II SA/Bd 554/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 554/08 Uzasadnienie Orzeczeniem [...] z dnia [...], wydanym na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 28 i 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) oraz § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) w związku z załącznikiem nr 2 do tegoż rozporządzenia Powiatowa Komisja Lekarska w M., po rozpoznaniu u poborowego A. D. skrzywienia kręgosłupa (§ 34 pkt 1 załącznika do rozporządzenia) i astygmatyzmu mieszanego oka lewego (§ 13 pkt 3 załącznika), uznała go za zdolnego do czynnej służby wojskowej z kategorią zdrowia "A" wskazując w uzasadnieniu, iż stwierdzony stan zdrowia kwalifikuje wyżej wymienionego do tej kategorii zdrowia. Odwołując się od powyższego orzeczenia do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w B. A. D. zarzucił, iż motywując je przeprowadzonymi badaniami i ekspertyzą okulistyczną Komisja I instancji nie zapoznała się z dokumentacją lekarską, z której wynika, iż od urodzenia choruje na jaskrę i w trzecim miesiącu życia przebył z tego powodu operację, którą to dokumentację posiadał przy sobie podczas badania i proponował jej okazanie. Odwołujący się jednocześnie powołał się na objaśnienie do § 14 pkt 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r. oraz załączył do odwołania kserokopię historii choroby. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewódzka Komisja Lekarska w B. wydała w dniu [...] orzeczenie nr [...] ponownie uznające poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej z kategorią zdrowia A, grupa I. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż na podstawie wyników badań i przedłożonej dokumentacji lekarskiej stwierdzono u wyżej wymienionego skrzywienie kręgosłupa w odcinku piersiowym, bez upośledzenia funkcji (§ 34 pkt 1) oraz astygmatyzm nadwzroczny oka prawego i astygmatyzm krótkowzroczny oka lewego (§13 pkt 3 zał. nr 2 do rozporządzenia MON). Zaskarżając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w B. A. D. zarzucił, iż wydając je organ II instancji nie uwzględnił przedstawionej przez niego dokumentacji medycznej stwierdzającej u niego jaskrę, która stanowi schorzenie uzasadniające przyznanie kategorii zdrowia "E". W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska w B. wniosła o jej oddalenie. Komisja niezależnie od przedstawienia czynności podjętych przez organy obydwu instancji podniosła, iż zapoznała się z dokumentacją medyczną, jaką dysponował poborowy dot. leczenia jaskry oraz uwzględniła wyniki badań stanu jego narządu wzroku dokonanych w trzech niezależnych ośrodkach specjalizujących się w chorobach oczu – Niepublicznym ZOZ "O." w M., Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką w B. oraz gabinecie prywatnym specjalisty chorób oczu w I., które wykazały jedynie skrzywienie kręgosłupa i astygmatyzm oczu nie kwalifikujące do zmiany wydanego przez komisję I instancji orzeczenia o stanie zdrowia i zdolności do czynnej służby wojskowej. Odnosząc się do treści skargi Wojewódzka Komisja Lekarska uznała za nietrafny zarzut dot. nieuwzględniania przez nią wskazywanego przez poborowego schorzenia w postaci jaskry, gdyż przeprowadzone w tym kierunku badania nie potwierdziły aktualnie tego schorzenia, a odnotowano jedynie stan po operacji jaskry w wieku niemowlęcym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie działające na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 18, poz. 142), będące organami administracji publicznej, wydają orzeczenia stanowiące decyzje administracyjne w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 kpa. W związku z tym w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach dotyczących zdolności do czynnej służby wojskowej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w tym ogólne zasady postępowania administracyjnego. Zgodnie z unormowaną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej stoją w toku postępowania na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W myśl tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodnie z rzeczywistością (art. 77 § 1 kpa). W szczególności jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 80 kpa), która to ocena winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym rozstrzygnięcia uwzględniającym wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Podkreślić należy, że uzasadnienie decyzji jest źródłem informacji dotyczącej sposobu rozumowania organu, który ją wydał, jak również przyjętych przezeń założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Winno ono zatem wszechstronnie wyjaśniać rozstrzygnięcie objęte częścią dyspozytywną decyzji. Sporządzając uzasadnienie organ powinien, mieć na uwadze, iż zawarta w nim argumentacja będzie poddana ocenie strony i tylko jeśli uznana zostanie za wystarczającą, przekonywującą, nie skorzysta ona z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji. Stąd też poprzez właściwe umotywowanie decyzji organu realizuje również zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 kpa. Zasada przekonywania nie będzie realizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia strony albo nie odniesie się do podnoszonych przez nią okoliczności. Tylko wyczerpujące uzasadnienie daje stronie możliwość obrony jej słusznych interesów oraz polemizowania z organem na kolejnym etapie postępowania, w tym również przed Sądem. Niezależnie od powyższego należyte uzasadnienie ma znaczenie wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organu (art. 8 kpa). Wreszcie wspomnieć należy, że treść uzasadnienia stanowi jeden z warunków skutecznej kontroli przez Sąd legalności przeprowadzonego postępowania i jego skutku w postaci decyzji. Stosownie do art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, dla których, odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Dopiero przy spełnieniu tych warunków uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie. Uzasadnienie kwestionowanego w skardze orzeczenia Komisji II instancji wskazanych wymogów nie spełnia. Całe bowiem uzasadnienie sprowadza się do treści, iż na podstawie wyników badań i przedłożonej dokumentacji lekarskiej stwierdzono u pokrzywdzonego skrzywienie kręgosłupa w odcinku piersiowym, bez upośledzenia funkcji - § 34 pkt 1, astygmatyzm nadwzroczny oka prawego i astygmatyzm krótkowzroczny oka lewego - § 13 pkt 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia MON. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że orzeczenie komisji lekarskiej nie może mieć charakteru niesprawdzalnej wyroczni, lecz zgodnie z art. 107 § 3 kpa musi zawierać uzasadnienie faktyczne, w którym, jeśli komisja nie podziela jakiejś diagnozy, rozpoznania, obligowana jest wskazać, dlaczego zajmuje inne stanowisko, jakie okoliczności o nim zadecydowały. Podobnie jak w skardze, tak w odwołaniu od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej poborowy powoływał się na załączoną do środka zaskarżenia dokumentację medyczną stwierdzającą u niego jaskrę, którą to dokumentację jak podniósł, pominięto, nie uwzględniono jej. Uzasadnienie orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej winno więc w szczególności zawierać odpowiedź na stawiany zarzut oraz odniesienie się do zdiagnozowanej jaskry w nawiązaniu do wyników specjalistycznych-okulistycznych badań lekarskich przeprowadzonych na etapie postępowań pierwszo i drugoinstancyjnego. Jeśli organ zakwestionował aktualność zawartego w omawianej dokumentacji rozpoznania, winien dać temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia wskazując przesłanki, na jakich oparł swe stanowisko, że schorzenie w postaci jaskry u poborowego nie występuje. Wyczerpująca argumentacja w powyższym zakresie jest, o tyle istotna, że wykluczenie lub potwierdzenie wymienionej choroby rzutuje na trafność przyjętej kwalifikacji orzeczniczej decydującej o zdolności poborowego do służby. W przypadku bowiem jaskry otrzymałby kategorię zdrowia "E". Brak w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jakiejkolwiek analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że organ w sposób oczywisty naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, która oznacza ocenę każdego dowodu w połączeniu z wszystkimi dowodami i na ich tle. Dowody bowiem zebrane w sprawie, a zwłaszcza dokumenty urzędowe (w tym zaświadczenia, orzeczenia lekarskie) nie mogą zastępować uzasadnienia decyzji, są one tylko podstawą wydania rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie odnosząc się do zgromadzonych w prowadzonym postępowaniu dowodów a w konsekwencji nie oceniając ich mocy dowodowej; nie był w stanie rzetelnie i w sposób wyczerpujący rozważyć całokształtu materiału dowodowego w sprawie dopuszczając się tym samym obrazy wskazanych wyżej przepisów kpa, w tym między innymi art. 107 § 3 i art. 11 tego kodeksu. Próba uzasadnienia wydanego orzeczenia w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym w toku postępowania sądowego, a więc już po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia, rozstrzygnięcia określonego w kpa. Działanie takie jest spóźnione i nieskuteczne, gdyż ocenie Sądu podlega zaskarżone orzeczenie, a nie późniejsze czynności organu. Brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia sprawił, że nie tylko strona, lecz również rozpatrujący sprawę Sąd nie wiedział, czym kierował się organ przy jego wydawaniu, co uniemożliwiło mu zweryfikowanie słuszności podnoszonego przez skarżącego zarzutu. Uznając z przedstawionych wyżej względów, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w . zapadło z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270) o jego uchyleniu oraz stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy z zachowaniem reguł postępowania wyrażonych w art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 oraz 11 kpa organ w oparciu o całokształt materiału dowodowego ustali, czy w istniejącym stanie faktycznym można uznać A. D. za zdolnego do czynnej służby wojskowej z kategorią zdrowia "A". Nadto w razie wydawania rozstrzygnięcia zmieniającego, sformułowanie zawarte w sentencji decyzji winno stanowić powtórzenie treści przepisu art. 138 § 1 pkt 2 (do słowa "bądź") kpa.