II SA/Bd 542/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski ( spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant: Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z [...] 2006 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta W. Zastępca Kierownika Sekcji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W. przyznał A. D. zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia na okres od 1 stycznia 2006 r. do 30 kwietnia 2006 r. w wysokości 288,40 zł miesięcznie. Od wyżej wymienionej decyzji zainteresowana odwołała się wskazując, że wydana decyzja narusza przepisy obowiązującego prawa, a w szczególności konstytucję i ustawę o pomocy społecznej z powodu błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania norm prawnych a także niedostatecznego wyjaśnienia i błędnej oceny istotnych okoliczności faktycznych. Wniosła też o rozpatrzenie sprawy zgodnie z art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zastosowanie zasady bezstronności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w rozpatrzeniu odwołania wydało decyzję z [...] 2006 r., nr [...], którą uchylono zaskarżoną decyzję w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Powodem tego rozstrzygnięcia organ uczynił dostrzeżone braki formalne w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, uniemożliwiające obiektywne ustalenie stanu faktycznego odnoszącego się do wysokości uzyskiwanych dochodów oraz okoliczności podwyższenia minimalnej kwoty zasiłku okresowego. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W., działając na podstawie art. 3 ust 4, art. 6 ust. 14, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt. 2, ust. 4, ust.5, art. 101 ust. 1, art.102 ust. 1, art.106 ust. 1 , ust. 3, art. 107 ust. 1, art. 110 ust. 7, art. 147 ust.2 pkt 2, ust 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 póz. 593 z późno zm.), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego (Dz.U. nr 26 póz. 140 z 1997r.) przyznał A. D. zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia na okres od 1 stycznia 2006 r. do 30 kwietnia 2006 r. w wysokości 288,40 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że że rodzina wnioskodawcy składa się z czterech osób, które wspólnie zamieszkują i gospodarują a źródłem jej utrzymania jest dodatek mieszkaniowy w wysokości 216,86 zł oraz zasiłki rodzinne na dwoje dzieci w wysokości 86 zł, w związku czym dochód własny rodziny wynosi 302,86 zł. Stwierdzono też, że z uwagi na bezrobocie oraz niewystarczające źródło utrzymania, rodzina spełnia warunki do przyznania pomocy w postaci zasiłku okresowego. Na potrzebę wyliczenia wysokości przysługującego stronie świadczenia organ odwołał się do regulacji art. 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w 2006 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego w przypadku rodziny (pkt 2) wynosi 25 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Kryterium dochodowe rodziny wyliczone zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1264 zł tj. 316 zł x 4 osoby. Różnica między kryterium dochodowym rodziny 1264 zł a dochodem własnym rodziny 302,86 zł, wynosi 961, 14zł. W związku z tym, że sytuacja finansowa ośrodka pozwala na realizację zasiłków okresowych w zwiększonej wysokości o 5 % w przypadku rodziny wnioskodawcy ustalono, że zasiłek okresowy będzie wypłacony w wysokości 30% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, wyliczonym zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, a dochodem własnym rodziny. Wysokość zasiłku okresowego wyniosła więc: 30% od kwoty 961,14 zł, co daje kwotę 288, 34 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji A. D. wniosła o jej uchylenie, wskazując na dowolne i wybiórcze stosownie norm prawnych naruszające tym samym art. 6 i 7 K.p.a. Jej zdaniem organ I instancji powołując się na art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nierzetelnie przedstawia potrzeby w zakresie pomocy społecznej radzie gminy, naruszając zapisy art. 110 ust. 9 i 10 cyt. ustawy. Podnosi też, że wraz z mężem intensywnie poszukują pracy i pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej rodziny spotyka się z odmową przyznania pomocy ze strony MOPR we W. Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000r., Dz. U. Nr 98, poz.1071 ze zm.) w zw. z art. 38 i 147 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, póz. 593 z późno zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy potwierdził prawidłowość przeprowadzonego postępowania w zakresie ustalonego stanu faktycznego i dokonanych na podstawie obowiązujących przepisów wyliczeń kwoty przysługującego zasiłku. Podkreślono też, że okoliczności dotyczące sytuacji finansowej ośrodka zostały przedstawione stronie w czasie wywiadu środowiskowego w dniu 27 marca 2006 r. przez co spełniono wymogi wynikające z art. 10 § 1 oraz art. 81 K.p.a. Organ zwrócił tez uwagę, że udzielenie pomocy pieniężnej, a w szczególności rodzaj, forma i wysokość świadczenia zależą z jednej strony od okoliczności uzasadniających udzielenie wsparcia, a z drugiej - od możliwości, w tym możliwości finansowych pomocy społecznej - art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Organ posiadając zwiększone możliwości finansowe udzielił zwiększonej pomocy w formie zasiłku okresowego w stosunku do minimalnej kwoty przewidzianej wart. 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. D. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego, zarzucając naruszenie obowiązujących przepisów prawa z powodu niewłaściwej wykładni i niewłaściwego zastosowania norm prawnych. Jej zdaniem organ odwoławczy rozstrzygnął w przedmiocie, który nie ma nic wspólnego z treścią wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku okresowego, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie rozstrzyga w przedmiocie występowania, bądź nie, określonych właściwymi przepisami przesłanek warunkujących przyznanie uprawnień oraz wysokość zasiłku okresowego. Sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej dokonuje oceny, na skutek zaskarżenia, działalności (działania bądź zaniechania) organu administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem, w tym przypadku oceny powodów odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w wysokości oczekiwanej przez skarżącą. Nie zastępuje więc organu administracji publicznej i nie przejmuje jego kompetencji do końcowego załatwienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia. Sprawa, której przedmiot związany jest z działalnością określonego organu administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy do tego organu. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się i integracji ze środowiskiem. Jednakże, według wskazań ustępu 4 powołanego powyżej art. 3, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, między innymi rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny określonego w ustawie. Rodzina skarżącej mimo, iż posiada określony dochód w wysokości 302, 86 zł miesięcznie (grudzień 2005 r.), to jednak spełnia powyższe kryterium, a zatem słusznie organ I instancji podjął decyzję o przyznaniu prawa do zasiłku okresowego. Ustalenie wysokości tego zasiłku nastąpiło zgodnie z przepisem art. 38 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 i ust. 4 i 5 oraz art. 147 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej cytowanej powyżej, które to przepisy w sytuacji takiej jak rodzina skarżącej, pozwalają na przyznanie zasiłku okresowego w kwocie nie niższej niż 25 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym rodziny a jej rzeczywistym dochodem, pozostawiając wyznaczenie okresu na jaki przyznawany jest zasiłek do uznania organu - ośrodka pomocy społecznej, zależnie od okoliczności sprawy. Organ zasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie m.in. na art. 147 ust. 3 pkt 2 w/w ustawy, albowiem jest to przepis mający zastosowanie w odniesieniu do zasiłków okresowych (a w szczególności ich wysokości) przyznawanych w 2006 r. Jak wskazuje nazwa rozdziału, w którym go zamieszczono, jest to przepis przejściowy i brak podstaw do jego niestosowania. Zdaniem Sądu wydając zaskarżoną decyzję organ nie uchybił powyższym regułom przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Organy pomocy społecznej rozważyły wszystkie zgłaszane przez skarżącą potrzeby i przy właściwym uwzględnieniu stopnia ich niezbędności oraz wielkości posiadanych środków, przyznały stosowną pomoc. Wbrew mniemaniu skarżącej fakt, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (a więc także do zasiłku okresowego) przysługuje rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny określonego w ustawie, nie oznacza, że uznając co do zasady zaistnienie przesłanek przyznania pomocy organ jest zobowiązany do przyznania zasiłku w maksymalnej wysokości. Określenie kwoty zasiłku okresowego, oprócz przywołanej powyżej metody jego wyliczenia, wymaga uwzględnienia wysokości bieżących środków finansowych przewidzianych na pomoc społeczną. Organ I instancji przyznając zasiłek okresowy wskazał, że wysokość świadczenia z przeznaczeniem na zaspokajanie najpilniejszych potrzeb skarżącej została dostosowana do aktualnych możliwości Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W., co wynika jednoznacznie z przedstawionego skarżącej podczas wywiadu środowiskowego w dniu 27 marca 2006 r. rozliczenia środków finansowych przeznaczonych na tę formę pomocy społecznej z dnia 2 stycznia 2006 r. Spełniono w ten sposób wymogi wynikające z art. 10 § 1 oraz art. 81 K.p.a., zgodnie z którymi organ winien umożliwić stronie udział w każdym stadium postępowania administracyjnego, a okoliczność faktyczna może zostać uznana za udowodnioną tylko wówczas, gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Wydanie decyzji poprzedzone było analizą obowiązujących w zakresie pomocy społecznej przepisów oraz ustaleniami co do sytuacji materialno - bytowej skarżącej. Stwierdzić wobec tego należy, że organ I instancji załatwiając sprawę skarżącej nie naruszył odnoszących się do rozpatrywanej sprawy przepisów prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując decyzję wydaną w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza korzystną dla strony, nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów orzekających i określać wysokość przyznawanej pomocy w tych przypadkach, które ustawodawca pozostawił uznaniu organów. Tylko one dysponując środkami finansowymi w zależności od ich wielkości mogą udzielać świadczeń (tak NSA w wyroku z dnia 21.12.2001 r. w spr. I SA 1547/01 Lex nr 80662, zachowującym aktualność na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów). Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, udzielenie pomocy pieniężnej, a w szczególności rodzaj, forma i wysokość świadczenia zależą z jednej strony od okoliczności uzasadniających udzielenie wsparcia, a z drugiej - od możliwości, w tym możliwości finansowych pomocy społecznej. Skoro zatem rozstrzygający w sprawie organ, posiadając zwiększone możliwości finansowe udzielił wyższej pomocy w formie zasiłku okresowego w stosunku do minimalnej kwoty przewidzianej wart. 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, to w istocie trudno znaleźć uzasadnienie dla zarzutu kwestionującego wysokość w ten sposób podwyższonego świadczenia. Utrzymanie więc w mocy decyzji organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zgodne z prawem. Kolegium dokonało prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).