II SA/Bd 582/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz [...] M. B. 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy S., na podstawie art. 39 , art. 3 ust. 4, art. 106 i 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., nr 175. poz. 1362 orzekł o odmowie udzielenia J. K. pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności i lekarstw, dojazdy do sądów i innych instytucji, przygotowanie pism procesowych, pokrycie kosztów energii elektrycznej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że po ponownym, szczegółowym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwzględnieniem wytycznych zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...], ustalono, że wnioskujący nie spełnia przesłanki kryterium dochodowego, która warunkuje możliwość przyznania zasiłku celowego. Na podstawie okoliczności sprawy ustalono mianowicie, że J. K. mieszka wspólnie z matką T. K., jednakże oświadcza, iż prowadzi odrębne jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego źródłem utrzymania jest renta w wysokości 613,38 zł Natomiast wydatki na podstawie przedstawionych dokumentów w [...] wynoszą 523,01 zł, tj. paragony za zakup żywności – 80,14 zł., bilety za przejazdy-373,72zł., potwierdzenia nadania przesyłek listowych-69,15zł. Podniesiono, że z protokołu przesłuchania świadka T. K. (matka strony) z [...] wynika, że mieszka wraz z synem J. przy ul. [...] S.; prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, sporządzają wspólne posiłki i ponoszą wspólne opłaty takie jak: energia elektryczna, woda. Z oświadczenia świadka wynika, że utrzymują się z jej emerytury i renty syna i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stwierdziła ona, iż jej syn nie byłby się w stanie sam utrzymać z tak niskiej renty. W kwietniu świadek T. K. złożyła do organu pisemne oświadczenie, że jej syn J. K. nie pozostaje już na jej utrzymaniu. Z protokołu przesłuchania świadka – T. K. z dnia [...] wynikało zaś, że ona mieszka pod adresem ul. [...] S. i prowadzi gospodarstwo domowe razem z dziećmi: córką M. i synem M. Oświadczyła, że J. K. (były mąż) mieszka wspólnie z matką T. pod tym samym adresem co ona i prowadzi gospodarstwo domowe razem z matką. W pisemnym oświadczeniu z [...]świadek ta podtrzymała swoje wcześniejsze zeznania. Po analizie materiału dowodowego dotyczącego zestawienia dochodów i wydatków J. K. (dochód: renta – 613,38 zł brutto - do wypłaty 342,18 zł; łączne wydatki miesięczne w [...] – 523,01zł) organ prowadzący postępowanie stwierdził, że niemożliwe jest, aby strona utrzymywała się ze świadczenia otrzymywanego z ZUS w wysokości 342,18 zł, gdyż jak sam przedstawił w materiale dowodowym jego wydatki wynoszące – 523,18 zł przekraczają posiadany dochód. W związku z powyższym uznano, że wiarygodne są zeznania T. K. oraz T. K. z [...], z których wynika, iż strona prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. Łączny dochód osób w rodzinie ustalono zatem stosownie do treści art. 8 ust.1 ustawy o pomocy społecznej i określono go na kwotę 1662,40zł, co na osobę w rodzinie stanowi kwotę 831,20zł., a tym samym uznano, że dochód ten dwukrotnie przekracza kryterium dochodowe rodziny uprawniające do uzyskania wnioskowanej pomocy. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy zdaniem organu nie można również uznać sytuacji rodzinnej i dochodowej J. K. jako szczególną, która uzasadniałaby przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego. Strona posiada bowiem świadczenie rentowe z uwagi na orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy, które wydane jest okresowo do [...], a biorąc pod uwagę orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy oraz wiek aktywności zawodowej strona może poprawić swoją sytuację ekonomiczną, podejmując zatrudnienie. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. podniósł, że nie przeprowadzono właściwie postępowania wyjaśniającego, a uzasadnienie decyzji nie jest obiektywne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. Organ odwoławczy uznał, że Burmistrz Miasta i Gminy S. przeprowadził postępowanie wyjaśniające z zachowaniem obowiązujących zasad i w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, który pozwalał na dokładne ustalenie stanu faktycznego, a zatem ocenie organu nie można zarzucić dowolności. Odnosząc się do zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji, zawartych w odwołaniu zainteresowanego, Kolegium podniosło, że wyjaśnienia złożone przez T. K. w dniu [...] nie budzą zastrzeżeń, czy wątpliwości i nie ma podstaw, aby odmówić im wiarygodności, natomiast w kwestii miesięcznych wydatków, należy zgodzić się z organem, że przekraczają one wysokość dochodów zainteresowanego, a zatem mając również na względzie wyjaśnienia T. K. uznać należy, że J. K. prowadzi z matką wspólne gospodarstwo domowe. Z uwagi na powyższe w niniejszej sprawie w ocenie organu nie zachodzi przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W skardze do sądu J. K. podniósł, że jego odwołanie od decyzji organu I instancji było w pełni uzasadnione oraz, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niezgodne ze stanem faktycznym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.Dz.U.2009.175.136) Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się i integracji ze środowiskiem. Stosownie zaś do art. 39 ust. 1, 2 i 3 cyt. ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Może też być przyznany osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia - na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Przedstawione unormowanie zawiera katalog sytuacyjnych przesłanek przyznania zasiłku celowego, przy czym przyznanie tego świadczenia uzależnione jest również od spełnienia kryterium dochodowego, określonego w sposób ogólny w art. 8 cyt. ustawy, który wyraźnie różnicuje sytuację podmiotu samotnie gospodarującego lub rodziny, co znajduje potem swoje odbicie w konieczności zastosowania właściwych kryteriów dla potrzeb obliczenia wysokości przysługującego świadczenia. Nabycie więc prawa do tego świadczenia jest uzależnione, tak jak w przypadku innych świadczeń z pomocy społecznej, od wysokości dochodów wnioskodawcy. W przypadku osoby wspólnie gospodarujących prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje, jeżeli jej dochód nie przekracza "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", wynoszące obecnie 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Dochodem według ustawy o pomocy społecznej jest suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu - z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). W przypadku skarżącego, jako prawidłowo ustalone należy uznać okoliczności związane z zamieszkiwaniem wraz z matką i prowadzeniem z nią wspólnie gospodarstwa domowego. Taki stan faktyczny został ustalony m.in. na podstawie zeznań świadka T. K. i T. K. Łączny dochód rodziny wynosi więc1662,40zł, co na osobę w rodzinie stanowi kwotę 831,20zł. Słusznie zatem orzekające w sprawie organy orzekły, że dochód rodziny odwołującego się z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 351zł. Należy przy tym wskazać, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują nie wliczania do dochodu opłat za prąd, wodę opał, telefon, czy też spłaty długów. Wbrew zarzutom skargi, wydanie zaskarżonego aktu poprzedzone zostało wnikliwym zebraniem materiału dowodowego i jego dogłębną analizą, przeprowadzoną z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania, wynikających bezpośrednio z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. Podanie skarżącego zostało rozpatrzone przy uwzględnieniu jego sytuacji dochodowej i rodzinnej ustalonej w toku postępowania, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Z wywiadu środowiskowego, zeznań świadków oraz oświadczeń skarżącego wynikają wszystkie istotne informacje o sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej skarżącego, a także ponoszonych przez niego niezbędnych wydatków na utrzymanie. Organy obu instancji prawidłowo jako wiarygodne oceniły zeznania świadków T. K.. i T. K. złożone w [...]. Treść decyzji wskazuje również, z jakich przyczyn organy orzekające w sprawie nie dały wiary oświadczeniu skarżącego o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz pisemnemu oświadczeniu T. K. o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z synem. Za pomocą logicznej i trafnej argumentacji organy wykazały, że zeznania w/w świadków w zestawieniu z kwotą wydatkowaną miesięcznie na utrzymanie skarżącego przemawiają za przyjęciem tych zeznań jako wiarygodnego dowodu na potwierdzenie tezy, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Argumentacja ta jest w ocenie sądu logiczna, trafna i nie zawiera sprzeczności. Dlatego też uznać należy, że ocena stanu faktycznego została w należyty i przekonujący sposób uzasadniona, nie nosi zatem cech dowolności i znajduje swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organy orzekające w niniejszej sprawie rozważyły również możliwość udzielenia skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, którego zasady przyznania określa art. 41pkt 1 omawianej ustawy, jednakże decyzje wydane w tej materii były przedmiotem odrębnego postępowania sądowego. Reasumując należy stwierdzić, że utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zgodne z prawem. Kolegium dokonało prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zasadne jest zatem uznanie, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, który został oceniony wnikliwie z zachowaniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Dlatego też Sąd nie stwierdziwszy innych naruszeń prawa, która mogłaby mieć wpływ na prawidłowość zaskarżonej decyzji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j.Dz. U. z 2012r. poz. 270) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm).