II SA/Bd 58/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 21.03.2014 r., skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek strona uzasadniła trudną sytuacją materialną, wskazując na trudną sytuacją finansową oraz zdrowotną i oświadczając, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje wraz z żoną. Posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz inną nieruchomość (udział we współwłasności nieruchomości o pow. [...] m² - [...]). Łączny miesięczny dochód gospodarstwa składający się ze świadczeń emerytalnych wynosi [...] zł netto. Poza tym oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podał, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem siebie i domu, które łącznie wynoszą około [...] zł. Postanowieniem z dnia 26 marca 2014 r., referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy oddalił złożony wniosek. Od rozstrzygnięcia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, w którym podtrzymał dotychczasowe stanowisko przedstawione we wniosku. Podkreślił, że wykazane przez niego wydatki utrzymania koniecznego są wiarygodne i nie obejmują np. wydatków dotyczących publicznego transportu PKP, PKS czy taksówkami. Załączył również bilet okresowy za miesiąc kwiecień 2014 r. na komunikację miejską w Bydgoszczy, opiewający na kwotę [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika; może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, tj. o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku, do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 200, - zł (zarządzenie z 14 marca 2014 r.). Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł netto i składa się ze świadczeń emerytalnych żony i samego skarżącego. Posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz inną nieruchomość. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową i życiową wnioskodawcy, przede wszystkim niski dochód z emerytury i brak majątku poza mieszkaniem i inną nieruchomością (udział we współwłasności) uznano, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, przy uwzględnieniu wykazanych kosztów utrzymania, a zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi zasługuje na uwzględnienie. Zwolnienie skarżącego ogranicza się do opłaty za wpis od skargi, ponieważ opłata ta jest jedynym kosztem sądowym wymagalnym obecnie w sprawie. Zdolność skarżącego do pokrywania pozostałych kosztów sądowych będzie badana w razie ich wystąpienia z uwzględnieniem każdoczesnej sytuacji majątkowej strony, która może się zmieniać. Za koniecznością przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi przemawia nienajlepszy jej stan zdrowia i związane z tym nakłady pieniężne, ograniczony rozmiar dochodów, którym dysponuje (z emerytury) oraz ograniczona możliwość podjęcia działań w celu uzyskania dodatkowych środków. Zarazem uiszczenie wpisu od skargi jest wydatkiem warunkującym rozpoznanie przez Sąd sprawy strony, czyli wyznacznikiem realizacji prawa (dostępu) do Sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. O odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu należało zadecydować mając na uwadze tak zmniejszenie obciążeń strony w wyniku zwolnienia jej od wymagalnych kosztów sądowych, jak też brak przymusu adwokackiego w postępowaniu przed Sądem I instancji. Nadto, odmawiając przyznania prawa pomocy w tym zakresie, wskazać należy, że dostęp strony do Sądu i rozpoznanie sprawy zostało już stronie zapewnione wskutek zwolnienia strony od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Sąd przy tym będzie kontrolował legalność całej sprawy, niezależnie od zarzutów skargi (art. 133 i art. 134 u.p.p.s.a.), a stronie działającej samodzielnie, jeżeli nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zostaną udzielone stosowne pouczenia (art. 6 u.p.p.s.a.), adekwatne do etapu sprawy. Ponadto na tym etapie postępowania nie występuje tzw. "przymus adwokacki" i Sąd bada legalność całej sprawy niezależnie od sposobu reprezentacji strony jej obecności na rozprawie, czy zgłoszonych zarzutów. Wobec powyższego na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 4, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.