II SA/Bd 566/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy rzeczowej oddala skargę. Pismem z dnia 26 marca 2010 r. H. O. zwróciła się do Burmistrza Miasta K. z wnioskiem o załatwienie jej używanego, sprawnego technicznie telewizora, posiadającego ekran o wielkości powyżej 21 cali. Pismem z dnia [...], [...], które może być potraktowane jako decyzja administracyjna, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) w K. załatwił odmownie wniosek skarżącej, informując ją, iż nie posiada takiego telewizora i nie jest w związku z tym w stanie przekazać go wnioskodawczyni. Na decyzję organu pomocy społecznej H. O. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., stwierdzając, że nie jest zadowolona z takiego sposobu załatwienia sprawy. Skarżąca zauważyła, iż Kierownik MOPS nie przejawił nawet odrobiny chęci pozytywnego załatwienia jej wniosku. Decyzją z dnia [...], [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uznając pismo organu I instancji z dnia [...] za decyzję administracyjną utrzymało w mocy tą decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że chociaż akta sprawy nie zawierają wywiadu środowiskowego i oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni, to jednak organ pomocy społecznej podjął stosowne postępowanie mające na celu realizację żądania, ponieważ pracownik socjalny skontaktował się z zakładem naprawy telewizorów celem ustalenia, czy dysponuje on używanym telewizorem, który mógłby stanowić darowiznę dla skarżącej, co wynika ze sporządzonej w dniu 19 kwietnia 2010 r. notatki służbowej. W wyniku tej czynności ustalono, iż przedsiębiorca takim telewizorem nie dysponuje. Odnosząc się do żądania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że można je potraktować jako oczekiwanie wsparcia w postaci zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej powoływanej jako "ustawa o pomocy społecznej". Zgodnie z treścią tego przepisu, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Jednakże pomoc udzielana na podstawie tego przepisu ma charakter fakultatywny, co oznacza, iż organ może, lecz nie musi udzielić wnioskowanej pomocy. Poza tym pomoc przyznawana w ramach zasiłku celowego ma na celu zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, a posiadanie telewizora o określonych parametrach nie może być, zdaniem organu odwoławczego, uznane za taką potrzebę. W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało odmowną decyzję organu pierwszej instancji za zasadną, pouczając jednocześnie odwołującą się, iż sama może poszukać potencjalnego darczyńcy lub zwrócić się o pomoc do organizacji pozarządowych. Na decyzję organu odwoławczego H. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżąca podniosła, iż niedopuszczalne jest postępowanie organów administracji publicznej, które nie potrafiąc załatwić jej używanego telewizora, odsyłają ją po pomoc w tej kwestii do organizacji pozarządowych. Stwierdziła, iż nie będzie w tych organizacjach "żebrać" o dar w postaci używanego telewizora, ponieważ takie zachowanie urągałoby godności człowieka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jedną z form sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego jest rozpoznawanie skarg na decyzje administracyjne. Sąd ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydania tej decyzji oraz stan faktyczny ustalony przez organy prowadzące postępowanie w sprawie. Materialnoprawną podstawą oceny działania organów administracji publicznej w niniejszej sprawie są przepisy ustawy o pomocy społecznej (cyt. na wstępie). Przede wszystkim należy zauważyć, iż wnioskowana przez skarżącą pomoc w postaci przekazania jej używanego telewizora ma charakter świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej, a dokładnie należy do kategorii pomocy rzeczowej, o której mowa w przepisie art. 36 pkt 2 lit. e ustawy o pomocy społecznej. Błędnie natomiast zakwalifikowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze ten rodzaj pomocy jako zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ zgodnie z art. 36 pkt 1 tejże ustawy zasiłek celowy należy do kategorii świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Skoro wnioskowana przez skarżącą pomoc stanowi świadczenie niepieniężne z pomocy społecznej, jej udzielenie ma charakter fakultatywny i następuje wówczas, gdy z okoliczności wynika, iż przyznanie takiej pomocy odpowiada ustawowym celom pomocy społecznej i mieści się w możliwościach jej organów, co wynika z przepisu art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie zaś do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, podstawowym celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. W związku z powyższym, pomoc w postaci świadczenia niepieniężnego powinna być nakierowana na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych podopiecznego i jeżeli takie niezaspokojone potrzeby istnieją, zachodzi co do zasady obowiązek jej udzielenia, jednakże organ pomocy społecznej może odmówić udzielenia żądanej pomocy, jeżeli nie ma finansowych czy też organizacyjnych możliwości zadośćuczynienia żądaniu podopiecznego. W przedmiotowej sprawie, w opinii Sądu, została spełniona podstawowa przesłanka przyznania skarżącej pomocy rzeczowej w postaci używanego telewizora, związana z nakierowaniem tej pomocy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. We współczesnym, medialnym społeczeństwie dostęp do telewizji, a tym samym do informacji, może być bowiem uznany za podstawową potrzebę egzystencjalną człowieka. Jednakże niedysponowanie przez organ pomocy społecznej telewizorem o żądanych przez skarżącą parametrach technicznych, który mógłby zostać jej przekazany w ramach pomocy rzeczowej, jak również niemożność uzyskania takiego telewizora pomimo podjętych w tym kierunku działań, stanowiły okoliczności przesądzające o braku możliwości udzielenia wnioskowanej pomocy. Z uwagi na to odmowne załatwienie wniosku skarżącej przez Kierownika MOPS w K. należy uznać za działanie zgodne z powołanymi wyżej przepisami ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić w tym miejscu także należy, iż nie można uznać, że w ramach obowiązków ciążących na organach pomocy społecznej mieści się podejmowanie wszelkich możliwych działań w celu zaspokojenia ponadstandardowych żądań zgłoszonych przez petentów, czego zapewne oczekiwałaby skarżąca. Z uwagi na dużą liczbę podopiecznych oraz skromne możliwości organizacyjne i finansowe organy pomocy społecznej obowiązane są skupić się przede wszystkim na udzielaniu takiej pomocy, w przypadku której przedmiot świadczenia pozostaje w ich dyspozycji. Nie stanowi natomiast bezwzględnego obowiązku pracowników socjalnych poszukiwanie konkretnego przedmiotu, żądanego przez wnioskodawcę, który miałby zostać mu przekazany w ramach pomocy rzeczowej. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż zarówno zaskarżona decyzja organu odwoławczego, pomimo błędnego uzasadnienia, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pomocy społecznej, pomimo braku odpowiedniego uzasadnienia i stosownego pouczenia, odpowiadają prawu i powinny pozostać w obrocie prawnym. Na marginesie Sąd pragnie jednak podkreślić, iż skarżąca ma zagwarantowaną możliwość zaspokojenia swojej potrzeby posiadania sprawnego technicznie telewizora w ramach świadczeń z pomocy społecznej. Może bowiem, zwrócić się do właściwego organu pomocy społecznej z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, przeznaczonego na zakup nowego czy też używanego telewizora. Organ winien udzielić pomocy we wskazanej wyżej formie, jeżeli uzna, że zachodzą określone w ustawie o pomocy społecznej okoliczności uzasadniające spełnienie takiego żądania. W przypadku zaś niemożności osobistego dokonania zakupu odbiornika telewizyjnego, spowodowanej chorobą bądź niepełnosprawnością, skarżąca może zwrócić się do MOPS w K. z wnioskiem o dokonanie takiego zakupu przez pracownika socjalnego, w ramach świadczenia niepieniężnego polegającego na usługach opiekuńczych. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.