II SA/Bd 588/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Barbary J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją Starosty T. z [...] 2006 r. nr [...] nakazano Barbarze J. zwrot nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego za okres od 3 stycznia 2002 r. do 31 lipca 2004 r. w kwocie 16.481,40 zł. W odwołaniu zainteresowana wniosła o umorzenie w całości lub części albo o rozłożenie na raty pobranej należności, motywując wniosek trudną sytuacją finansową i zdrowotną. W piśmie z [...] 2006 r. organ zwrócił się do odwołującej się z zapytaniem czy pismo nazwane odwołaniem ma potraktować jako odwołanie od decyzji z [...] 2006 r. czy jako wniosek o rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia, czy wniosek o umorzenie w całości lub w części żądanej należności. W dniu [...] 2006 r. Barbara J. oświadczyła (v.k.8 akt), że pismo z [...] 2006 r. należy potraktować jako odwołanie od decyzji. Decyzją Wojewody [...] z [...] 2006 r. nr [...] umorzono postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ stwierdził, że z pisma odwołującej się nie wynika, że kwestionuje ona zasadność decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, gdyż wniosła o umorzenie lub o rozłożenie należności na raty. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie można wnieść od decyzji, którą organ załatwia sprawę. Skoro B. J. wniosła o umorzenie części pobranych świadczeń, a sprawa ta nie była przedmiotem rozstrzygnięcia, to orzekanie przez organ odwoławczy nie jest możliwe, gdyż dotyczyłoby nieistniejącego rozstrzygnięcia. Od wydanej decyzji B. J. wniosła skargę, zaznaczając, że uzyskała świadczenie korzystając ze wskazówek pracownika urzędu. W podobnej sytuacji znalazły się inne osoby, którym pozostawiono świadczenie dokonując jedynie potrącenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych rozstrzygnięć w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Powyższe oznacza, że Sąd uwzględnia skargę, jeśli w toku kontroli legalności decyzji podjętych przez organy administracji stwierdzi naruszenie prawa, mające wpływ na wynik sprawy, a przez to skutkujące ich wzruszeniem. W niniejszej sprawie, skargę należało uznać za zasadną. Regulacje prawne dotyczące zakresu rozstrzygania spraw przed organem drugiej instancji wskazują, że organ odwoławczy jest organem wyposażonym w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wynika to wprost z brzmienia art. 138 k.p.a. W wyroku NSA z 22 marca 1996 r. SA/Wr 1996/95( opubl. w ONSA z 1997 r., Nr 1, poz. 35) podkreślono, że "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji". Oznacza to, że strona, która wnosi odwołanie od rozstrzygnięcia organu I instancji ma prawo oczekiwać merytorycznej oceny jej wniosku, także w ramach kontroli instancyjnej a organ nie możne skutecznie zarzucić braku substratu zaskarżenia ze względu na treść odwołania. Strona ma prawo zaskarżyć zarówno decyzję pozytywną, jak i negatywną. W wyroku NSA z 3 lipca 1992 r. sygn. akt SA/Wr 455/92 (ONSA z 1993 r., Nr 3, poz. 62) stwierdzono, że w świetle rozwiązań prawnych przyjętych w kodeksie (art. 15 w zw. z art. 127 § 1 i 128 k.p.a.) nie ma podstaw do wykładni, że stronie przysługuje odwołanie tylko od decyzji negatywnych, a więc nie uwzględniających w całości lub części żądania zawartego w podaniu. Strona w postępowaniu administracyjnym broni swego interesu prawnego, zatem oceny, czy interes jej został w pełni zrealizowany, może dokonać tylko ona. Wystarczające jest więc wyrażenie niezadowolenia z decyzji organu I instancji a dostatecznym wyrażeniem tego zadowolenia jest już wniesienie odwołania. W przypadku istnienia wątpliwości, rozstrzygające jest ustalenie czy pismo wniesione przez stronę jest odwołaniem czy nie. Rolą organu jest zatem ustalenie jak należy potraktować wniesione w terminie do odwołania pismo. W rozpoznanej sprawie organ I instancji w dniu [...] 2006 r. skierował do strony zapytanie jak należy potraktować jej pismo, otrzymane przez organ [...] 2006 r., gdyż z jego treści wynika, że strona wnosi o umorzenie bądź o rozłożenie na raty świadczenia nakazanego do zwrotu. W dniu [...] 2006 r. B. J. złożyła jednoznaczne oświadczenie, że pismo z [...] 2006 r. jest odwołaniem. Ta informacja pomimo braku wyraźnych zastrzeżeń co do prawidłowości rozpoznania sprawy przez organ I instancji zobowiązała organ odwoławczy do merytorycznej oceny sprawy. Zaniechanie rozpoznania stanowi więc o naruszeniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego - art. 15, 127 i 128 k.p.a. mających istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniało w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 stycznia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Słusznie natomiast organ wskazał, że zgodnie z treścią pisma nazwanego odwołaniem, konieczne jest nadanie biegu sprawom z wniosków o umorzenie lub rozłożenie na raty.