II SA/Bd 591/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na decyzję [...] Kuratora Oświaty w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie braku potrzeby indywidualnego nauczania postanowił: 1. zwolnić od wpisu sądowego, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 23 czerwca 2014 r. (uzupełniony 15 lipca 2014r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z mężem oraz pełnoletnią córką, pozostającymi bez pracy. Podała, że ma na utrzymaniu syna – lat 14. Utrzymują się z dochodu, który miesięcznie wynosi [...] zł oraz zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2014 r. zobowiązano stronę skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Wezwanie zostało doręczone w dniu 7 lipca 2014 r. Z nadesłanej kserokopii zeznań podatkowych PIT-[...] za 2013 r. i 2012 r. wynika, że skarżąca rozliczała się wspólnie z małżonkiem uzyskując odpowiednio dochód w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Poinformowała, że spłaca raty kredytu w wysokości [...] zł oraz uiszcza opłaty za energię elektryczną, gaz , wodę w łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Podała, że mieszka grzecznościowo u rodziców. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż obecnie mąż skarżącej oraz jej pełnoletnia córka pozostają bez dochodu, ponieważ są osobami bezrobotnymi (chociaż nie zarejestrowanymi) a więc strona skarżąca nie miałaby z czego pokryć jakichkolwiek nawet niskich kosztów postępowania. Jednakże wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. W chwili obecnej należy stwierdzić, że w istocie jej sytuacja materialna jest trudna, dlatego też orzekający przychylił się do jej wniosku i zwolnił ją od wpisu sądowego, który wynosi 200 zł. Pozwoli to skarżącej na kontynuowanie postępowania sądowoadministracyjnego bez ponoszenia kosztów. Z drugiej jednak strony wniosek skarżącej nie mógł zostać rozpoznany w całości pozytywnie, ponieważ jak wyżej zostało wskazane musiałaby pozostawać bez środków. Bezsporne jest natomiast po pierwsze, że skarżąca uzyskuje stały dochód (zeznania PIT-[...] za 2012 r. oraz 2013 r.), po drugie uzyskuje pomoc od rodziców, poprzez wspólne zamieszkiwanie z nimi, co powoduje obniżenie kosztów utrzymania rodziny. Po trzecie reguluje na bieżąco zobowiązania finansowe np. spłaca raty kredytu. Wymaga również podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tymczasem skarżąca np. oprócz ponoszenia wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem spłaca raty kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie. Wszystkie powyżej wskazane okoliczności spowodowały, że postanowiono jak w sentencji.