II SA/Bd 560/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant asystent sędziego Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2008 r. sprawy ze skargi E. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta G. z dnia [...] znak [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 560/08 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] Burmistrz Miasta G. – D. na podstawie art. 1 pkt 2, art. 9a, art. 11, art. 18, ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. 2005 r., Nr 86, poz. 732 ze zm.) art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U 2003 r., Nr 228, poz. 2255) wstrzymał E. C. od dnia [...] sierpnia 2006 r. wypłatę zaliczki alimentacyjnej przyznanej decyzją Nr [...] na dziecko A. D. na okres od [...] września 2005 r. do [...] sierpnia 2006 r. do czasu wyjaśnienia czy strona spełnia warunki określone w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Organ I instancji zakwestionował prawdziwość złożonego przez skarżącą oświadczenia o samotnym wychowywaniu syna, bowiem z zeznania ojca A. D. wynikało, że E. C. pozostaje w konkubinacie ze S. J., z którym wspólne wychowuje syna K. J. Jednocześnie organ wskazał na treść art. 2 pkt 5 lit. a i art. 7 ww. ustawy z 22 kwietnia 2005 r. oraz treść art. 3 pkt 17 a ww. ustawy z 28 listopada 2003 r. W zażaleniu skarżąca zakwestionowała powyższe stwierdzenia argumentując, iż samotnie wychowuje syna A. D., natomiast K. J. przebywa "częściowo" u skarżącej, "częściowo" u ojca S. J. Za nieprawdziwe uznała stwierdzenie ojca swojego dziecka, co do pozostawania w konkubinacie ze wskazaną przez niego osobą. Podkreśliła, iż organ powinien skoncentrować się na czynnościach wobec dłużnika alimentacyjnego Z. D.. Wstrzymanie wypłaty świadczenia określiła jako bezprawne i krzywdzące. W ocenie E. C. w sytuacji zaistnienia jakichkolwiek wątpliwości organ orzekający winien był w pierwszej kolejności je wyjaśnić i dopiero wówczas wydać orzeczenie w przedmiocie ewentualnego wstrzymania wypłaty świadczenia. Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 138 § 1 i pkt 1 i 144 Kpa. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie o wstrzymaniu E. C. od dnia [...] sierpnia 2006 r. wypłaty zaliczki alimentacyjnej na dziecko A. D. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wskazało, iż kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy skarżąca składając wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na syna A. D. była osobą samotnie wychowującą dziecko, o której mowa w art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003 r,. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Organ odwoławczy stwierdził, że gdy zachodzą wątpliwości, w zakresie prawdziwości danych jakie zawiera wniosek o wskazane świadczenie organ winien wstrzymać jego wypłatę. To czyni zasadnym wydanie przez organ I instancji wydanie takiego rozstrzygnięcia jak zaskarżone. W skardze na powyższe rozstrzygniecie E. C. podtrzymała swoje zarzuty oraz argumentację zawartą w zażaleniu. W jej uzasadnieniu dokonała własnej analizy przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonego przez nią rozstrzygnięcia wskazując jednocześnie, iż nie regulują one kwestii związanych z konkubinatem. Ponownie podniosła, że jest osobą samotnie wychowującą dzieci. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże z innych przyczyn niż podane w jej treści. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej P.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak – co w niniejszej sprawie ma szczególne znaczenie - związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.) Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił przede wszystkim uwagę, iż Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu połączonych pytań prawnych: - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, czy art. 2 pkt 5 lit. a i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm.) oraz art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.), w brzmieniu nadanym art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, są zgodne z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526, ze zm.), - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, czy art. 2 pkt 5 lit. a w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. powołanej w punkcie 1, w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pozbawia prawa do zaliczki alimentacyjnej osoby, które są wychowywane przez panny, kawalerów, wdowy, wdowców, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu lub osoby rozwiedzione, wychowujące co najmniej jedno inne dziecko wspólne z jego rodzicem, jest zgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, czy art. 2 pkt 5 lit. a i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. powołanej w punkcie 1 oraz art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są zgodne z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, - wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 roku, wydanym w sprawie o sygn. P 18/06, orzekł, iż: - art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 i nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007 r., Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747 i Nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 roku Nr 2, poz. 11); - art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka; - art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Powyższy wyrok opublikowany został w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 roku, numer 119, pod pozycją 770. Stosownie do art. 145 a § 1 Kpa w zw. z art. 126 kpa orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane postanowienie, może stanowić podstawę wznowienia postępowania. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) decyzja (postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno więc przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w rozstrzygnięciu organu administracji publicznej. Zgodnie z konstytucyjną regułą wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie stwierdzał, iż art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa prawomocnie (ostatecznie) rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi. W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Prawo do wznowienia postępowania w wypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego jest bowiem jednym z aspektów konstytucyjnego prawa do sądu (por. wyrok z dnia 2 marca 2004 r., SK 53/03, OTK ZU-A 2004 nr 3, poz. 16 oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03 - OTK ZU-A 2003 nr 6, poz. 50). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego ukształtowało się jednolite stanowisko, co do tego, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (por. postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2002 r. sygn. akt II ZP 27/00 ONSAP i US 2001 nr 10, poz. 331 oraz wyrok NSA z 23 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 1403/05 LEX nr 214402. Z przytoczonych wyżej wywodów wyprowadzić można wniosek, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy p.p.s.a. Z tych powodów, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.b i art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na art. 152 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r.