II SA/Bd 549/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [....] J. K. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy S. o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności i lekarstw. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] odmówił przyznania J. K. wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji po analizie materiału dowodowego składającego się z oświadczenia wnioskującego oraz zeznań świadków w osobach T. K. (matki) i T. K. (byłej żony) ustalił, że wnioskodawca zamieszkuje w budynku córki i zajmuje tam jeden pokój, korzysta z matką ze wspólnej kuchni i toalety. W ocenie organu niemożliwe jest, aby wnioskodawca utrzymywał się ze świadczenia otrzymywanego z ZUS w wysokości 298,72 zł, skoro jego wydatki wynoszące 1.002,24 zł przekraczają posiadany dochód. W związku z powyższym organ I instancji za wiarygodne uznał zeznania T. K. z dnia [...] oraz T. K., z których wynika, iż strona prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. W ocenie organu, łączny dochód osób w rodzinie wnioskodawcy ustalony zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) wynosi: 1.526,37 zł, i na osobę w rodzinie stanowi kwotę 763,19 zł, co jednocześnie przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie określone w tym przepisie, tj. 351 zł. Zdaniem organu sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy nie można uznać jako szczególnej, ponieważ posiada on świadczenie rentowe z uwagi na częściową niezdolność do pracy, wydane okresowo do [...]. Biorąc pod uwagę orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy oraz wiek aktywności zawodowej J. K. organ uznał, że wnioskodawca może poprawić swoją sytuację ekonomiczną, podejmując zatrudnienie. Wskazując na rosnącą liczbę osób spełniających ustawowe kryterium dochodowe organ I instancji uznał, że za odmową uwzględnienia żądania wnioskodawcy przemawia konieczność zaspokojenia potrzeb osób pozbawionych dochodu bądź posiadających dochód poniżej kryterium ustawowego. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. wyraził niezadowolenie z jej wydania, podnosząc, że decyzja została oparta na fałszywych dowodach oraz że jest niezgodna z art. 32 Konstytucji RP i art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że już w decyzji z [...] sygn. akt: [...] ustalono, iż zainteresowany ponosi koszty związane z zakupem leków, żywności, opłatami za energię elektryczną, co miesięcznie wówczas dawało ok. 739,13 zł. Na podstawie zeznań matki zainteresowanego wówczas ustalono, iż prowadzą z synem wspólne gospodarstwo domowe, sporządzają wspólnie posiłki i ponoszą wspólnie opłaty eksploatacyjne. W ocenie organu II instancji po [...] sytuacja finansowa zainteresowanego nie uległa zmianie, ponieważ nadal zamieszkuje on w budynku należącym do jego córki, zajmuje jeden pokój i wraz ze swoją matką korzysta z kuchni i toalety. W skardze na powyższą decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy – J. K. podobnie jak w odwołaniu wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu II instancji oraz podał, że urzędnicy dopuścili się przestępstwa opisanego w Kodeksie karnym poprzez poświadczenie nieprawdy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.Dz.U.2009.175.136) Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się i integracji ze środowiskiem. Stosownie zaś do art. 39 ust. 1, 2 i 3 cyt. ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Może też być przyznany osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia - na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Przedstawione unormowanie zawiera katalog sytuacyjnych przesłanek przyznania zasiłku celowego, przy czym przyznanie tego świadczenia uzależnione jest również od spełnienia kryterium dochodowego, określonego w sposób ogólny w art. 8 cyt. ustawy, który wyraźnie różnicuje sytuację podmiotu samotnie gospodarującego lub rodziny, co znajduje potem swoje odbicie w konieczności zastosowania właściwych kryteriów dla potrzeb obliczenia wysokości przysługującego świadczenia. Nabycie więc prawa do tego świadczenia jest uzależnione, tak jak w przypadku innych świadczeń z pomocy społecznej, od wysokości dochodów wnioskodawcy. W przypadku osoby wspólnie gospodarujących prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje, jeżeli jej dochód nie przekracza "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", wynoszące obecnie 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). W ocenie sądu, jako prawidłowo ustalone należy uznać okoliczności związane z zamieszkiwaniem skarżącego wraz z matką i prowadzeniem z nią wspólnie gospodarstwa domowego. Taki stan faktyczny został ustalony m.in. na podstawie zeznań świadka T. K. i T. K. Łączny dochód rodziny wynosi więc 1526,37zł., co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 763,19 zł. Słusznie zatem orzekające w sprawie organy orzekły, że dochód rodziny odwołującego się z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 351zł. Należy przy tym wskazać, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują nie wliczania do dochodu opłat za prąd, wodę opał, telefon, czy też spłaty długów. Wbrew zarzutom skargi, wydanie zaskarżonego aktu poprzedzone zostało wnikliwym zebraniem materiału dowodowego i jego dogłębną analizą, przeprowadzoną z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania, wynikających bezpośrednio z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. Organy obu instancji prawidłowo jako wiarygodne oceniły zeznania świadków T. K. i T. K. Treść decyzji wskazuje również, z jakich przyczyn organy orzekające w sprawie nie dały wiary oświadczeniu skarżącego o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Za pomocą logicznej i trafnej argumentacji organy wykazały, że zeznania w/w świadków w zestawieniu z kwotą wydatkowaną miesięcznie na utrzymanie skarżącego przemawiają za przyjęciem tych zeznań jako wiarygodnego dowodu na potwierdzenie tezy, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Argumentacja ta jest w ocenie sądu logiczna, trafna i nie zawiera sprzeczności. Dlatego też uznać należy, że ocena stanu faktycznego została w należyty i przekonujący sposób uzasadniona, nie nosi zatem cech dowolności i znajduje swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny skontrolował zaskarżoną decyzję również pod kątem rozważenia przez organ możliwości udzielenia skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, którego zasady przyznania określa art. 41pkt 1 omawianej ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu pomoc taka może być przyznana osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Z treści tego przepisu wynika zatem, że świadczenie to zależy od uznania organu administracyjnego. Stwierdzenie, iż przyznanie świadczenia zależy od uznania administracyjnego nie oznacza dowolności. Organ musi wskazać kryteria, którymi kierował się korzystając ze swego prawa do uznania. Jednym z takich kryteriów może być brak środków na pomoc społeczną. Organ administracyjny może bowiem odmówić przyznania pomocy społecznej z powodu braku środków. Wynika to z treści art.3 ust.4. omawianej ustawy który stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Właściwy organ jest zatem zobowiązany do rozważenia celowości przyznania pomocy osobie lub rodzinie ubiegającej się o jej otrzymanie w odniesieniu do wielkości wydatków związanych z zaspokajaniem potrzeb wszystkich uprawnionych. Co do zasady więc organ pomocy społecznej mógł odmówić przyznania pomocy w tej formie z uwagi na brak środków, czyli inaczej mówiąc, z uwagi na brak możliwości spełnienia żądanego świadczenia. Organy administracyjne wskazały, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe ośrodka i wysokość wydatków na świadczenia dla osób całkowicie pozbawionych dochodów, nie ma możliwości przyznania skarżącemu żądanej pomocy. Jeżeli organ oceniając sytuację rodzinną i materialną skarżącego z jednej strony, a z drugiej zaś własne możliwości finansowe i potrzeby innych osób uprawnionych do świadczeń uznał, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na przyznanie skarżącemu pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, to decyzji tej nie można zarzucić dowolności. Rozstrzygające w sprawie organy pomocy społecznej uzasadniły decyzję należycie, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa, przytaczając zarówno przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie, jak i okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia zastosowania tych przepisów. Reasumując należy stwierdzić, że utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zgodne z prawem. Kolegium dokonało prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zasadne jest zatem uznanie, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, który został oceniony wnikliwie z zachowaniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Dlatego też Sąd nie stwierdziwszy innych naruszeń prawa, która mogłaby mieć wpływ na prawidłowość zaskarżonej decyzji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270) orzekł jak w sentencji.