II SA/Bd 571/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie SKO w B. z dnia [...]marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego bezczynności organu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia[...] lutego 2011 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje ze Skarbu Państwa ( Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy ) na rzecz adwokata S. M. 295,20 ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 ) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem z dnia 10 stycznia 2011 r. skarżący J. S. skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. zażalenie na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wójta Gminy B. w sprawie przyznania zasiłku okresowego, wnosząc o: 1) stwierdzenie, że działania pracownika organu I instancji - aspiranta pracy socjalnej M. C. w zakresie załatwienia spraw o przyznanie zasiłku okresowego i celowego były pozorne; 2) zobowiązanie organu I instancji do podania przyczyn takiego działania pracownika tego organu w zakresie załatwienia sprawy. Po rozpatrzeniu ww. zażalenia z dnia 10 stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (zwane dalej w skrócie "Kolegium"), na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej w skrócie "k.p.a."), wydało w dniu 3 lutego 2011 r. postanowienie nr [...], którym zawiesiło postępowanie w sprawie rozpatrzenia ww. zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, iż skarżący pismem z dnia 16 listopada 2010 r. złożył już zażalenie na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wójta Gminy B. w sprawie przyznania zasiłku okresowego Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2010 r., nr [...], Kolegium uznało to zażalenie za nieuzasadnione oraz pouczyło stronę, że postanowienie jest ostateczne i nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia. W dniu 31 stycznia 2011 r. do Kolegium wpłynęła skarga na postanowienie z dnia 15 grudnia 2010 r., która wraz z aktami sprawy została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wskazując na powyższe organ ocenił, iż rozpatrzenie sprawy wywołanej zażaleniem z dnia 10 stycznia 2011 r. zależy od uprzedniego prawomocnego zakończenia sporu toczącego się przed sądem administracyjnym, co uzasadnia zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. J. S. wniósł do Kolegium zażalenie na postanowienie tegoż organu z dnia 3 lutego 2011 r., nr [...], domagając się jego uchylenia i merytorycznego rozpoznania zażalenia z dnia 10 stycznia 2011 r. na bezczynność Wójta Gminy B. w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania zasiłku okresowego i celowego. Żalący się zarzucił, iż zawieszenie postępowania toczącego się na skutek nowego zażalenia z dnia 10 stycznia 2011 r. na bezczynność Wójta Gminy B. w sprawie przyznania zasiłku okresowego i celowego w sprawie znak [...], nie było zasadne w sytuacji, gdy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 31 stycznia 2011 r. odnosiła się do innej sprawy (innego postępowania) wszczętej na skutek zażalenia z dnia 16 listopada 2010r. na przewlekłość postępowania administracyjnego Wójta Gminy B. w sprawie przyznania zasiłku okresowego i zakończonej ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 15 grudnia 2010 r. (znak: [...]). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, jaki jest związek pomiędzy zakończoną sprawą znak: [...], a nową sprawą znak: [...] i jaki wpływ może mieć wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postępowanie znak: [...]. Postępowania te różnią się przedmiotem, tj.: postępowanie znak: [...] odnosi się do przewlekłości w sprawie przyznania zasiłku okresowego przez Wójta Gminy B., natomiast postępowanie znak: [...] odnosi się do przewlekłości w sprawie przyznania zasiłku celowego i okresowego przez Wójta Gminy B. Ponadto wniosek (zażalenie) z dnia 10 stycznia 2011 r. odnosi się do zupełnie innego czasu, w którym nastąpiła bezczynność Wójta Gminy B. jako organu l instancji, tzn. po dniu 16 listopada 2010 r., a przed 10 stycznia 2011 r., natomiast wniosek (zażalenie) z dnia 16 listopada 2010 r. odnosi się do czasu przed dniem 16 listopada 2010 r. W związku z powyższym nie zachodzi jakikolwiek związek pomiędzy w/w sprawami. Postanowieniem z dnia 24 marca 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 3 lutego 2011 r., nr [...]. Zdaniem Kolegium z uwagi na fakt skierowania skargi J. S. na postanowienie z dnia 15 grudnia 2010 r., nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, rozpatrzenie sprawy wywołanej zażaleniem z dnia 10 stycznia 2011r. uzależnione było od uprzedniego prawomocnego zakończenia sporu toczącego się przed sądem administracyjnym, co uzasadniało zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto organ wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 23 lutego 2011r. (sygn. akt. II SA/Bd 163/11), odrzucił skargę J. S. na postanowienie z dnia 15 grudnia 2010 r. (nr [...]) w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na przewlekłość postępowania. Na postanowienie Kolegium z dnia 24 marca 2011 r., nr [...], J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 3 lutego 2011 r. W treści skargi powtórzono zarzuty i argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie wydane w pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, powtarzając stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 19 września 2011 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał argumentację co do braku tożsamości oraz związku pomiędzy sprawami z zażaleń skarżącego z dnia 16 listopada 2010 r. i z dnia 10 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż podane przez skarżącego. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego także pod kątem zaistnienia uchybień, które nie zostały ujęte w zarzutach skargi. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., którym utrzymane zostało w mocy postanowienie tegoż organu o zawieszeniu postępowania, wydane po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. w toczącym się przed Wójtem Gminy B. postępowaniu w sprawie przyznania zasiłku okresowego i celowego. Przede wszystkim należy poczynić uwagi dotyczące trybu rozpatrywania przez organ wyższego stopnia zażalenia wniesionego na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. i dopuszczalnych prawem działań podejmowanych przez ten organ po rozpatrzeniu przedmiotowego zażalenia. W tej kwestii należy zdaniem Sądu odwołać się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., (sygn. akt IV SA 572/99, opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, iż: — - po pierwsze, wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu i nie może być traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie administracyjne, — - po drugie, stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. ma charakter wypadkowy (incydentalny) i powinno być wydane w formie postanowienia, — - po trzecie, na takie postanowienie organu wyższego stopnia stronie nie przysługuje prawo wniesienia zażalenia, — - po czwarte, niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia strona może wnieść do sądu skargę na bezczynność organu (gdyż spełnia warunek formalny określony w art. 37 § 1 k.p.a.) i w sądowym postępowaniu ze skargi na bezczynność organu może ewentualnie podważać stanowisko organu wyrażone w trybie art. 37 § k.p.a. Z powyższego wynika, iż zażalenie wniesione w trybie art. 37 § 1 k.p.a. nie kreuje nowego postępowania administracyjnego i ma charakter wyłącznie incydentalny, ściśle związany z rozstrzyganiem przez organ toczącej się przed nim sprawy administracyjnej mającej na celu ustalenie praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Reakcja organu wyższego stopnia na przedmiotowe zażalenie jest określona przepisami i może się sprowadzać wyłącznie do tego, że: — organ stosownie do art. 37 § 2 k.p.a. wyda postanowienie, w którym uzna zażalenie za uzasadnione i wyznaczy dodatkowy termin załatwienia sprawy, a także zarządzi wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości; — organ wyda postanowienie, w którym uzna zażalenie za nieuzasadnione, — organ po otrzymaniu zażalenia nie przedstawi swojego stanowiska. Na postanowienia wydane przez organ wyższego stopnia po rozpatrzeniu zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania nie przysługuje stronie zażalenie. Nie istnieje również możliwość wniesienia na tego typu postanowienia skargi do sądu administracyjnego, albowiem nie są to akty objęte kognicją sądu administracyjnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić również należy, iż przepisy nie przewidują podejmowania przez organ wyższego stopnia jakichkolwiek innych czynności czy tez wydawania jakichkolwiek innych postanowień po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Zaznaczyć jednakże trzeba, że w każdym ze wskazanych wyżej przypadków istnieje możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu rozpatrującego merytorycznie sprawę do sądu administracyjnego, ponieważ wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. powoduje, że spełniony jest warunek formalny wystąpienia przez osobę zainteresowaną z taką skargą. W rozpatrywanym przypadku Kolegium po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. wydało postanowienie o zawieszeniu postępowania, które zdaniem Kolegium zostało wywołane tym zażaleniem. Zgodnie z poczynionymi wyżej uwagami postanowienie to należy uznać za wydane z uchybieniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten zezwala bowiem na zawieszenie postępowania, a jak wyżej wskazano zażalenie złożone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. ma charakter incydentalny i nie kreuje nowego postępowania administracyjnego. Jednocześnie wyjaśnić należy, że przepisy nie ograniczają w żaden sposób możliwości wnoszenia zażaleń na bezczynność organu w toku postępowania administracyjnego, w szczególności wniesieniu i rozpatrzeniu zażalenia opartego na art. 37 § 1 k.p.a. nie stoi na przeszkodzie fakt, iż strona takie zażalenie wniosła już wcześniej w ramach tego samego postępowania. Wobec powyższego, na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Wobec uwzględniania skargi, na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 wyroku. O kosztach (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm.).