny zapis umowy z dnia [...] października 1984 r. o sprzedaży..." stosownie do dyspozycji ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.." oraz dowody wskazują, że określona we wniosku nieruchomość winna podlegać zwrotowi, gdyż nie została wykorzystana na cel określony w umowie sprzedaży, zawartej w trybie art.6 ww. ustawy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej strony potrzymały swoje stanowisko. Występujący na niej także pełnomocnik Prezydenta [...] wniósł o oddalenie skargi przyłączając się do wywodów Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) sprawując stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.) wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem – sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy wynika zaś, że w dniu [...] października 1984 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w T. został sporządzony przez notariusza akt notarialny (repertorium A numer [...]). Wynika z niego, że stosownie do dyspozycji ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości ówczesna właścicielka Z. K. N. zbyła na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 1,9305 ha, za kwotę [...] zł. Nieruchomość ta zgodnie z decyzją [...] Biura Planowania Przestrzennego w T z dnia [...] września 1982 r. sygn. [...] została przeznaczona pod budowę magistrali cieplnej, o czym dokonano wzmianki w akcie notarialnym. D. P. (córka Z. N.) jako spadkobierca poprzedniego właściciela wystąpiła o zwrot tej części nieruchomości, na której w jej ocenie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Jak wskazała we wniosku "cel faktycznie został osiągnięty jedynie na części nieruchomości, a wskazana działka nr [...] do dnia dzisiejszego nie jest w ogóle użytkowana". Działka ta w międzyczasie uległa kolejnym podziałom i dlatego w toku postępowania strona sprecyzowała żądanie zwrotu do działki nr [...] i [...], rezygnując ze zwrotu pozostałych działek wydzielonych z działki [...]. Przeprowadzone postępowanie dowodowe, a w szczególności rozprawa administracyjna i oględziny nieruchomości potwierdziły w sposób oczywisty, iż przedmiotowa nieruchomość nie została w całości wykorzystana na cel wywłaszczeniowy określany wyraźnie w akcie notarialnym z dnia [...] października 1984 r. Dał temu zresztą wyraz i sam organ stwierdzając expressis verbis w zaskarżonej decyzji, "Z zebranych informacji, zeznań świadków oraz dokumentów ... bezspornie wynika, że cel ten został zrealizowany ...ale tylko na nieznacznej części wykupionych gruntów, pozostałą zaś nie wykorzystano do chwili obecnej." Organ odmawiając zwrotu działek nr [...], przyjął jednak że część nieruchomości będąca przedmiotem wniosku o zwrot nie mieściła się w celu wywłaszczenia, a została nabyta przez Skarb Państwa na wniosek właściciela w drodze dobrowolnej umowy zawartej bez rygoru wywłaszczenia i w tej sytuacji w niniejszej sprawie zdaniem organu niemożliwe jest wydanie decyzji o zwrocie gruntów, które zostały nabyte od byłego właściciela bez zagrożenia wywłaszczeniem. Powyższe stwierdzenie – zdaniem Sądu - nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udokumentowana. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie odniósł się do treści aktu notarialnego z dnia [...] października 1984 r., w którym mowa wyłącznie o ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach trybie wywłaszczenia nieruchomości jako podstawie prawnej zawartej umowy sprzedaży. Tym samym organ naruszył nie tylko art. 77 i 80 kpa ale także i 107 § 3 kpa. Jest to tym bardziej istotne uchybienie jeśli się zważy, że czynności notarialne dokonane przez notariusza zgodnie z prawem mają charakter dokumentu urzędowego (vide art. 2 ust. 2 ustawy z 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie), a dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 kpa). Organ wydając zaskarżoną decyzję nie tylko naruszył przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące postępowania dowodowego, bowiem naruszył także dyspozycję art. 7 i 8 kpa. Organ oparł swe rozstrzygnięcie na absolutnie nieuprawnionym i niedopuszczalnym domniemaniu, że "... do realizacji budowy wywłaszczona mogła być tylko ...część gruntów - przeznaczona bezpośrednio pod magistralę ciepłowniczą" poprzedziwszy to stanowisko stwierdzeniem "przypuszczać zatem należy". W sposób niedopuszczalny organ obciążył też stronę, tj. skarżącą skutkami braku dowodu w postaci decyzji lokalizacyjnej. W ten oto sposób organ postąpił diametralnie przeciwnie w stosunku do podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w ww. przepisach rozdziału 2 kpa. W tej sytuacji należało więc skargę uznać za uzasadnioną stwierdzając, iż wydając zaskarżoną decyzję nastąpiło naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. I dlatego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. należało orzec jak w pkt 1 wyroku i uchylić zaskarżoną decyzję. Rozstrzygając jak w pkt 1 wyroku, rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji oparto na art.152 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r., a rozstrzygnięcie w pkt 3 wyroku oparto na art. 200 i 205 tej ustawy oraz § 18 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm.) zasądzając na rzecz D. P. kwotę [...] złotych od Wojewody [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego wliczając do nich uiszczony wpis, koszt zastępstwa adwokackiego i opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.