II SA/Bd 567/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. L. i S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] o wymierzenie wszczęcia postępowania dotyczącego umorzenia należności z tytułu pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia odrzucić skargę S. M.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta M. [...] z dnia [...] lutego 2023r., nr [...] którym odmówiono wszczęcia postępowania dotyczącego umorzenia należności z tytułu pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Na powyższe postanowienie organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnieśli P. L. i S. M.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Na wstępie zaznaczyć należy, że przed dokonaniem merytorycznej oceny skargi, sąd z urzędu, bada jej dopuszczalność. W tym zakresie ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."). Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest wniesienie skargi przez podmiot, któremu w myśl art. 50 § 1 lub 2 p.p.s.a. przyznano legitymację do jej wniesienia. Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a także prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną. Istnieje on wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa, z którego jest możliwość wywiedzenia dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków. Oznacza to, że podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa wskazujący na własne prawo lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Źródłem interesu prawnego może być przepis prawa materialnego, a także przepis prawa procesowego, czy też nawet ustrojowego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa. Przymiotu strony nie ma zatem podmiot, który swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego, czy też na potrzebie ochrony cudzego interesu. W konsekwencji, postępowanie sądowoadministracyjne może być wszczęte i prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony do tego podmiot. Gdy brak interesu prawnego jest oczywisty istnieje podstawa do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 15 lutego 2017 r., II OSK 264/17 oraz z dnia 14 października 2020 r., II OSK 2286/20). W dalszej kolejności należy wskazać, że sprawa ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą wnioskodawcy, tj. z osobą niepełnosprawną ubiegającą się o przyznanie tego zasiłku. Zasiłek ten przyznawany jest nie "na osobę" niepełnosprawną, lecz samej tej osobie, co wynika wprost z art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390; dalej "u.ś.r."). Nie zmienia tej reguły brzmienie przepisu art. 23 ust. 1 u.ś.r., który określa krąg osób potencjalnie uprawnionych do składania wniosków o świadczenia rodzinne. Przepis ten ma bowiem charakter regulacji ogólnej, dotyczącej wszystkich świadczeń rodzinnych. Wobec tego regulacja ta podlega każdorazowej konkretyzacji w powiązaniu z regulacją szczegółową dotyczącą danego, wnioskowanego świadczenia (w rozpoznawanej sprawie - zasiłku pielęgnacyjnego) oraz z okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy, z których będzie np. wynikać, czy osoba ubiegająca się o zasiłek może działać samodzielnie, czy przez przedstawiciela. Wobec powyższego stroną postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego jest jeden z podmiotów, wymienionych w art. 16 ust. 2 u.ś.r., co oznacza iż może nim być także niepełnoletni, legitymujący się orzeczeniem o niepełnosprawności. W takiej sytuacji niepełnoletni reprezentowany jest w postępowaniu przez swojego przedstawiciela ustawowego, którym może być rodzic, opiekun lub kurator. Podkreślić należy, że osoby te jedynie reprezentują niepełnoletniego w postępowaniu o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, natomiast to niepełnoletni jest stroną tego postępowania i na jego rzecz wydawana jest decyzja w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w 2019 uprawniony był reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego tj. skarżącą. Uprawniony uzyskał pełnoletniość w dniu [...] sierpnia 2021r., co oznacza, że ustała nad nim władza rodzicielska rodziców. Z akt sprawy nie wynika, aby uprawniony był ubezwłasnowolniony. Decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2023 r. została zatem prawidłowo skierowana już do uprawnionego. Od tej decyzji uprawniony złożył za pośrednictwem pełnomocnika odwołanie. Decyzja Kolegium z dnia [...] kwietnia 2023 r. także została skierowana do uprawnionego. Natomiast skargę od decyzji Kolegium złożył P. L. oraz jego pełnomocnik S. M. - matka uprawnionego, a zatem podmiot nie będący stroną postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca S. M. w niniejszej sprawie nie ma interesu prawnego w świetle art. 50 § 1 p.p.s.a., a posiada jedynie interes faktyczny. Interes prawny w ubieganiu się o zasiłek pielęgnacyjny ma uprawniony. Skarżąca nie posiada zatem legitymacji skargowej do zaskarżenia decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2023 r. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.