II SA/Bd 538/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego oddala skargę. II SA/Bd 538/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...] (datę decyzji sprostowano z urzędu postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] w trybie art. 113 k.p.a., poprzez zastąpienie daty wydania decyzji datą [...] grudnia 2016 r.) Prezydent Miasta T., działając na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 pkt 3, pkt 9, art. 5 ust. 3, ust. 3a, ust. 3b, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze zm.) oraz art. 104, art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23), uznał T. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W jej uzasadnieniu organ wskazał na brzmienie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym, w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1)złożenia oświadczenia majątkowego, 2)zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3)bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społeczno-użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 3a ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Organ wyjaśnił, że strona została wezwana do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odebrania oświadczenia majątkowego. Wezwanie zostało odebrane przez T. R. osobiście w dniu [...] sierpnia 2016 r., jednakże ww. nie stawił się w Ośrodku, uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego, uniemożliwiając zbadanie swojej sytuacji rodzinnej, dochodowej, zawodowej i zdrowotnej oraz ustalenie przyczyn niełożenia alimentów na osobę uprawnioną. Ponadto, organ ustalił, że w okresie ostatnich 6 miesięcy (tj. od [...] marca 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r.) T. R. nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych (brak wpłaty w miesiącu marcu 2016 r.). Organ ustalił również, że we wrześniu i październiku 2016 r. zobowiązany nie dokonał żadnej wpłaty. Dodatkowo organ uzyskał informację od organu wypłacającego świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, tj. Urzędu Miasta B., że strona w okresie ostatnich 6 miesięcy poprzedzających wszczęcie postępowania administracyjnego (tj. od [...] marca 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r.) nie dokonała żadnej wpłaty własnej na poczet swojego zobowiązania alimentacyjnego. Wobec powyższego, zdaniem organu, zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 5 ust 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzasadniające uznanie T. R. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Odwołanie od decyzji złożył T. R. Wskazał, że jest osobą bezrobotną, od lutego 2016 r. korzysta z pomocy udzielanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w T. i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Wskazał, że choruje na depresję i leczy się psychiatrycznie. Wskazał również, że padł ofiarą oszustwa, wskutek czego pogorszyła się jego sytuacja finansowa. W związku z powyższym, skarżący nie jest w stanie wywiązywać się z bieżących zobowiązań. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., działając na podstawie art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 169) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjętą decyzję Kolegium wskazało, że ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości i wskazuje, że zachodzą przesłanki do wydania rozstrzygnięcia, które stało się przedmiotem zaskarżenia. Bezsporna w sprawie jest okoliczność, że T. R. nie stawił się na wywiad alimentacyjny i tym samym uniemożliwił jego przeprowadzenie oraz odebranie oświadczenia majątkowego. Tym samym spełniona jest przesłanka, o której mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, obligująca organ właściwy dłużnika, którym w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta T. do wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto, z ustaleń organu I instancji wynika, że T. R., zobowiązany do alimentów na rzecz córki [...], przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Powyższe ustalenia, których odwołujący się nie kwestionuje, wskazują jednoznacznie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka negatywna wynikająca z treści art. 5 ust. 3a ustawy, co oznacza, że zasadnie orzeczono o uznaniu T. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ odwoławczy, odnosząc się do podniesionych w odwołaniu okoliczności stwierdził, że niestawienie się na wezwanie organu z powodu problemów zdrowotnych, opisanej sytuacji życiowej nie stanowi okoliczności mogącej wpłynąć na prawidłowość rozstrzygnięcia. Odwołujący się zobowiązany jest do wywiązywania się z zobowiązań alimentacyjnych wobec swojego dziecka, zaś uchylanie się od tego obowiązku albo odmowa podjęcia zatrudnienia czy innych form aktywizacji zawodowej obliguje organ właściwy dłużnika do wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Skargę do Sądu złożył T. R., w całości podtrzymując prezentowane stanowisko w sprawie. Ponownie wskazał, na swoją trudną sytuację materialną oraz zdrowotną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy wystąpią przesłanki, o jakich mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta T. Kierownika Działu Świadczeń Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. z dnia [...] grudnia 2016 r. (błędnie oznaczonej datą [...] czerwca 2016 r.) o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jako podstawę prawną w kontrolowanej decyzji wskazano art. 5 ust. 3 pkt 1 i ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz.169 ze zm.), mające następujące brzmienie: "W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych". "Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów". "Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137 i 2138) oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienia do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Mocą art. 2 pkt 3 lit. c ustawy zmieniającej z 2011 r. znowelizowano także treść normy wynikającej z art. 5 ust. 5 ustawy, poprzez wprowadzenie następującego jej brzmienia: "Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy". Zważywszy przytoczoną regulację stwierdzić należy, że ustalenia dokonywane w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mają doniosłe znaczenie. Prowadzą bowiem nie tylko do zakwalifikowania dłużnika alimentacyjnego do określonej kategorii dłużników ale powodują dalsze, poważne konsekwencje. Sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 3b ustawy - "jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego", jak też sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 5 ustawy – "starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy", są jednoznaczne. Nie pozostawiają organom luzu decyzyjnego, nakazując określone w ustawie działania. Bezspornie zatem postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań musi zostać przeprowadzone przez organy obu instancji z dużą starannością, w celu ustalenia każdej z niezbędnych dla takiego rozstrzygnięcia sprawy przesłanek. Sąd kontrolujący wydane w tej sprawie decyzje powinien mieć natomiast możliwość oceny ustaleń organu dokonanych na podstawie przedstawionych w aktach sprawy dowodów. Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, w dniu [...] stycznia 2016 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. zaświadczył o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletniej [...] (k-1 akt adm.). W piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. MOPR w T. wezwał skarżącego do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i do przedstawienia wymienionych w wezwaniu dokumentów (k-2 akt adm.). Wezwanie doręczone zostało skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2016 r., na które skarżący nie zareagował. W piśmie organu I instancji z dnia [...] września 2016 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania o uznaniu skarżącego dłużnikiem alimentacyjnym uchylającym się od zobowiązań alimentacyjnych, zaś z zaświadczeń: Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. z [...] września 2016 r. (k-6) i [...] października 2016 r. (k-9) wynika, że w toku egzekucji w 2016 r. wyegzekwowano od dłużnika jedynie [...] zł. Z akt sprawy wynika, że T. R. w okresie ostatnich 6 miesięcy, nie wywiązywał się w każdym z ww. miesięcy – od marca do sierpnia 2016 r. z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów – brak wpłaty w marcu 2016 r.) Z akt sprawy wynika również, że na rzecz córki nie uiszczono – na bieżąco - należności we wrześniu i październiku 2016 r. (zawiadomienie Komornika Sądowego z [...] listopada 2016 r. k-11). W tym stanie rzeczy podjęta została decyzja organu I instancji o uznaniu T. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań. Po wniesieniu przez skarżącego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło treść przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz szeroko i szczegółowo przedstawiło niesporny stan faktyczny i wyjaśniło, z jakich przyczyn nie można było uznać, że w sprawie nie zaistniały okoliczności przemawiające za uchyleniem zaskarżonej odwołaniem decyzji organu I instancji. Skarżący nie udzielił wywiadu alimentacyjnego oraz nie złożył oświadczenia majątkowego. W takim stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. zasadnie przyjęło w okolicznościach sprawy brak tzw. przesłanek negatywnych do wydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z przytoczonego wyżej (a szczegółowo omówionego w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji) przepisu art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika bowiem, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się jedynie wówczas, gdy dłużnik ten, przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zaznaczenie przez ustawodawcę w przepisie, że alimenty mają być płacone w każdym miesiącu wynika z charakteru tego zobowiązania pieniężnego, bowiem zaspakajanie potrzeb osoby alimentowanej, w tym przypadku – dzieci, musi następować na bieżąco, codziennie, nie zaś – od czasu do czasu, sporadycznie. Reasumując – po dokonaniu kontroli legalności zaskarżonych decyzji w sposób określony na wstępie niniejszego uzasadnienia Sąd nie stwierdził, by przy ich wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego bądź naruszenia przepisów postępowania, co prowadziło do oddalenia skargi T. R. jako niezasadnej, o czym orzeczono, jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.