II SA/Bd 563/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2019 r. sprawy ze skargi małoletniego [...] reprezentowanego przez matkę [...] na postanowienie Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności na rzecz skarżącego kwotę [...](sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. [...] Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej powoływanej jako "k.p.a."), stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez W. F., jako przedstawiciela ustawowego skarżącego A. F. od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w A. K. w dniu [...] kwietnia 2019 r. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało doręczono skarżącej w dniu [...] maja 2019 r., co oznacza, że odwołanie od niego mogło zostać złożone najwcześniej [...] lutego 2019 r. (prawidłowo – [...] maja 2019 r.). Skarżąca tymczasem, wniosła odwołanie [...] maja 2019 r., a więc w dniu doręczenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, co w ocenie organu, czyni je przedwczesnym, z uwagi na złożenie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania, który to stosownie do art. 57 § 1 k.p.a. należy ustalić na dzień następujący po dniu doręczenia decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe postanowienie działający przez przedstawiciela ustawowego skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, wskazał że prawna i skuteczna możliwość wniesienia odwołania istnieje od dnia doręczenia decyzji stronie, co wynika z treści art. 129 § 2 k.p.a. oraz, że niezasadne jest powoływanie się przez organ na przepis art. 57 § 1 k.p.a., który dotyczy końca, a nie początku, biegu terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie narusza obowiązujące przepisy postępowania w sposób wskazany w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Podstawę prawną podjęcia zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że pojęcie "niedopuszczalności odwołania" nie zostało zdefiniowane na gruncie procedury administracyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym i podmiotowym (vide: wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 316/08 - dostępny na stronie internetowej http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Do przesłanek o charakterze przedmiotowym zalicza się m.in.: zaskarżenie aktu nie będącego decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów k.p.a. albo wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona lub ogłoszona stronie, czy też w sytuacji, gdy środek zaskarżenia został wniesiony przedwcześnie. W kontrolowanej sprawie przesłanką niedopuszczalności odwołania, zdaniem organu, była jego przedwczesność wynikającą z faktu jego wniesienia w dniu doręczenia orzeczenia organu I instancji. Swoje wywody w tym zakresie organ oparł na brzmieniu przepisu art. 57 § 1 k.p.a. dotyczącym sposobu obliczania terminu, w którym wskazuje się, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organu nie zasługuje na aprobatę. Data początkowa, od której rozpoczyna bieg termin do wniesienia odwołania wynika bowiem z art. 129 § 2 k.p.a., w myśl którego odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z określonego zaś w art. 57 § 1 k.p.a. sposobu obliczania terminów, wynika zaś jedynie data końcowa, do której strona może skutecznie dokonać określonej czynności (w tym wnieść odwołanie). Przywołany przez organ przepis nie może natomiast prowadzić do pozbawienie strony prawa do wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia, które zostało zaskarżone po wejściu do obrotu prawnego. Podkreślić należy bowiem, że z chwilą doręczenia stronie rozstrzygnięcia lub w określonych wypadkach z chwilą jego ustnego ogłoszenia, wchodzi ono do obrotu prawnego. Przesądza o tym przepis art. 110 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma zatem dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego - z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Sąd chciałby w tym miejscu – niejako na marginesie – zwrócić uwagę, że w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2018 r., poz. 2027) przewidziane jest w § 11 ust. 1 uregulowanie szczególne, kiedy decyzja administracyjna nie tylko jest doręczana, ale dodatkowo jest ogłaszana stronom postępowania na posiedzeniu składu orzekającego - co stanowi niekwestionowane wprowadzenie do obrotu. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, ogłoszenie orzeczenia – decyzji administracyjnej, które pozwala na zapoznanie się z nią stron postępowania jest wprowadzeniem decyzji do obrotu i pociąga za sobą skutek związania organu wydanym aktem (art. 110 k.p.a.), stanowi także uzewnętrznienie decyzji w stosunku do stron. Zatem od chwili publikacji decyzja istnieje w porządku prawnym. To "podwójne" wprowadzenie decyzji do obrotu przez jej ogłoszenie i doręczenie stronie jest ustanowione z pewnością dla lepszej ochrony praw strony. Celem takiego uregulowania jest zagwarantowanie stronie pewności, nie tylko co do treści skierowanego do niej aktu, lecz także końcowego terminu jego zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ II instancji błędnie uznał, że strona skarżąca, składając odwołanie w dniu otrzymania orzeczenia organu I instancji (tj. [...] maja 2019 r.) wniosła je przedwcześnie Stanowisku temu – wbrew twierdzeniom organu – nie przeczy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 lutego 2018 r. (sygn. akt II GSK 1417/16 - dostępny na stronie internetowej http//orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia NSA wyjaśnił, że bieg terminu do wniesienia odwołania należy ustalić, stosownie do art. 57 § 1 k.p.a., na dzień następujący po dniu doręczenia decyzji i przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono decyzję. Wskazał jednak wyraźnie, że wniesienie środka zaskarżenia przed tym dniem (tj. przed dniem doręczenia decyzji) wyłącza merytoryczne jego rozpoznanie przez organ, oraz że to wniesienie odwołania przed doręczeniem decyzji jest niedopuszczalne jako przedwczesne. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.