II SA/Bd 557/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z [...] marca 2017 r., znak sprawy: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy z wniosku skarżącej J. G., działającej jako przedstawiciel ustawowy dziecka M. G., o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Wójta Gminy w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych ([...]), na podstawie art. 58 i 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Wójta Gminy w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych ([...]). Powyższe rozstrzygnięcie organ oparł o następujące ustalenia i rozważania: Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik GOPS orzekł, że otrzymane przez skarżącą świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko – M. G. w miesiącach od listopada 2015r. do września 2016r. w wysokości 6 526, 67 zł - są nienależnie pobranymi świadczeniami alimentacyjnymi. Rozstrzygnięcie powyższe zostało doręczone w dniu [...] stycznia 2017r. (zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji podpisane przez stronę). Odwołanie, datowane wprawdzie na dzień [...] stycznia 2017 r., zostało nadane na poczcie w dacie [...] stycznia 2017 r., a wpłynęło do organu pierwszej instancji – [...] lutego 2017 r. (koperta z pieczątką poczty oraz prezentata na odwołaniu). Skoro decyzję doręczono [...] stycznia 2017 r. to w świetle zapisu art. 129 § 2 k.p.a., termin czternastodniowy na skuteczne wniesienie odwołania od niej upłynął w dacie [...] stycznia 2017 r. ( wtorek ). Tym samym nadanie odwołania na poczcie [...] stycznia 2017 r. nastąpiło z uchybieniem terminu do jego złożenia. W konsekwencji - postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. ([...]) - Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia tego środka zaskarżenia. Postanowienie to doręczone zostało stronie w dniu [...] lutego 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez stronę). W dniu [...] lutego 2017 r. do siedziby Kolegium wpłynęło pismo J. G. (nadane na poczcie [...] lutego 2017 r.) zawierające jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2016 r. W podaniu tym strona stwierdziła, że przyczyną wniesienia odwołania z uchybieniem terminu jest jej zły stan zdrowia, ponieważ choruje na epilepsję i po ciężkim ataku padaczki według relacji rodziny robi różne rzeczy takie jak: rozbieranie się, otwieranie lodówki, wola wyjścia z domu itd., a to co zapamiętała to, że list otrzymała [...] stycznia 2017 r., według jej świadomości i [...] stycznia wysłała do siostry do G., czym nieświadomie wprowadziła siostrę w błąd. Była przekonana, że podała dobrą datę. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, należy przyjąć, że "uchybienie terminu do wniesionego odwołania było po terminie - przeszkoda jej choroba". Jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu - skarżąca ponownie złożyła odwołanie, które wprawdzie nosi inną datę niż to, w stosunku do jakiego Kolegium wydało wcześniejsze postanowienie ([...]). Z uwagi jednakże na fakt, że obydwa pisma odwoławcze są identycznej treści - Kolegium uznało, iż ma do czynienia z jednym odwołaniem od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2016r. ([...]). Momentem, od jakiego należy liczyć 7-dniowy termin na wniesienie podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - jest, jak w niniejszej sprawie, moment otrzymania przez stronę postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. ([...]), tj. [...] lutego 2017 r. Skoro więc wniosek o przywrócenie terminu strona nadała na poczcie [...] lutego 2017 r. - to termin ten został zachowany. Jednakże wnosząca prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, okoliczności bowiem, na jakie się powołuje uzasadniając wniosek nie dotyczą zdarzeń nagłych lecz permanentnie występującej choroby (przewlekłej) a w takim przypadku - osoba świadoma tego stanu winna poczynić kroki celem uniknięcia negatywnych konsekwencji związanych z możliwością - tu - braku zachowania terminu do wniesienia stosownych środków odwoławczych. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminowi należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Tylko choroba, która uniemożliwia osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r. I OSK 99/16 - LEX). W skardze złożonej do Sądu, przedstawiciel ustawowy skarżącego podniosła, że jest osobą chorą, co potwierdziły zaświadczenia lekarskie. Wywodziła, że cierpi ona na długotrwałą chorobę, która w nawrotach może spowodować, że osoba chora może nie zapamiętać wymaganego terminu dla dokonania czynności procesowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie przedmiot zaskarżenia stanowi postanowienie SKO z dnia z [...] marca 2017 r. odmawiające przedstawicielce ustawowej małol. skarżącego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Wójta Gminy w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy powołał art. 58 k.p.a., w oparciu o który dokonał oceny wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przepis art. 58 § 1 k.p.a., stanowi, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści powołanego przepisu wynika, że to strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy wykazane zostanie, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu odpowiedniego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez nią należytej (odpowiedniej) staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Niewątpliwie tego rodzaju okolicznością może być choroba. Jednakże jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, powoływanie się na chorobę może być skuteczne w wykazaniu braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej w sytuacji, kiedy choroba ta uniemożliwiała dokonanie czynności w jakikolwiek możliwy sposób, czy to osobiście, czy to poprzez osoby trzecie. Będzie się to zazwyczaj łączyło z okolicznością, że powstała choroba była zjawiskiem nagłym, niespodziewanym, a jej charakter wykluczał jakiekolwiek racjonalne działanie nakierowane na dokonanie czynności procesowej. Sytuacja taka nie zachodzi więc w przedmiotowej sprawie, skoro choroba przedstawicielki ustawowej strony – przewlekła postać padaczki – jest chorobą, o której istnieniu strona wie i w związku z tym ma możliwość przewidzenia jej skutków. Matka małoletniego skarżącego nie przedstawiła zresztą argumentacji wykazującej niemożność dochowania siedmiodniowego terminu do dokonania czynności. Powoływanie się na zaistniały atak padaczki nie jest wystarczającą argumentacją, by wykazać niemożność dokonania czynności czy to osobiście, czy to poprzez pomoc osób trzecich. Dokonana ocena organu, co do braku podstaw do uwzględnienia wniosku znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, z którego należy przytoczyć następujące tezy: "Fakt choroby nie jest równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez osobę trzecią" (por. wyroki NSA: z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/05, z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1162/08, z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2175/10, z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 278/11). "Tylko nagła choroba mogłaby usprawiedliwiać uchybienie terminu. Natomiast poza sporem pozostaje fakt, że wyjazd strony był planowany od dawna, a to znaczy, że choroba (depresja) również trwała od dawna. Tylko choroba nagła, która całkowicie uniemożliwiałaby stronie odebranie decyzji i wniesienie w terminie odwołania lub wyręczenie się w tym zakresie inną osobą uzasadniałoby przywrócenie terminu z uwagi na brak winy w jego uchybieniu". (por. wyrok NSA z dnia 0.08.2015 r., sygn.. akt: II FSK 2358/14). "By przyjąć brak winy strony w uchybieniu musi ona wykazać, że nie tylko, że nie była w stanie sporządzić i nadać odwołania osobiście, ale także że czynności nie mogła dokonać za nią inna osoba." Zaistnienie takiej przeszkody nie wynika ani z zaświadczeń lekarskich ani z innych znajdujących się w aktach dokumentów.(..) "Podkreślenia wymaga, że okoliczność choroby jako przyczyny usprawiedliwiającej brak terminowości w złożonym odwołaniu skarżąca podniosła dopiero w skardze do sądu I instancji" (por. wyrok NSA z dnia 16.01.2014 r., sygn. akt II OSK 1914/12). Dwa ostatnie wyroki dotyczą stron cierpiących na schorzenia psychiczne (depresja). Jednak podkreśla się w nich, że fakt tej choroby był znany stronie i dlatego też miała ona możliwości by stosownie do schorzenia zabezpieczyć swe interesy na wypadek pogorszenia się stanu zdrowia. W przedmiotowej sprawie wymaga też odnotowanie okoliczność, że jakkolwiek matka małol. skarżącego nie powoływała się w toku postępowania administracyjnego na chorobę schizofrenii paranoidalnej, to wraz ze skargą przedłożyła zaświadczenie o cierpieniu na tą chorobę. Jednakże, po pierwsze, sąd administracyjny ocenia prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia na podstawie akt administracyjnych, w których zawarta jest kompletna argumentacja strony co do przyczyn uchybienia terminowi, co do której wypowiedział się organ, w zakresie tak jej argumentów i ustalonego stanu faktycznego sprawy, w którym nie była podnoszona okoliczność pogorszenia stanu zdrowia w związku z tą właśnie chorobą, a po drugie, jak wynika z ww. zaświadczenia lekarskiego, na schorzenie to strona leczy się i ma ono charakter przewlekły, co wyklucza możliwość powoływania się na fakt, iż choroba jest zdarzeniem nagłym, o niespodziewanych skutkach dla strony, na które nie mogła się przygotować, ani stosować wobec nich odpowiedniego leczenia. Biorąc pod uwagę powyższe, na podst. art. 151 p.p.s.a., skarga, jako niezasadna podlegała oddaleniu.