II SA/Bd 59/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia NSA Jan Grzęda Asesor WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę II SA/Bd 59/04 UZASADNIENIE W dniu [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nie stwierdzenia choroby zawodowej u pana J. W. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło na podstawie następujących okoliczności. Organ I instancji na podstawie art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (jednolity tekst: Dz.U. Nr 90 z 1998r., poz. 575 z późn. zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132 z 2002r. poz.115) po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej u pana J. W. uznał, że brak podstaw do wydania decyzji stwierdzającej u w/wym. pylicę płuc. Skarżący przed wydaniem orzeczenia lekarskiego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w T. nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, skierowany był do Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. i epikryza zawarta w karcie informacyjnej leczenia klinicznego z dnia [...] 2002 r. stanowiła uzasadnienie powyższego orzeczenia, z którego nie wynika, aby skarżący cierpiał na wskazaną przez siebie chorobę zawodową. Pan J. W. odwołał się od powyższego orzeczenia. W następstwie wniesionego zaskarżenia Instytut Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w Ł. wydał ostateczne w sprawie orzeczenie nr [...] z dnia [...], w którym jako rozpoznanie choroby u skarżącego stwierdzono nadciśnienie tętnicze. W uzasadnieniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej podano, że "wykonane aktualnie badanie radiologiczne klatki piersiowej nie upoważnia do rozpoznania pylicy płuc i tym samym choroby zawodowej". Stwierdzone w obrazie rtg zmiany o charakterze zbliznowacenia miąższu płucnego i opłucnej zdaniem konsultujących lekarzy radiologów mają związek z przebytym procesem gruźliczym. Organ I instancji powyższe, ostateczne orzeczenie przyjął jako podstawę uzasadniającą brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. W dniu 22 września 2003r. od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, a zwłaszcza wyjaśnił, z jakiego powodu nie może przyjąć za podstawę stwierdzenia choroby zawodowej dokumentacji dostarczonej przez skarżącego w dniu [...] 2003r. z leczenia w Poradni Choroby Płuc Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w T. Organ stwierdził, że sprawy chorób zawodowych uregulowane są w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r.. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132 z 2002r. poz.115). W § 1 ustalony został wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia W rozpatrywanej sprawie ani Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w T., ani Instytut Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w Ł. nie rozpoznały u Pana J. W. choroby znajdującej się w powyższym wykazie. Z tego względu, zdaniem organu nie został spełniony podstawowy warunek do stwierdzenia rozpoznania choroby zawodowej. Organ odwoławczy nie uwzględnił wniesionego odwołania i utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u pana J. W. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił niewłaściwe zastosowanie przez organy znowelizowanych przepisów zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002r.. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia ,rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132 z 2002r. poz.115) zamiast poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Powyższe uzasadnił tym, że wszczęcie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej - pylicy płuc, zostało dokonane przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w T. w dniu [...]. Ponadto uważa, że w jego przypadku przy wydawaniu orzeczeń lekarskich została naruszona właściwość organów przy orzekaniu, co stanowi naruszenie § 10 rozporządzenia opublikowanego w Dz. U. Nr 132 z 2002r. poz.115. Wywodzi, że w jego przypadku jednostką orzeczniczą I stopnia była klinika, a II stopnia poradnia chorób zawodowych, a "w hierarchii każdego szpitala wyżej stoi klinika aniżeli poradnia". Jak dalej podaje skarżący, "złamana została zasada stronniczości przy wydawaniu orzeczeń lekarskich" Uważa, że powinien odbyć ponowne badanie, przed inną instytucją, np. w S. W odpowiedzi na skargę organ II instancji odniósł się do przedstawionych zarzutów. Wyjaśnił, że organ I instancji powziął wiadomość o ubieganiu się przez skarżącego o orzeczenie choroby zawodowej wraz z wpływem orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w T. z dnia [...] nr [...] ( data wpływu 15 styczeń 2003r.). Ta okoliczność czyni zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów całkowicie nieuzasadnionym. Organ również nie zgodził się z drugim zarzutem odnośnie nie zachowania instancyjności, przy wydawaniu orzeczeń I i II stopnia, co miałoby wskazywać na stronniczość jednostek orzekających. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.153, poz. 1270 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracyjnej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa. W jego ocenie organy zastosowały właściwą podstawę prawną przy wydawaniu rozstrzygnięć. W § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r.. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132 z 2002r. poz.115) zostały zawarte przepisy przejściowe co robić w sytuacji prowadzonych postępowań co do spraw wszczętych i nie zakończonych. Przepis stanowi, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Zgodnie z wyżej wymienionym rozporządzeniem należy rozróżnić postępowanie zmierzające do rozpoznania choroby zawodowej i postępowanie związane ze stwierdzeniem choroby zawodowej. Są to w rozumieniu rozporządzenia dwie różne instytucje stanowiące pewne etapy postępowania, w których rozpoznanie ma bezpośredni wpływ na stwierdzenie choroby zawodowej, jednak rozstrzygnięcia związane z tymi zdarzeniami zostały przypisane różnym organom. I tak zgodnie z § 5 rozporządzenia właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. W § 4 ustawodawca określił, kiedy następuje wszczęcie postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej. Zgodnie z tym przepisem właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2, powiadamiając o tym pracodawcę i jednostkę podstawową służby medycyny pracy sprawującą profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, z którą pracodawca zawarł umowę w trybie określonym odrębnymi przepisami. Skierowania do jednostki orzeczniczej, o którym mowa powyżej, nie stosuje się, jeżeli zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane przez lekarza lub lekarza stomatologa w formie kopii skierowania, o którym mowa w § 3 ust. 4. Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonuje się na formularzu określonym w przepisach w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, a w przypadku choroby zawodowej o ostrym przebiegu lub podejrzenia, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci pracownika - dodatkowo w formie telefonicznej. Zgodnie z § 3 ust 1 pkt 6rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób.( Dz.U. z 2002. Nr132. poz.1121) formularzem takim może być wzór orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, stanowiący załącznik nr 6 do rozporządzenia. Z akt sprawy wynika, że Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w T. powzięła wiadomość o działaniach prowadzonych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, Poradnię Chorób Zawodowych w dniu [...] 2003r., jest to data wpływu orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] 2003r. Dopiero w tej dacie, organ władał dokumentem, na podstawie którego mógł wszcząć postępowanie stosownie do § 4 rozporządzenia, które weszło w życie w dniu 3 września 2002r. Z powyższych względów zarzut skarżącego odnośnie niewłaściwej podstawy prawnej jest całkowicie nieuzasadniony. W ocenie Sądu nieuzasadniony jest również zarzut skarżącego odnośnie stronniczości przy wydawaniu orzeczeń lekarskich. Zgodnie z § 5 ust. 2 i 3 cytowanego rozporządzenia, jednostkami orzeczniczymi są 1) jako organy I stopnia: poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych; przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych; jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. 2) jako organy II stopnia: od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 4, są przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy, a od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 pkt 3, są katedry, poradnie i kliniki chorób zakaźnych i inwazyjnych akademii medycznych, a w odniesieniu do gruźlicy także jednostki badawczo-rozwojowe prowadzące rozpoznawanie i leczenie gruźlicy. Zgodnie z aktami sprawy w przypadku wydanego orzeczenia nr [...] z dnia [...] 2003 r. organem I stopnia był Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w T. Natomiast organem orzeczniczym II stopnia był Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. J. N. Przychodnia Chorób Zawodowych w Ł., który wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...]. Natomiast pobyt skarżącego w Klinice Chorób Zawodowych tego samego Instytutu w okresie od [...] do [...] 2002 i karta informacyjna leczenia klinicznego sporządzona w związku z tym pobytem, nie stanowi w rozumieniu rozporządzenia orzeczenia lekarskiego. Sąd nie dopatrzył się również stronniczości, na którą powołuje się w skardze skarżący. Lekarze specjaliści, którzy z pobytu w klinice dokonali negatywnej obserwacji w kierunku choroby zawodowej układu oddechowego i stwierdzili nadciśnienie tętnicze, nie brali udziału przy wydawaniu orzeczenia ostatecznego o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pylicy płuc. Z powyższych względów organy postąpiły zgodnie z prawem przy wydawaniu rozstrzygnięć opierając się o wyżej wskazane orzeczenia lekarskie. Zgodnie z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002r. OPS 3/02ONSA 2003/1/4 podjętej w składzie 7 sędziów przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, których szczegółowe określenie zawarte jest w § 1 i 2 rozporządzenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest przyjmowany powszechnie również pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 7-9 rozporządzenia i o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok z dnia 24 marca 2000 r. sygn. akt I SA 2334/99; z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 664/00; z dnia 11 grudnia 2001 r. sygn. akt I SA 746/99 - niepubl.). Również w wyroku z dnia 24 lutego 1998 r. sygn. akt I SA 1520/97 (ONSA 1998, z. 4, poz. 150) Sąd wypowiedział się o wiążącym dla organów inspekcji rozpoznaniu choroby w orzeczeniu lekarskim, stwierdzając, że organy te nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. W niektórych wyrokach Sądu orzeczeniom lekarskim wydanym w tym trybie odmawia się waloru opinii biegłego (wyrok z dnia 24 marca 2000 r. sygn. akt I SA 2334/99), chociaż inne (wyrok z dnia 21 września 2001 r. sygn. akt I SA 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SA 1931/98; z dnia 5 listopada 1998 r. sygn. akt I SA 1200/98) stwierdzają wyraźnie, iż są to opinie w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednak zgodnie przyjmuje się, iż bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny Bydgoszczy nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa przy sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Z tego też względu uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.153, poz.1270).