II SA/Bd 571/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego oddala skargę J. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]2005 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną [...]2005r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art.127 § 3 i 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. - Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm.) oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust.1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez In Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego za pracę w miejscowości O., gm. A. Organ odmówił przyznania świadczenia .W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił , że pojęcie represji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. zawarte w przepis art. 2 pkt 2 lit. "a" stanowi, iż represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945". Z załączonych do sprawy materiałów - w postaci zaświadczenia Urzędu Gminy w A. z dnia 28.07.1998 r. oraz obszernej relacji własnej - wynika, że strona w okresie od 1942 do 1945 pracowała przymusowo w miejscowości O. gm. A., a zatem na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Zdaniem organu praca wykonywana na terenie państwa polskiego w jego granicach sprzed 1.09.1939 r. nie jest represją w rozumieniu powyższej ustawy i w związku z tym żądane świadczenie nie przysługuje. Zdaniem organu nie nastąpił fakt deportacji o którym jest mowa w rozumieniu powołanej wyżej ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...). Kierownik Urzędu nie neguje w tym wypadku faktu ciężkiej pracy strony podczas wojny lecz jedynie fakt, iż nie został spełniony zawarty w art. 2 pkt 2 lit. a powyższej ustawy warunek deportacji do pracy przymusowej. Organ na poparcie swoich twierdzeń powołał się na podobne stanowisko przy porównywalnym stanie faktycznym, które zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 12.10.1998 r. (sygn. akt OPS 5/98) oraz Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach w wyroku z dnia 29.02.2000 r. (sygn. akt II SAlKa 1091/98). NSA wyraził pogląd, iż brak podstaw do uznania, że praca obywatela polskiego (nawet przymusowa) na rzecz III Rzeszy na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1939 r. uprawnia do przewidzianego ustawą świadczenia pieniężnego. W skardze do Sądu J. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Jak podaje w uzasadnieniu skargi w listopadzie 1943 roku jako 13 letnie dziecko został zabrany z domu rodzinnego w miejscowości P. do pracy w gospodarstwie rolnym należącym do obywatela niemieckiego w miejscowości O. i przebywał tam do stycznia 1945. Za wykonaną prace nie otrzymywał wynagrodzenia, a przez cały okres pobytu nie wolno mu było jechać i kontaktować się z rodziną oraz opuszczać gospodarstwa. O. są odległe od jego domu rodzinnego około 7 km i przed pierwszą wojną światową leżały na terenie Niemiec, a miejscowość P. znajdował na terenie Rosji. Skarżący podkreślił powyższe fakty, ponieważ w uzasadnieniu decyzji podano błędnie, iż pracował "w gospodarstwie rolnym osadnika niemieckiego, położnym w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszka. Skarżący nie zgadza się z interpretacją Kierownika Urzędu dotyczącą przepisu określającą, co jest represją w rozumieniu ustawy. Ponieważ ustawodawca mało precyzyjnie określił art. 2 i pozostawił dużą dowolność w jego interpretacji. W dniu 8 październiku 1939r. dekretem Adolfa Hitlera część ziem zachodniej i północnej Polski została włączona do III Rzeszy. Zgodnie z powyższym dekretem miejscowość O. została wcielona do państwa Niemieckiego i weszła w skład III Rzeszy. W związku z tym, zdaniem skarżącego zostają spełnione wszystkie warunki wynikające z ustawy do przyznania powyższego świadczenia. W udzielonej odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z argumentacją zawarta w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Katalog spraw przewidzianych do kontroli sądowej zawarty został w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 z późn. zm)- dalej P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że kontrolą sądów administracyjnych objęte są również decyzje administracyjne. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem jest, że skarżący w listopadzie 1943 roku jako 13 letnie dziecko pracował w gospodarstwie rolnym należącym do osadnika niemieckiego w miejscowości O. przebywał tam do stycznia 1945. Okoliczności te zostały potwierdzone dokumentami .Faktu tego nie kwestionuje również organ. Sporne natomiast jest to, czy powyższe wywiezienie skarżącego do pracy stanowiło represję w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn.zm.) Skarżący swoje uprawnienia wywodzi z art. 2 pkt 2 litera a powyższej ustawy, który stanowi ,że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt OPS 5/98 (ONSA 1999, nr 1, poz. 1) trafnie zwrócono uwagę, że ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395), dalej cytowana jako "ustawa o świadczeniu", nie przewiduje objęcia świadczeniem wszystkich osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego, i nie dotyczy też wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani byli obywatele polscy. Należy przy tym mieć na uwadze, na co wielokrotnie zwrócono uwagę w orzecznictwie sądowym, że ustawa o świadczeniu odróżnia samo pojęcie represji i osoby represjonowanej od świadczenia, którego wysokość jest związana z okresem wykonywania pracy przymusowej. Dlatego też konsekwentnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym (na przykład w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2001 r. sygn. akt III RN 112/99), że wykazanie wykonywania pracy przymusowej nie jest warunkiem uznania za represję, w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniu, pobytu w obozie pracy lub na robotach przymusowych. Z tego względu przyjmuje się, że osobą represjonowaną jest osoba deportowana do pracy przymusowej lub osadzona w obozie pracy bez względu na wiek. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 12.10.1998 r. (sygn. akt OPS 5/98) dokonał wykładni przepisu art. 2 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniu. Przepis ten określa pojęcie represji polegającej na deportacji (wywiezieniu) do pracy przymusowej. Prawo do świadczenia z tytułu pracy przymusowej przysługuje osobom deportowanym (wywiezionym) do tej pracy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Z powyższego wynika, że prawem do świadczenia przewidzianego w ustawie objęto przypadki represji zaostrzonej w stosunku do obowiązującego powszechnego obowiązku pracy, związanej bądź to z osadzeniem w obozie pracy, bądź to z deportacją. Zatem Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że praca przymusowa obywatela polskiego w gospodarstwie rolnym osadnika III Rzeszy, przydzielonego mu w następstwie pacyfikacji ludności polskiej, które położone było na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., lecz będącego pod okupacją III Rzeszy w latach 1939-1945, uprawnia do przewidzianego w ustawie świadczenia pieniężnego. Miejscowość O. położona była przed 1 września 1939 r. na terytorium państwa polskiego, wywiezienie do miejscowości odległej o 7 km od dotychczasowego zamieszkania i praca u osadnika niemieckiego nie jest w ocenie Sądu przypadkiem represji zaostrzonej w stosunku do obowiązującego powszechnego obowiązku pracy. Również położenie miejscowości O. przed pierwszą wojną światową oraz wiek skarżącego nie mają wpływu na merytoryczne rozpoznanie sprawy. W świetle powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako nieuzasadnioną.