II SA/Bd 560/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości przejęte przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2012 r. - [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651 ze zm.) rozpatrzywszy odwołanie E. G. od decyzji Starosty B. z [...] grudnia 2011 r. - [...], na podstawie art. 104 Kpa w zw. z art. 98 ww. ustawy z 21 sierpnia 1997 r. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz E. G. za działki położone w gm. S., obręb ewidencyjny G., oznaczone: nr [...] o pow. 0,9407 ha, powstałą w wyniku podziału zatwierdzonego ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2005 r., N/znak [...] (stosownie do posiadanego przez wnioskodawczynię udziału) oraz nr [...] o pow. 0,0927 ha, [...] o pow. 0,0404 ha, [...] o pow. 0,5850 ha, [...] o pow. 0,1498 ha, [...] o pow. 0,5063 ha, [...] o pow. 0,1795 ha, [...] o pow. 0,5605 ha, [...] o pow. 0,7674 ha, powstałe w wyniku podziału zatwierdzonego ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2006 r., N/znak [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją, wskazując iż kwestia odszkodowania została uzgodniona w drodze porozumienia, co wyłącza możliwość ustalenia odszkodowania w trybie postępowania administracyjnego. Odpowiadając na skargę organ powtórzywszy argumentację z zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Podobny wniosek powołując się na zawarte porozumienia złożył Wójt Gminy S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z póżn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po myśli przepisu art. 134 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak - związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 133 § 1 ww. ustawy Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy natomiast wynika, że decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] nieruchomość położona we wsi G. stanowiąca działkę nr [...] o pow. 58,6220 ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym E. G. do 1/2, I. A. M. – G. do 1/4 oraz W. G. do 1/4, podzielona została m.in. na działkę nr [...] o pow. 0,9407 ha. Na podstawie decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] zatwierdzono podział działki nr [...] o pow. 125,9530 ha na działki: nr [...] o pow. 0,0927 ha, nr [...] o pow. 0,0404 ha, nr [...] o pow. 0,5850 ha, nr [...] o pow. 0,1498 ha, nr [...] o pow. 0,5063 ha, nr [...] o pow. 0,1795 ha, nr [...] o pow. 0,5605 ha, nr [...] o pow. 0,7674 ha i nr [...] o pow. 0,9407 ha, położone w miejscowości G. dla których Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w N. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]. W dniu [...] października 2007 r. pomiędzy Gminą S. a Panią E. G. zostało zawarte porozumienie w sprawie budowy urządzeń infrastruktury technicznej (budowa sieci wodociągowej i utwardzenie drogi) oraz przejęcia dróg powstałych w wyniku podziału działek położonych w miejscowości G. Przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowią, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych, art. 98 ust. 1. Natomiast w przepisie art. 98 ust. 3 tej ustawy określono, że obowiązek wypłaty odszkodowania w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem, w przypadku gdyby do takiego uzgodnienia nie doszło pomiędzy zainteresowanymi podmiotami, na wniosek właściciela odszkodowanie ustała się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Oczywiście nie można odmówić racji organowi stwierdzającemu, że ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania powstaje z chwilą, kiedy decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela staje się ostateczna, a w decyzji tej postanowiono o wydzieleniu działki gruntu pod drogę publiczną, a w szczególności, że obowiązek ten może być realizowany w drodze cywilnoprawnej poprzez uzgodnienie wysokości odszkodowania między właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym a organem albo - gdy do takiego uzgodnienia nie dojdzie - w drodze administracyjnej przez wydanie decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania na zasadach i w trybie określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Trzeba jednak w tym miejscu zwrócić uwagę - co pozostało całkowicie poza zakresem rozważań organów - że przepis art. 98 ust. 3 ww. ustawy zdanie drugie stanowi: "Przepis art. 131 ustawy stosuje się odpowiednio." Wskazany przepis tymczasem stanowi, że w ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu, wywłaszczonej nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna. Nieruchomość zamienną przyznaje się z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, lub z zasobu nieruchomości odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Nieruchomość zamienna może być przyznana w porozumieniu z Prezesem Agencji Nieruchomości Rolnych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Różnicę między wysokością odszkodowania ustalonego w decyzji a wartością nieruchomości zamiennej wyrównuje się przez dopłatę pieniężną (ust. 1-4). Ustawodawca zatem określa bardzo wyraźnie jedyną, dopuszczalną niepieniężną formę odszkodowania. Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji (a również organ pierwszej instancji w poprzedzającej ją decyzji) zupełnie zaniechał analizy czynności dokonanej [...] października 2007 r. w kontekście przepisów art. 98 ust. 3 w zw. z art. 131 przywoływanej ustawy z 21 sierpnia 1997 r. Pozostało poza zakresem rozważań organu czy owo porozumienie rzeczywiście spełnia ustawowe dyspozycje zawarte we wskazanych przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero porozumienie spełniające wymogi określone przez ustawodawcę mogło upoważniać organ do stanowczego stwierdzenia, iż zawarte przez skarżącą z Gminą S. w dniu [...] października 2007 r. porozumienie spowodowało, że "nie było podstaw do ustalenia odszkodowania w trybie postępowania administracyjnego." W tym stanie rzeczy uznając, że zaistniały przesłanki wskazane w przepisie art. 145 pkt 1 lit. a ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję a mając dodatkowo na uwadze art. 135 tej ustawy także poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z [...] grudnia 2011 r. - [...]. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na przepisach art. 150 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, natomiast rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 wyroku oparto na przepisach art. 200 i 205 § 1 tej ustawy oraz przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ...(Dz. U. Nr 163, poz. 1349). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z niniejszego wyroku którego oceny i wskazania po myśli art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są dla organu wiążące. Organ ponownie przeprowadzi postępowanie zmierzające do ustalenia należnego odszkodowania, albowiem zawarte 2 października 2007 r. "porozumienie" z przyczyn wyżej wskazanych nie spełniając wskazań ustawodawcy nie może być przeszkodą w ustaleniu należnego odszkodowania w drodze postępowania administracyjnego.