II SA/Bd 563/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 16 kwietnia 2024 r. nr SKO-522-94/24 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu na rzecz skarżącego 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (zwane dalej "Kolegium"), na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej w skrócie "k.p.a.").postanowieniem z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] stwierdziło, że odwołanie P. D. (tj. Skarżącego) od decyzji Prezydenta M. T. (zwanego dalej "Prezydentem") z [...] stycznia 2024 r. [...] w przedmiocie wymiany z urzędu prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie Unii Europejskiej – zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Kolegium ustaliło, że korespondencja zawierająca decyzję Prezydenta została wysłana do Skarżącego [...] stycznia 2024 r. (Skarżący wówczas nie był jeszcze reprezentowany przez pełnomocnika). Wobec braku odbioru przez adresata korespondencja została awizowana [...] stycznia 2024 r. Kolejne awizo miało miejsce [...] lutego 2024 r. Z pieczęci znajdujących się na kopercie wynika, że przesyłka nie została odebrana przez Skarżącego, wobec czego zwrócono ją nadawcy [...] lutego 2024 r. Okoliczność tą potwierdza również informacja uzyskana z systemu informatycznego operatora pocztowego. Kolegium ustaliło ponadto, że w aktach sprawy znajduje się również pusta koperta, w której pierwotnie wysłano do Skarżącego korespondencję zawierająca decyzję Prezydenta. Obok niej w aktach sprawy znajduje się druk zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji stanowiącej powtórzenie wysłania decyzji Prezydenta na ten sam adres co poprzednio (wysyłka [...] lutego 2024 r., odbiór bezpośrednio przez Skarżącego [...] marca 2024 r.). Zdaniem Kolegium w powyższej sytuacji należało uznać, że decyzja Prezydenta z [...] stycznia 2024 r., od której wniesiono odwołanie, została wskutek zastosowania trybu doręczenia z art. 44 k.p.a, skutecznie doręczona Skarżącemu [...] lutego 2024 r. Kolegium stwierdziło bowiem, że skoro przesyłka zawierająca decyzję Prezydenta była awizowana [...] stycznia 2024 r., a następnie z powodu jej nieodebrania w terminie 7 dni od pierwszego awiza dokonano powtórnego awizowania [...] lutego 2024 r., to 14 - dniowy termin na odbiór przesyłki w placówce pocztowej minął [...] lutego 2024 r. W ocenie Kolegium późniejsze ponowne wysłanie Skarżącemu decyzji nie wywołuje procesowych skutków prawnych i nie może stanowić podstawy do liczenia terminu do wniesienia odwołania. Odebranie przez Skarżącego [...] marca 2024 r. ponownie wysłanej decyzji ma walor jedynie informacyjny. Uznanie, że decyzję organu doręczono Skarżącemu 14 lutego w konsekwencji spowodowało, że zdaniem Kolegium termin na wniesienie odwołania upłynął [...] lutego 2024 r. Tymczasem odwołanie noszące datę [...] marca 2024 r. Skarżący wniósł (nadał listem poleconym) [...] marca 2024 r. a więc po upływie terminu na wniesienie odwołania. W skardze do sądu Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Kolegium zarzucając mu naruszenie: - art. 44 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że decyzja Prezydenta została skutecznie doręczona 14 lutego, a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął [...] lutego 2024 r., - art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, iż w aktach znajduje się jedynie pusta koperta adresowana do Skarżącego, na potwierdzeniu odbioru przesyłki nadanej [...] stycznia 2024 r. na stronie pierwszej brakuje pieczęci placówki oddawczej, a na drugiej stronie w dolnej części brakuje daty i podpisu doręczającego/ wydającego; organ I instancji nie pozostawił stosownie do art. 44 § 4 k.p.a. decyzji Prezydenta w aktach sprawy z adnotacją, iż nastąpiło jej skuteczne doręczenie, a z przyczyn nieznanych Skarżącemu ponownie doręczył decyzję i w piśmie kierowanym do Kolegium z [...] marca 2024 r. wskazał, że odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istotną kwestią w sprawie jest ocena prawidłowości doręczenia Skarżącemu decyzji organu I instancji tj. Prezydenta. Organ odwoławczy uznał, że doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. tj. w trybie tzw. doręczenia zastępczego przewidzianego na wypadek, kiedy nie jest możliwe doręczenie bezpośrednio adresatowi (art. 42 k.p.a.) ani doręczenie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu (art. 43 k.p.a.). Jak wskazał ustawodawca w art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie natomiast z art. 44 § 2 k.p.a zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.) Stosownie do art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Skuteczność doręczenia zastępczego uzależniona jest od ścisłego przestrzegania wynikających z art. 44 k.p.a. zasad i procedur, w szczególności dotyczy to czytelnego wypełnienia przez doręczającego pracownika poczty względnie przez osobę o jakiej mowa w art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a. dowodu doręczenia przez wpisanie daty podjęcia prób doręczenia, powodu niedoręczenia pisma adresatowi, faktu awizowania przesyłki, miejsca pozostawienia o tym informacji dla adresata oraz miejsca pozostawienia przesyłki, zgodnie z pouczeniem o możliwości i terminie jej odbioru. Powyższe informacje na dowodzie doręczenia powinny być też zaopatrzone podpisem doręczyciela. Doniosłe znaczenie tych czynności związane jest przede wszystkim z tym, że z ich realizacją prawodawca wiąże skutek doręczenia pisma adresatowi w sytuacji, gdy nie dochodzi do osobistego odbioru korespondencji. Z kolei przyjęcie fikcji doręczenia pozwala na określenie biegu terminów procesowych - ich początku i zakończenia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 30 stycznia 2024 r., sygn. I SA/Bd 642/23, LEX nr 3683772). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru z naklejonym kodem przesyłki identycznym jak kod przesyłki naklejony na kopertę złączoną z potwierdzeniem odbioru. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (a także na kopercie) odnotowano datę pierwszego awiza tj. 31.01.24 oraz awiza powtórnego – [...] lutego 2024 r. Daty te są opatrzone podpisem doręczyciela – podobnie jak informacja, że przesyłka została pozostawiona w urzędzie pocztowym T. 16. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest natomiast wymaganej przez art. 44 § 2 k.p.a. informacji, gdzie zostało umieszczone zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym i możliwości jego odbioru w terminie 7 dni. W tym względzie art. 44 § 2 k.p.a. przewiduje alternatywnie trzy miejsca pozostawienia zawiadomienia: - oddawczą skrzynkę odbiorczą, - drzwi mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, - widoczne miejsce przy wejściu na posesję adresata. Należy zauważyć, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w punkcie 2, w nawiasie znajduje się wprawdzie tekst będący powtórzeniem tej części treści art. 44 § 2 k.p.a. w którym ustawodawca wskazał dopuszczalne miejsca pozostawienia zawiadomienia, jednakże doręczający nie wskazał (przez zakreślenie odpowiedniej części tekstu), w którym z tych miejsc faktycznie zawiadomienie pozostawił. Wskazanie przez doręczającego konkretnego miejsca spośród wymienionych w art. 44 § 2 k.p.a. jest niezbędne, gdyż umożliwia kontrolę, czy zawiadomienie zostało pozostawione w jednym z tych miejsc, które wskazał ustawodawca a nie w jakimś dowolnie wybranym miejscu (np. na wycieraczce przed drzwiami wejściowymi w budynku gospodarczym znajdującym się na końcu posesji adresata, z dala od wejścia na posesję) ewentualnie kontrolę czy zawiadomienie, tak jak wskazał doręczający, zostało faktycznie pozostawione w jednym z miejsc określonych w art. 44 § 2 k.p.a. (np. przy wskazaniu przez doręczającego na zwrotce, że pozostawił zawiadomienia w oddawczej skrzynce odbiorczej adresata w sytuacji kiedy adresat jest w stanie udowodnić że nie posiada i nigdy nie posiadał skrzynki odbiorczej). Należy wobec tego zgodzić się ze stanowiskiem wskazanym przez WSA w Bydgoszczy w wyroku z 24 lutego 2024 r., II SA/Bd 500/23 (LEX nr 3721869), że dla przyjęcia, iż nastąpiło doręczenie zastępcze niezbędne jest wykonanie przez operatora wszystkich przewidzianych w art. 44 k.p.a. czynności. Szczególnie istotnym jest wskazanie, gdzie zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1, tzw. awizo, zostało umieszczone. Ustawodawca wymienił w § 2 art. 44 k.p.a. miejsca, w których można umieścić zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki a informacja w tym zakresie powinna w sposób czytelny znaleźć odzwierciedlenie w zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru. Nie wystarczy zatem sam fakt dwukrotnego awizowania przesyłki, niezbędne jest czytelne i jasne wskazanie, gdzie zawiadomienie o jej pozostawieniu, w tym wypadku w urzędzie pocztowym, umieszczono. W kontrolowanej sprawie takiego dokładnego wskazania miejsca pozostawienia zawiadomienia zabrakło. Z powyższego wynika, że w kontrolowanej sprawie nie można mówić o prawidłowym doręczeniu przesyłki w trybie art. 44 k.p.a., jak przyjęło to Kolegium. W konsekwencji nie można uznać, że doręczenie nastąpiło z dniem 14 lutego, a termin na wniesienie odwołania upłynął [...] lutego 2024 r. W związku z tym należy stwierdzić, że organ naruszył art. 44 k.p.a. poprzez przedwczesne uznanie, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Wobec stwierdzonego naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien mieć na względzie, że adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2024 r. sygn. II GSK 962/23, LEX nr 3730825). W przedmiotowej sprawie oznacza to konieczność uwzględnienia przy ponownej ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania okoliczności, że po ww. wadliwej próbie doręczenia Skarżącemu decyzji Prezydenta w trybie art. 44 k.p.a. doręczono mu tą decyzję [...] marca 2024 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Doręczenie takie, wobec wadliwości wcześniejszej próby doręczenia w trybie art. 44 k.p.a., nie może być uznane za doręczenie o skutku jedynie informacyjnym. O kosztach (pkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) biorąc pod uwagę wysokość uiszczonego wpisu oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.