II SA/Bd 548/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanowił: oddalić wniosek. I W dniu 12 czerwca 2013 r. (uzupełniony 10 lipca 2013 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj: zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. II Konieczność przyznania prawa pomocy skarżący uzasadnił tym, że ,,nie jest w stanie reprezentować swoich interesów w sposób zapewniający ich należytą ochronę". We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną oraz synem. W formularzu PPF skarżący podał, że posiada dom o powierzchni [...] m2. Wskazał, że dochód uzyskuje jego żona w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W uzupełnieniu wniosku podał, że nigdzie nie pracuje, ale nie posiada statusu osoby bezrobotnej. Z przedłożonych zeznań podatkowych PIT-37 za 2011r. i 2012 r. wynika, że skarżący rozliczał się wspólnie z małżonką. Za 2011 r. ich wspólny dochód wyniósł [...] zł zaś za 2012 r. [...] zł. Z przedłożonych wyciągów bankowych wynika, że na dzień 5 lipca 2013 r. saldo na rachunkach było dodatnie na kwotę [...] zł (zał. 3) zaś z zał. 4 wynika, że kwota ta wynosiła [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: III Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). IV Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). V W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki tj. np. związane ze swym leczeniem czy utrzymaniem domu. Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Żadna z wyżej opisanych sytuacji nie dotyczy wnioskodawcy. Skarżący podkreślił, że nie posiada statusu osoby bezrobotnej. Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem jak wynika z lektury z nadesłanych wyciągów rachunków bankowych skarżący przeprowadza liczne transakcje zaś saldo na rachunkach bankowych ze wskazanego okresu było przez cały czas dodatnie. Poza tym dochód gospodarstwa domowego za 2012 r. wyniósł [...] zł i w przeliczeniu na osobę w tym okresie stanowił [...] zł zaś np. minimalne wynagrodzenie za pracę w 2012r. wynosiło 1.500,00 zł miesięcznie (vide: § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 r. (Dz. U. Nr 192 poz. 1141)) – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Zatem argument wnioskodawcy, że ,,nie jest w stanie reprezentować swoich interesów w sposób zapewniający ich należytą ochronę" uznać należy za chybiony. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tymczasem jak wynika z przedłożonego wniosku skarżący spłaca raty kredytu. Skoro zatem jest w stanie cyklicznie spłacać raty kredytu to tym bardziej winien ponieść koszty sądowe, które są uiszczane jednorazowo. VI W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.