II SA/Bd 539/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2023 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie [...] z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla M. B. postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. nr [...].MMI oddalił wniesione [...] grudnia (i uzupełnione pismem z 20 grudnia) zarzuty W. M. (tj. Skarżącego) dotyczące prowadzenia egzekucji administracyjnej wszczętej na skutek doręczenia zobowiązanego odpisu tytułu wykonawczego z [...] listopada 2022 r. [...]. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez Skarżącego zażalenia K. – P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (zwany dalej WINB) postanowieniem z [...] marca 2023 r. nr [...] (tj. postanowieniem zaskarżonym do Sądu) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu WINB wskazał, że decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...].MP Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla M. B. (zwany dalej "PINB") nakazał Skarżącemu jako inwestorowi rozbiórkę wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o przedsionek z wejściem do budynku od strony elewacji frontowej przy ul. [...] w B. (działka nr ew. 61 obręb 21), wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Skarżącego WINB decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i jednocześnie orzekł co do istoty sprawy, tj. nakazał Skarżącemu rozbiórkę samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki o nr ewid.[...], obręb 21, przy ul. [...] w B., zrealizowanej od strony wschodniej, tj. od strony elewacji frontowej z wejściem do ww. budynku mieszkalnego o wymiarach 2,16 m x 4,06 m (ok. 8,77 m2). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z [...] marca 2021 r. sygn. II SA/Bd 723/20 odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję WINB, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 6 października 2021 r. sygn. akt II OZ 680/21 oddalił zażalenie Skarżącego na ww. postanowienie WSA W Bydgoszczy. Po upomnieniu Skarżącego oraz po przeprowadzeniu [...] sierpnia 2022 r. kontroli, w trakcie której ustalono brak wykonania obowiązku, PINB postanowieniem z [...] listopada 2022 r. nałożył na Skarżącego grzywnę w celu przymuszenia. Skarżący wraz z zażaleniem na to postanowienie wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazując jako podstawy zarzutów art. 33 § 2 pkt 1, pkt 5 i 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., zwanej w skrócie "u.p.e.a."). Na wydane przez PINB postanowienie w kwestii ww. zarzutów Skarżący wniósł zażalenie. WINB uznał podniesione przez Skarżącego zarzuty za niezasadne. Za niezasadny WINB uznał zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). WINB stwierdził, że zarówno w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego jak i w okresie późniejszym rozbiórka wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, będąca przedmiotem postępowania nie została wykonana. Świadczy o tym choćby przeprowadzona [...] sierpnia 2022 r. kontrola, z której wynika, iż obowiązek rozbiórki nie został wykonany. Ponadto zarówno na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nr [...].MMI z [...] listopada 2022 r., jak i na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja z [...] czerwca 2019 r. znak: [...], którą WINB uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji oraz nakazał inwestorowi tj. Skarżącemu rozbiórkę samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego Za niezasadny uznał także WINB zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości lub części (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Decyzja nakazująca Skarżącemu rozbiórkę samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w chwili wystawienia tytułu wykonawczego była orzeczeniem ostatecznym, a zatem zgodnym z prawem, istniała więc podstawa uprawniająca wierzyciela do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego. Po wystawieniu tytułu wykonawczego, tj. po [...] listopada 2022 r. nie wystąpiły żadne okoliczności przewidziane prawem, które miałyby wpływ na istnienie lub wymagalność obowiązku, objętego tym tytułem wykonawczym. Skarżący nie wykazał, by takie okoliczności wystąpiły, a z akt sprawy wprost wynika, że Skarżący wbrew ww. ostatecznej decyzji z [...] czerwca 2019 r. nie wykonał nakazanej rozbiórki. WINB za niezasadny uznał także zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.). Organ przede wszystkim podniósł, że Skarżący nie wskazał o jaką "inna przyczynę" chodzi. WINB wyjaśnił, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która pozwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązek wynikający z decyzji staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania albo jeżeli decyzja, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. W niniejszej sprawie nie zachodzi zatem brak wymagalności obowiązku wskutek wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b art. 33 § 2 u.p.e.a. WINB odniósł się także do treści zażalenia i pozostałych pism wniesionych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w których Skarżący wskazał m.in., iż posiada przychylną decyzję Prezydenta M. B. czyli powiadomienie o wyrażeniu zgodny na postawienie ganku poza nieprzekraczalną linią zabudowy. W tym względzie WINB wskazał, iż decyzja ta nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, gdyż jak wynika z pisma Prezydenta z [...] stycznia 2023 r. znak: [...], zgłoszenie Skarżącego z [...] maja 2022 r. dotyczyło zamiaru przystąpienia do robót budowlanych polegających na budowie przydomowego ganku dla istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 4,00 m x 1,5 m. Tymczasem egzekwowany przez organ egzekucyjny obowiązek wynikający z decyzji WINB z [...] czerwca 2019 r. dotyczy rozbiórki samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 2,16 m x 4,06 m. Co więcej, zdaniem WINB, przyczyny niewykonania nakazu ww. rozbiórki, w tym m. in. brak ?zycznych i materialnych możliwości wykonania obowiązku rozbiórki, nie są okolicznościami, które winien uwzględniać organ w toku postępowania egzekucyjnego. Okoliczności te nie wpływają ani na możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani na wybór zastosowanego środka egzekucji. W skardze do Sądu W. M. zarzucił organowi, że obciążył go podwójną karą tj. nakazał rozbiórkę i nakazał zapłacić grzywnę, przy czym grzywnę ma zapłacić w ciągu 7 dni, a termin rozbiórki wyznaczono na [...] marca 2023 r. tj w okresie zimowym. Ponadto Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez bezzasadne oddalenie zarzutów, w sytuacji gdy powinny one zostać uwzględnione, 2) art. 33 § 2 pkt 1, pkt 5 i pkt 6 lit. c u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie i bezzasadne nieuwzględnienie wskazanych zarzutów, 3) art. 10 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez uniemożliwienie mu jakiegokolwiek odniesienia się co materiału dowodowego przed rozstrzygnięciem sprawy, 4) art. 107 § 2 w zw. z art. 127 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, uwzględniającego odniesienie się do całości argumentacji przedstawionej przez niego w piśmie formułującym zarzuty, 5) art. 56 § 1 u.p.e.a. w zw. 2 art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania egzekucyjnego i przeprowadzenia postępowania wznowieniowego z uwagi na ujawnienie się nowych okoliczności, 6) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgromadzenie materiału dowodowego w sposób niekompletny i wybiórczy, a także poprzez brak należytego wykazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przesłanek, którymi kierował się organ administracji publicznej rozstrzygając sprawę oraz dowodów, na których to rozstrzygnięcie zostało oparte, naruszenie zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.) oraz zasady wyjaśniania zasadności przesłanek (art. 11 k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający przepisy prawa oraz w sposób niebudzący zaufania stron postępowania do organu, w tym z naruszeniem zasady bezstronności i równego traktowania. Skarżący opisał zły stan techniczny budynku przed dokonaniem zakwestionowanych przez organ robót budowalnych. Wskazał, że to nie on był inwestorem wykonanych robót, ale jego żona. Skarżący wskazał także na swoją złą sytuację finansową oraz zły stan zdrowia swój i swojej żony. Skarżący podkreślił, że rozbudowa budynku o ganek była koniecznością, gdyż do domu wchodziło się przez werandę, gdzie była zlokalizowana łazienka z toaletą. Opisał także zakres wykonanych robót budowlanych, kwestionując ich ocenę przez organ. Wskazał na wykonane roboty budowlane wykonane samowolnie przez właścicielkę drugiej części domu i ich wpływ na konieczny zakres robót, które musiały być wykonane w części domu użytkowanej przez jego rodzinę. Skarżący podkreślił, że tego typu wejścia, jak zostało wykonane w jego budynku, mają też sąsiedzi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na początku należy zaznaczyć, że sprawa znajduje się obecnie na etapie egzekucji administracyjnej, zatem sama zasadność wydania decyzji, będącej podstawą postępowania egzekucyjnego, nie może być podważana, gdyż do tego przewidziany był odrębny tryb. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Środki prawne przysługujące osobie zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą służyć podważaniu decyzji będącej podstawą egzekucji. Decyzja taka winna być podważana w innym trybie prawem przewidzianym, czy to zwyczajnym, czy to nadzwyczajnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 1998 r., sygn. I SA/Ka 1434/96). Niezasadne są zatem zarzuty Skarżącego odnośnie niezasadności wydania decyzji o rozbiórce czy wskazujące na okoliczności, które powinny skutkować ewentualnym wznowieniem postępowania zakończonego egzekwowaną decyzją. Kontrolując zaś rozstrzygnięcie wniesionych przez Skarżącego zarzutów Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ. Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku. Pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie. Słusznie uznał organ, że taka sytuacja w sprawie nie ma miejsca. Została bowiem wydana decyzja nakazująca Skarżącemu rozbiórkę i pozostaje ona w obrocie prawnym tj. ani nie stwierdzono jej nieważności, ani nie została uchylona ani nie wygasła. Z kolei stosownie do art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Słusznie wskazał organ, że po wystawieniu tytułu wykonawczego, tj. po [...] listopada 2022 r. nie wystąpiły żadne okoliczności przewidziane prawem, które miałyby wpływ na istnienie lub wymagalność obowiązku, objętego tym tytułem wykonawczym. Na takie okoliczności ani nie wskazał Skarżący, ani nie wynikają one z akt sprawy. W szczególności za taką okoliczność nie można uznać wskazywane przez Skarżącego zgłoszenie robót budowlanych co do którego właściwy organ administracji nie zgłosił sprzeciwu tj. zgłoszenie Skarżącego z [...] maja 2022 r. dotyczące zamiaru budowy przydomowego ganku o wymiarach 4,00 m x 1,5 m. Tego rodzaju zgłoszenie nie jest z mocy prawa jednoznaczne z legalizacją istniejącej w miejscu planowanej budowy rozbudowy budynku, a tym samym nie powoduje wygaśnięcia obowiązku rozbiórki. Odnośnie rozpatrywanego przez organ zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. należy wskazać, że przez wymagalność w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie O braku wymagalności obowiązku decyduje bowiem inna kategoria zdarzeń, na co wskazuje treść art. 33 § pkt 6 lit. a i b) u.p.e.a., w świetle którego, należą do nich takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (pod lit. c)) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a) i b), musi mieć zatem charakter tego rodzaju co wymienione w tym przepisie. W orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości (por. wyrok NSA z 9 maja 2023 r., III FSK 565/22, LEX nr 3586797). Skarżący nie wskazał okoliczności uzasadniających przedmiotowy zarzut tj. nie wskazał, z powodu jakiego zdarzenia, z kategorii zdarzeń wyżej wskazanych, nałożony na Skarżącego obowiązek nie może być "chwilowo" egzekwowany. Do tej kategorii zdarzeń nie należą ani zły stan zdrowia i finansów Skarżącego ani podnoszona przez niego konieczność poprawienia warunków mieszkaniowych. Skarżący nie jest zobowiązany wykonać rozbiórkę osobiście czy przy pomocy osobistej pracy członków rodziny, tak więc ani stan zdrowia Skarżącego ani zły stan zdrowia członków jego rodziny nie powoduje, że brak jest możliwości wymagania od Skarżącego wykonania rozbiórki. Sam zły stan finansów nie jest tożsamy z upadłością. Ponadto w świetle przepisów prawa konieczność poprawienia warunków mieszkaniowych sama w sobie nie powoduje, że obywatel może dokonywać owej poprawy w sposób niezgodny z prawem. Nie można tym samym uznać, że skoro warunki te nadal są nieodpowiednie (co podnosi Skarżący), to nie można wymagać od obywatela aby usunął część budynku wzniesioną niezgodnie z prawem, o czym wcześniej orzeczono w ostatecznej decyzji administracyjnej. W tym zakresie należy zauważyć, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność przyjęcia zgłoszenia budowy ganku (co miało miejsce już po orzeczeniu rozbiórki i wszczęgiu egzekucji w celu wykonania rozbiórki) wskazuje, że sama możliwość poprawienia warunków mieszkaniowych Skarżącego istnieje, tyle że w mniejszym zakresie, niż uczynił to działając wbrew przepisom prawa. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259) Sąd oddalił skargę.