II SA/Bd 577/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2009r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie prawa do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową oddala skargę. II SA/Bd 577/09 Uzasadnienie Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w W. przyznał W. R. prawo do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową w kwocie [...] zł, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 104 § 1 kpa, art. 6 art. 9 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 2, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 2, art. 75 ust.3, art. 81 ust. 3 w związku z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego wypowiedział st.chor. W. R. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej pełniącemu służbę od dnia [...] października 2003 r. do dnia [...] kwietnia 2006 r. w tej jednostce. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. stwierdził nieważność powyższej decyzji z [...] kwietnia 2003r. jako wydanej z naruszeniem prawa. W związku z przywróceniem odwołującego się do służby wojskowej wypłacono mu w dniu [...] czerwca 2006 r. należności związane z pełnieniem służby wojskowej za okres od dnia [...] października 2003 r. do dnia [...] kwietnia 2006 r., a z uwagi na to, że należności te zostały wypłacone po terminie (najpóźniej powinny być wypłacone w dniu [...] maja 2006 r.) przyznano mu odsetki w kwocie [...] zł. Od tej decyzji W. R. złożył odwołanie, wnosząc o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji w całości, jako wydanej bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 kpa), ewentualnie uchylenie jej w całości i orzeczenie co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 kpa) poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie odsetek, ewentualnie o uchylenie w/w decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie (art. 138 § 1 pkt 2 kpa) z uwagi na niedopuszczalność prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wypłaty odsetek od świadczeń należnych żołnierzowi zawodowemu, oraz wypłacenie odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych świadczeń w okresie od dnia [...] października 2003 r. do [...] kwietnia 2006 r. w wysokości wyliczonej od dni wymagalności poszczególnych świadczeń do dnia zapłaty (tj. [...] lipca 2006 r.) w kwocie [...] zł, ewentualnie w razie uznania, iż możliwe jest wydanie decyzji administracyjnej w tego rodzaju sprawie, uchylenie w/w decyzji w części, w której odmówiono przyznania odsetek od nieterminowo wypłaconych należności ponad kwotę [...] zł i orzeczenie co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 kpa) poprzez przyznanie odsetek od nieterminowo wypłaconych świadczeń należnych w okresie od dnia [...] października 2003 r. do [...] kwietnia 2006 r. w wysokości wyliczonej od wymagalności poszczególnych świadczeń do dnia zapłaty (tj. [...] lipca 2006 r.), w kwocie [...] zł. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w B. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. na podstawie art. 138 § 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że uposażenie obwołującego się nie stało się wymagalne ani w dniu [...] października 2003 r., ani w żadnym kolejnym miesiącu, gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta korzystała z domniemania prawidłowości i miała moc obowiązującą dopóki nie została usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie nieważności. Skarżący w czasie obowiązywania tej decyzji był zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Wg organu chwilą wymagalności należności związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. jest dzień, gdy ww. decyzja nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] marca 2006 r. stała się ostateczna i obowiązek wypłaty świadczeń związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej powstał dopiero w dniu [...] maja 2006 r. Nie można przyjąć, iż do tego dnia organ wojskowy pozostawał w zwłoce w wypłacie uposażenia, pomimo tego, że decyzja stwierdzająca nieważność wywarła skutki "ex tunc". Opóźnienie w wypłacie należnych odwołującemu się świadczeń rozpoczęło swój bieg dopiero od dnia [...] maja 2006 r. (wypłata nastąpiła w dniu [...] czerwca 2006 r.) Za okres od dnia [...] maja 2006 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. organ I instancji przyznał odwołującemu się odsetki w kwocie [...] zł. Na tę decyzję W. R. złożył skargę, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz decyzji organu I instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 kpa) ewentualnie, uchylenie w całości -jako wydanych z naruszeniem prawa - zaskarżanej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a) i decyzji organu I instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego oba organy nie były uprawnione do rozstrzygnięcia o prawie do odsetek z decyzji administracyjnej. Właściwym organem do rozstrzygnięcia sprawy jest bowiem sąd powszechny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 i art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga, w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy wynika zaś, że Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. działając w oparciu o 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z 30 czerwca 1970 r., o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997r., Nr 10, poz. 55 z pózn. zm.) w związku z § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 7, poz. 38 z późn. zm.), w związku z przeformowaniem [...] Bazy Materiałowej i likwidacją wskutek tego, zajmowanego dotychczas przez st. chor. rez. W. R. stanowiska a jednocześnie w związku z odmową przyjęcia przez niego niższego stanowiska służbowego - dowódcy drużyny – drużyna zmechanizowana – pluton zmechanizowany - kompania zmechanizowana – dowództwo - [...] Brygada Zmechanizowana [...] (STE pdl. zaw. U-29), dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Od powyższej decyzji wręczonej skarżącemu w dniu [...] maja 2003 r., st. chor. W. R. w ustawowym terminie odwołania nie wnosił. Wobec czego z dniem [...] maja 2003 r. decyzja stała się ostateczna. W dniu [...] marca 2006 r. chor. rez. W. R. wystąpił z wnioskiem do Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją Nr [...] z [...] marca 2006 r. na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 156 §1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność decyzji Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia st. chor. W. R. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy z powodu likwidacji zajmowanego dotychczas przez żołnierza stanowiska służbowego i odmowy przyjęcia niższego stanowiska służbowego. Z akt sprawy wnika także, że profesjonalny pełnomocnik skarżącego złożył [...] grudnia 2008 r. do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w W. wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania i wypłaty odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności finansowych za okres od [...] października 2003 r. do [...] kwietnia 2006 r. Podkreślenie tych okoliczności dotyczących wniosku jest konieczne zważywszy, że w toku dalszego postępowania w tym również sądowo –administracyjnego zakwestionował on prawo organów administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy w fazie decyzji administracyjnej. W związku ze złożoną skargą należało więc w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestie dotyczące właściwości organu administracji publicznej do rozstrzygnięcia wniosku o odsetki w formie decyzji administracyjnej. Sprawę uposażenia żołnierzy zawodowych i innych przysługujących im należności pieniężnych regulują przepisy rozdziału 5 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (art. 71 i następne). Rodzaje należności pieniężnych określone zostały w art. 73 ust. 1 tej ustawy. Natomiast przepis art. 81 określa terminy ich wypłaty. Przepis art. 75 § 3 tejże ustawy stwierdza, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe, od dnia w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Przepis art. 8 ust. 1 ww. ustawy z 11 września 2003 r. stanowi, że od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r.: Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), i z zastrzeżeniem ust. 2, skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Tak więc w świetle tych przepisów rozstrzygnięcie w sprawie należnych żołnierzowi zawodowemu odsetek również winno mieć formę decyzji administracyjnej. Analiza przepisów przywołanej wyżej ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych lokuje całość spraw wynikających ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego w postępowaniu administracyjnym i odmienne wywody skargi są chybione. Są one także niezgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym (vide w szczególności uchwała Sądu Najwyższego z 29 listopada 2007 r. II CZP 109/07, czy też uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2006 r. – I OPS 3/06). Nie można więc podzielić wywodów skarżącego o istnieniu podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Nie można także uznać za zasadne zarzutu dotyczącego błędnego ustalenia daty początkowej od której należy liczyć zaskarżone odsetki. Niewątpliwie decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji. Wielokrotnie jednak wskazywano zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie (vide np. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 737-738; czy U. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zakamycze Wydanie II, s. 1000-1002), że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej. Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Jednakże należy mieć na względzie okoliczność, iż nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne. Do skutków o charakterze nieodwracalnym należy upływ czasu. Trzeba zauważyć, że decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. W efekcie skarżący został przeniesiony do rezerwy, a więc uzyskał status, z którym wiąże się prawo do odprawy i po spełnieniu odpowiednich przesłanek prawo do emerytury wojskowej, który można ogólnie określić jako status przeniesionego do rezerwy. Oczywistym jest, że w tym samym czasie skarżący nie mógł mieć statusu żołnierza zawodowego jak i statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, to nie powstawało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. W tym czasie w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia. Roszczenie o wypłatę takiego uposażenia w tym okresie nie powstawało, gdyż nie istniał administracyjnoprawny stosunek obligacyjny, stanowiący podstawę do wypłaty tego typu należności. Niewątpliwie decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek wsteczny z zakresu stosunku zawodowej służby wojskowej, jednakże poza zaktualizowanym momentem jej uostatecznienia prawa do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego nie mogła odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń. W czasie pozostawania w obrocie prawnym decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej nie istniał między stronami administracyjnoprawny stosunek obligacyjny. Dopiero stwierdzenie nieważności tej decyzji spowodowało, że powstało roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej. Tak więc skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący miał statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem oba organy prawidłowo odczytały przepis art. 75 ust. 3 ww. ustawy z 11 września 2003 r. ustalając, że skarżącemu przysługują odsetki za okres od [...] maja 2006 r. do [...] czerwca 2006 r. skoro do wypłaty należności głównej doszło – co przyznaje również skarżący – [...] czerwca 2006 r., podczas gdy skarżący stawił się do sądu [...] kwietnia 2006 r. Zgodnie bowiem z przywołanym już tu art. 81 ust. 3 wskazany w tym przepisie 14 - dniowy termin wypłaty upływał [...] maja 2006 r. W tym stanie rzeczy uznając, że w wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia obowiązującego w dniu jej wydania prawa, tj. stwierdzając brak przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.