II SA/Bd 578/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. W. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 578/17 w sprawie ze skargi A. W. przedstawiciela ustawowego Z. W.-K. na decyzję [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchylenie decyzji o odmowie uchylenia decyzji w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania postanawia I. zmienić zaskarżone postanowienie w pkt 1 i ustanowić adwokata, II. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w pkt 2. Dnia 7 czerwca 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z wniosku wynika, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Ma na utrzymaniu małoletnią niepełnosprawną córkę. Skarżąca podała, że uzyskuje dochód z tytułu zasiłków, świadczenia wychowawczego i alimentów w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Posiada dom, który jest w trakcie budowy. W jej utrzymaniu oraz budowie domu partycypują rodzice. Wskazała, ze ponosi wydatki związane z kosztami rehabilitacji oraz wynajmem pokoju czy też zakupem żywności. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. o sygn. akt II SA/Bd 578/17 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy umorzył postępowanie z wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Uzasadniając umorzenie postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych referendarz wyjaśnił, że przedmiot niniejszej sprawy dotyczy uchylenia decyzji o odmowie uchylenia decyzji w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a więc przedmiot tej sprawy mieści się w zakresie ustawowego zwolnienia od kosztów określonego przepisem art. 239 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy zaakcentował, iż ustanowienie pełnomocnika na obecnym etapie nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca powołując się swoją trudną sytuację materialną złożyła sprzeciw wnosząc o zmianę postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 P.p.s.a. od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od postanowienia sąd, zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3.). Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy). W myśl natomiast art. 249a P.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Słusznie zatem referendarz sądowy uznał, że rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu, stosownie do treści art. 249a P.p.s.a. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, biorąc pod uwagę przedstawiona sytuację materialną strony skarżącej, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Dokonując analizy sytuacji majątkowej skarżącej Sąd doszedł do wniosku, iż skarżąca wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika i w związku z tym nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wprawdzie z oświadczeń wynika, że osiąga ona stałe dochody jednakże w ocenie Sądu uzyskiwane świadczenia niewątpliwie pozwalają na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb skarżącej. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.