II SA/Bd 588/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie WSA: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2005r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów nauki oddala skargę Decyzją Dowódcy [...] Brygady Obrony Terytorialnej z [...] 2004r. Nr [...] zmieniono decyzję z [...] 2004r. i zobowiązano mjr E. K. do zwrotu kosztów nauki w Z. w roku akademickim 2003/2004. w kwocie [...] zł ustalonej na [...] 2004r. - dzień zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, zamiast pierwotnie ustalonej w kwocie [...] zł. Mjr E. K. po uprzednim wypowiedzeniu, został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 listopada 2004r. Zgodnie z art. 54 ustawy z 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz §§ 16 i 18 ust 1 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451) obowiązek zwrotu kosztów obciąża żołnierza zawodowego, jeżeli wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w okresie nieprzekraczającym okresu odpowiadającego czasowi trwania studiów lub nauki, licząc od dnia ukończenia studiów lub nauki. Zwrot kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Określenie rzeczywistych kosztów poniesionych w związku z nauką zawarte jest w § 16 ww. rozporządzenia. Wynosiły one [...] zł. Od ukończenia studiów podyplomowych do dnia zwolnienia ze służby zainteresowany przesłużył 5 miesięcy. Stosownie do reguł wynikających z podanych przepisów ustalono odpowiednią kwotę kosztów do zwrotu. W odwołaniu zainteresowany zakwestionował zastosowanie art. 54 ust 2 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych i zasadność naliczonych kosztów. Składając wniosek o wyrażenie zgody na podjęcie studiów, na podstawie obowiązujących w 2003r. przepisów tj. Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 17 kwietnia 2000r. (Dz. U. z 12 maja 2000r. Nr 38 poz. 427) nie było mowy o zwrocie kosztów nauki ani w rozporządzeniu ani w decyzji zawierającej zgodę na naukę. Nauka trwała do 5 lipca 2004r., zgody zaś udzielono 5 grudnia 2003r. Zdaniem odwołującego się nie mogą mieć zastosowania dwa różnie brzmiące akty prawne dotyczące pomocy udzielonej żołnierzom zawodowym pobierającym naukę poza Siłami Zbrojnymi tj. Rozporządzenie MON z 17 kwietnia 2000r. i art. 54 ust 2 ustawy o służbie zawodowej. Decyzją Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z [...] 2005r. Nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na wskazane w zaskarżonej decyzji przepisy organ stwierdził, że decyzja jest prawidłowa. Zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia z życie ustawy z 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zatem powinien mieć zastosowanie art. 54 ust 2 w zw. z art. 52 ust 3 ustawy. Zgodnie z art. 169 ustawy przepisy dotychczasowej ustawy z 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( tekst jednolity Dz. U. z 1997r. Nr 10 poz. 55 ze zm.) mają zastosowanie jedynie do spraw wszczętych, lecz niezakończonych ostateczną decyzją przed 1 lipca 2004r. Postępowanie w sprawie zwrotu waloryzowanej równowartości kosztów zostało wszczęte po 1 lipca 2004r., a więc zastosowanie mają przepisy nowej ustawy. Zaznaczono też, że sam obowiązek zwrotu kosztów został zawarty w rozkazie Szefa Sztabu Generalnego o zwolnieniu ze służby, którego Dowódca Jednostki nie może zmienić. Jeśli odwołujący nie zgadzał się z nałożonym na niego obowiązkiem, mógł go kwestionować w odwołaniu od rozkazu Szefa Sztabu Generalnego. Kwestionowanie powyższego faktu w obecnym odwołaniu jest bezprzedmiotowe i spóźnione, gdyż wydana decyzja stanowi wykonanie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono wydanej decyzji niewłaściwe zastosowanie art. 54 ust 1-6 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i §§ 16-18 rozporządzenia MON z 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Wraz z zezwoleniem na pobieranie nauki w Z. przyznano skarżącemu pomoc finansową na naukę w kwocie [...] zł. Pomoc została udzielona na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 17 kwietnia 2000r. Procedura przyznawania pomocy została zakończona przed wejściem w życie nowej ustawy o służbie wojskowej. Przepisy te nie dopuszczały możliwości domagania się przez organ wojskowy zwrotu pieniędzy od żołnierza, który z takiej pomocy skorzystał, w przypadku rozwiązania stosunku służbowego, zdaniem skarżącego błędne jest więc zastosowanie przez organy nowych przepisów. Przez przyjętą interpretację doszło do naruszenia zasady niedziałania ustawy wstecz. Przepisy rozporządzenia z 24 maja 2004r., które weszły w życie 1 lipca 2004r. obejmują jedynie pomoc finansową udzieloną żołnierzom po 1 lipca 2004r. Nie można zgodzić się też z zastosowaniem art. 169 nowej ustawy, gdyż procedura przyznawania pomocy została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Procedura przyznawania pomocy została zakończona przed wejściem w życie nowych przepisów lecz sprawa obowiązku zwrotu zwaloryzowanej równowartości kosztów jest nową sprawą. Skarżący zakończył naukę 5 lipca 2004r. z dniem 30 listopada 2004r. ustał stosunek służbowy. Postępowanie w sprawie zwrotu kosztów zostało więc wszczęte po 1 lipca 2004r., gdyż 18 listopada 2004r. na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP zobowiązano skarżącego do zwrotu kosztów nauki. Ustalenie równowartości kosztów zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarżący miał możliwość zakwestionowania nałożonego obowiązku przez wniesienie odwołania od rozkazu Strefa Sztabu Generalnego WP nr [...]. Obecne kwestionowanie tego obowiązku jest bezprzedmiotowe i spóźnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wynikający z art. 54 ust 1 ustawy z 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) obowiązek zwrotu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w warunkach określonych w tym przepisie powstaje z momentem wypowiedzenia stosunku służbowego lub zwolnienia ze służby. Oznacza to, że powstanie skutku w postaci możliwości żądania zwrotu kosztów uzależnione jest od wystąpienia określonego zdarzenia. Zdarzenie to jest też początkiem okresu od kiedy możliwe jest prowadzenie postępowania w przedmiocie zwrotu kosztów. W rozpoznawanej sprawie skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 listopada 2004r. Od 1 lipca 2004r. obowiązywała już nowa ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( art. 190) która w art. 169 stanowiła, że tylko sprawy wszczęte lecz niezakończone ostateczną decyzją przed 1 lipca 2004r. prowadzi się według przepisów dotychczasowych, co a contrario nakazuje stosowanie nowej ustawy do spraw wszczętych po 1 lipca 2004r. Nie ma więc uzasadnienia twierdzenie, że skoro naukę rozpoczęto pod rządami poprzedniej ustawy i skarżący korzystał z pomocy finansowej na kształcenie, powinny mieć zastosowanie poprzednie przepisy. Fakt rozpoczęcia nauki nie kreował powstania obowiązku zwrotu kosztów lecz dopiero wypowiedzenie lub zwolnienie ze służby. Poza tym przyznanie pomocy finansowej nie było uwarunkowane żadnymi przesłankami związanymi z dalszym przebiegiem służby. Nie wchodzi tym samym w grę zarzucane przez skarżącego naruszenie zasady nieretroakcji. Stosownie do ust. 2 cyt przepisu obowiązek zwrotu kosztów obciąża też żołnierza zawodowego, który uzyskał od organów wojskowych pomoc na naukę, jeżeli wypowiedział stosunek służbowy w okresie nieprzekraczającym okresu odpowiadającego czasowi trwania studiów lub nauki licząc od dnia ukończenia studiów lub nauki. Przepisy ustawy nie wyłączają więc z obowiązku zwrotu kosztów żołnierzy, którzy uzyskali pomoc na naukę. Skarżący kwestionował nałożony obowiązek co do zasady. Szczegółowego wyliczenia należnej kwoty organy dokonały według reguł określonych w Rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451), które weszło w życie w dniu 1 lipca 2004r. stanowiąc wypełnienie delegacji ustawowej z art. 55 ust 1 ustawy. W tych okolicznościach sąd uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa. Z tego względu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.